BELİRTİLER

Lennon ve Che

2012-02-15T23:15:00.003+02:00

John Lennon ve Che Guevara Fotoğrafçı: (?) Tarih: (?)

Bu! / Pu!

2012-02-11T00:10:00.005+02:00

Pedogojinin ilgilendiği konulardan birisi gelişimin kişilerde gösterdiği istikrarsız davranışlardır. Tabii, alan araştırmacıları böyle demiyor. Gelişmenin getirdiği anormallikler birer istikrarsızlık olarak görünüyor. Bu, geçmişte, kabahatler sebebi görülürken artık doğamıza içkin, her kişide özgün yaşanan belirtiler olarak kabul ediliyor.

İlgilendikleri gelişimin kritik evresine gelen kişiyi bir üst aşamada bekleyen karmaşık dertler ve yetersizlikler. (Yetersizlikler azaldığında yeni bir dönemeçte yaklaşıyor) Piaget'in kuramına göre gidersek kişinin oluşturduğu zihinsel şemalar kırılıyor ve yeni zihinsel şemalar oluşuyor.

İnsan büyür iken; anne - baba - kardeşler - eşyalar - yakın tanıdıklar - evi - çevresi - mahalle arkadaşları - iyi, kötü - büyükleri küçükleri - okul arkadaşları - diğer sosyal ortamla içerisindeki arkadaşları - dost, düşmanları - yaşını - onların yaş farklılığı - cinsiyetini - cinsiyet farklılıklarını - ailesinin konumunu - onların sınıfsal konumlarını, birbirleriyle ilişkilerini benzer dönemlerde fark ediyor. Her biri özgün bir geçiş taşıyan bu şemalar, yeterli mesafeden izlendiğin de, yaşlara göre kişinin dönemi içerisinde yavaş mı, ileri mi, yoksa çoğunlukla birlikte mi geliştiği gözlenebiliyor. Değişen her şema ile verilen değerlerde değişiyor.

Yukarıda anlattıklarım, basit ve insanı yaralayıcı bir dil gibi görünüyor. Bilim insanlarında bir eksiklik hissediliyor. Edebiyatsız bilim, insan varlığına düşman gibi konuşuyor. Bilim insanlarının yorumlarını okurken iyi birer edebiyat meraklısı olmalarını istemeden (bugün farklı bir dünyaya bakıyor olurduk) edemeyebilirsiniz. İnsan meraklarını önemser; yoksa müzik, sinema, resim, fotoğraf ve diğer sanat pratikleri de edebiyat değerindedir.

Galata Kulesi, Ağustos 2011

Gelişmenin, hareketin durdurulamaz olduğunun bilincindeki her özne istikrarsızlıkları, anormallikleri görmüyor yada gözardı ediyor ve büyük olanaklara sıçrama hedefiyle şemalarını kırıyor. Zemini elbette yok etmiyor. Zihinsel havzasını bir üst seviyede olabilecek bir konuma çıkarmaya çalışıyor. Kırarak taşıyor. Böylece mücadele ile istikrarsızlıklar örtülmeye çalışılır ve ardından gelişen şemalarla: istikrarsızlık göstermeye başlayan varlığı, tek başına yönetmeye hazırlanılır.

Koalisyonlar '90'ların Türkiye'sinin vazgeçilmezleri idiler. Her koalisyon yıkılırken yenileri tartışılır oluyordu.

Kim kazanır...

Şemalarını kıran (dokunulmaza dokunma da daha da ileriye giden) birbirlerine artık muhtaç olmadıkları kanaatini getirmiş görünüyor. Bir koalisyon biterken yeni ortağın ülke içerisinden olmayacağı görünüyor. ...eğer dışarıdan başka müdahaleler olmazsa acımasız olan kazanır. Başkalarının karışması halinde ise olasılıklar çoğalır.

Artık çarpışmanın sesleri yakınlarımıza kadar geliyor. harekete geçen ilk şemayı kıran olarak kazanmaya ve sonrasına hazırlanıyor. Muhtemel taraflardan birisi ise "şok" içerisinde, belki de hatıralar ve geçmiş uyarılar gözlerinin önünden geçiyor. Şimdilik çok net görünemiyor.
Aslında bir on yılda yaptıklarının birer gecekondu mahallesinin mantığını taşıyor. Üzerine binecek basınca ne kadar dayanıklı olacağını hep birlikte göreceğiz.

Buuu! ... Buu! ... Bu! ... Bpu ... Pbu ... Pu! ... Puu!
Ses, "Bu!"yu, işaret zamiri olarak görevlendirdiğinde; o sesin erleri, gösterileni "Buu!" diye işaret etti. Eğer çok ters bir şey olmazsa; işaret edilen, bundan sonra "Puu!" diye işaretlenecek. Hem de karşılıklı... Şema şimdilik en büyük kırılmasını yaşıyor. Yakın bir savaş öncesi ikili iktidar tekleşmeye çalışıyor. Bakalım, kim neyi doğuracak.

Marmara açıklarında bekleyen gemiler, Ağustos 2011

Koalisyonun başka koalisyonları...
Suçlu sahnesindeki, suç kanıtıyla oyalanırken; kanıtı bulan/sunan açıkça yargılanıyor. bir yandan belirli bir alanda saatler hızlanırken, Dünyanın çoğunluğunu ilgilendirecek süreçte yanımıza, içimize mayalanıyor. Biri hızlandı, birisi kolay tutmuyor. Ama, yine de hazır olmak lazım 3. Dünya savaşı sırbistanlı bir öğrenci bekliyor.

Haydarpaşa

2012-02-04T15:08:00.002+02:00

Kadıköy Rıhtım'dan Haydarpaşa'ya, Mayıs 2011

'Vatansız' Gazeteci - Doğan Özgüden (2 Cilt, Biyografi)

2012-02-04T07:00:00.000+02:00

Kazı çalışmalarında çıkarılıp eldeki parçaların birleştirilmesi ile oluşturulmuş buluntuları müzelerde görebilirsiniz. Nasıl birleştirdikleri ise izleyiciler için değişen yanıtlar barındırır. Sonuçta kabul edeceğimiz bir şey vardır: Baktığımız, yapıştırılmış boşlukları renksiz parçalarla birleştirilmiş nesne ile günümüz arasında muhtemel onlarca kopuk dönem vardır. Başka ipuçları üzerinden arkeologlar ve alan çalışanları kendilerince parçaları birleştirip, dayandıkları noktalar ile bir de tarih yazarlar.

Bunun konumuzla ne alakası var diyebilirsiniz. Kopukluk, sadece çok eski dönemler ve sonraları arasında olmaz. Tarihin uzun yüzyıllarına karşı birer on yıl arayla da oluşabilir. Kulaktan kulağa aktarılan efsanelere dair doğru düzgün somut örnekler ve çokça tanıkta yoktur. Bunları ya kişisel merakla/dert edinerek ulaşırsınız yada zaten bir süre sonra abartma ve uydurmalardan kaynaklı değerini yitirip gider. Tarihi olguların oluşumu bizatihi ilgiyi hak ederken sonradan yapılan saçma sapan göz boyacı anlatılarla değerini hiçleştirir.
***
Ankara'da sahafları gezerken kitapları, dergileri yeni yeni tanımaya başlamıştım. Kitapların basım tarihlerini bilmeden hangi dönemlerde basılmış olabileceğini kestirebiliyordum. Kitabın kesim, kapak, dizgi gibi ayrıntıları kendini ele veriyordu. Şimdi bunları matbaacıların jargonu ile anlatmam zor olacaktır. Yine de muhalif yayıncılık, devlet yayıncılığı ve popüler yayıncılık arasındaki farklar birer on yıl ile birbirini takip ediyordu. 70'lerden sonra devlet yayıncılığı giderek tekrara ve sonrasında ise yok oluşa girdi. Popüler, sermaye destekli yayıncılık yaygınlaştı.

(Unutmadan bir de soğuk savaş yayıncılığı vardı onlar her zaman anlaşılıyordu. Kağıdından, -bugün bile- kaliteli olan baskısı ile dikkatlerden kaçmıyordu. Bunu övmek için yazmadığımı belirtmek zorundayım. Nihayetin basılı bir materyalin değerini teknik ölçütler bir yere kadar belirler ve büyük oranda değeri içeriğinden kaynaklanır.)
***
Konumuz olan muhalif sol yayıncılık ise olanakları itibari ile arkadan gelenlerdendi. Sahafları gezerken bir yayınevi ilgimi çekiyordu. Kitapların basımı çoğunlukla 60'larda görünüyor olmasına rağmen kapağından baskısına, dizgisine bayağı nitelikli görünüyordu. Hep arkasında güçlü bir sermaye desteği olduğunu düşünüyordum. 12 Mart sonrasında ne Sol Yayınları ne de diğer kimi muhalif sol yayınlar gibi devam etmişti. Mirasçısı da yoktu. Sonrasında tasarımlarını taklit edenler olmuştu.
***
Sonrasında kimi muhabbetler içerisinde bu yayınevinin ismi ile anılan Ant dergisine dair onlarca övgü duydum. Özellikle aylık formatı ile getirdiği dinamik forma dair vurgu çoktu. Ankara'da hem haftalık Ant hem de aylık Ant dergisi sayıları ile ender karşılaştım.

'Vatansız' Gazeteci
I. Cilt, Sürgün Öncesi
Biyografi
Doğan Özgüden
Belge Yayınları, Aralık 2010
Doğan Özgüden kitabının birinci cildine ailesini ve çocukluğunu anlatarak başlamış. Çocuk gözüyle 40'ları ve ilkgençliğinin gözü ile de 50'lilere dair onlarca ayrıntıyı işlemiş. Kendi yolunu belirleyen esas süreç ise 1950'lilerin başında İzmir'de gazeteciliğe girişi olmuş. Anlattıkları arasında bugün tanıdığımız bir çok ismi görebilirsiniz. 27 Mayıs sonrasında canlanan sosyalist hareket ve TİP'in kuruluşu, 60'ların solcu gazetesi Akşam'ın genel yayın yönetmenliği, Taş köşesi ile Çetin Altan, Ant dergisi ve Ant yayınları sırası ile verilmiş. Anlatılanlardan Ant'ın neden döneminde ve sonrasında önemli bir yayınevi olduğu anlaşılıyor.

Kitabı okudukça arkeologların kırık parçalarını birleştirmesi gibi Türkiye'de sol yayıncılığın tarihine dair karanlık onlarca nokta aydınlandı diyebilirim. Kitabı okumamı isteyen arkadaşım da birazda bu yüzden önermişti.

Kitapta ilginç ayrıntılardan birisi: Bir akşam evinde yemeğe çağırdığı Çetin Altan'ın Akşam gazetesi sahibine silahıyla ateş edip sokakta kovalaması, ertesi günde bir su tabancası alarak yarım bıraktığı işi tamamlamak için gazeteye gelmesidir. Yine de Çetin Altan'ın oyunları, mızıkçılıkları çokta tuhaf gelmedi. Sanırım kimilerinin yarattığı haleyi erken yırtanlardan olmuşuz.

'Vatansız Gazeteci'
II. Cilt, Sürgün Yılları
Biyografi
Doğan Özgüden
Belge Yayınları, Kasım 2011

İkinci ciltte, Özgüden çiftinin Avrupa'ya 'geçici olarak' göçüşlerini ve orada yaşadıklarını anlatılmış. Türkiye'ye paralel bir yaşamı hissettiriyor. Sol ile yükselen ve düşen bir ritm izliyor gibi görünse de Özgüden çifti çokta rehavete kapılmamış görünüyorlar. Burada yine sahaflarda gördüğüm İnfo-Turk broşür ve kitaplarının kökenini de öğrenmiş oldum. Kağıt ve baskı olarak yurtdışında basılmış TKP yayınlarına benzeyen ama içinde buna dair herhangi bir ipucu bulamadığımdan menşeyi konusunda kararsız kalmıştı. Şüphem de haklıymışım.

***

Türkiye sol tarihinde anı-biyografi-otobiyografi kitapları çok önemli bir yer tutuyor.
Artık çıkan onlarca yeni kitap ile takip edemiyorum.
Haklı olduğu düşünülen tarih yazılır.
Halklara, insanlara karşı terör uygulayanların yazacak bir şeyleri yoktur.
Ancak itiraflarını yazabilirler.

Meçhul Katiller

2012-01-28T16:29:00.003+02:00

Penguen, 26 Ocak 2012, Sayı: 488

Merkez Komitesinde Cinayet • Manuel Vázquez Montalbán (Roman, 1981)

2012-01-25T05:04:00.002+02:00

Şaraba, yemeğe ilgili dedektif Pepe Carvalho (biz midesine düşkün olanlar fraksiyonundan değiliz, aramızda unutmak için yemek pişirenlerin sayısı her geçen gün artsa da) Barcelona'da eski yoldaşları tarafından ziyaret edilir. Ondan, merkez komite toplantısında öldürülen genel sekreter Fernanda Garrido'nun katilini araştırmasını isterler.

Katilin, bir dönemin parti içine sızmış olan işkenceci komiser Fonseca'ya tarafından araştırılması huzursuzluk yaratmıştır. Carvalho biraz mızmızlansa da işi kabul eder. Madrid'e gidecektir. Carvalho'nun geçmişi de çok temiz sayılmaz. O da karşı 'şirket'ler için çalışmıştır. Yine de kabul görür.

Carvaldo, Fonesca ile görüşmesinde romanın içeriği de tartışılır:

"F- Bir de vasiyetten yola çıkılabilir.
C- Hangi vasiyetten söz ediyorsunuz?
F- Mirastan kim yararlanıyor? Genel olarak polis romanlarında sorulan ilk sorulan soru budur.
C- Size karşı çıkacağım için üzgünüm. Ama bu bir polis romanı değil. Bu politik bir roman ve katil aynı anda hem bir adamı hem de onun mirasını ortadan kaldırmayı denedi."

***

Carvaldo kimisi kendi geçmişinden tanıdık katil adayları ile sırasıyla görüşmeye başlar. Eski hapislik döneminden tanıdığı sonradan parti ile yollarını ayıran ve küçük marksist muhalif gruplar içerisinde çalışan entellektüel Cerdan'a uğrar. Tabii yirmi yıl önce Cerdan'la kaldığı cezaevini hatırlayarak:

" - Hapisten çıktığımda beni 'serbest bırakmalarını' isteyeceğim, belki bir fabrikada çalışırım. Marx, insanların yediği ekmeği, içtiği şarabı paylaşmadan onların meselelerini anlamak mümkün değil derdi. Ya sen ne yapacaksın? Üniversite kariyer yapmak bana bireyci egoizmin, kaçamak bir bencilliğin göstergesiymiş gibi geliyor. Sen ne yapacaksın?" (...) "Carvaldo henüz özür dilemeyecek kadar gençti, gücenemeyecek kadar da hayran"

ve geleceğini planlayamayacak kadar da kararsız.

***

Görüştükleri arasından en ilginç kişilerden birisi de kendini Troçkist gören ama Che'nin: Eğer yanılacaksan, bari işçi sınıfıyla yanıl, sözünü ilke edinen Leveder'dir.

"- Garrido bir despot muydu?
- Bütün komünist partilerin genel sekreterleri gibi bilimsel bir despot. Despotlukların tanrısal bir iradeyle kullanmıyorlar, ama yürütme komitesinin vekaletiyle kullanıyorlar, o ise vekaletini merkez komitesinden alıyor, merkez komitesi despotluk yetkisini partiden alıyor, partinin despotluğu ise zaten Tarihe vekalet ediyor. Sizin de gördüğünüz gibi ben Troçkistim, şimdi bana sorabilirsiniz: Senin gibi bir Troçkistin böyle bir partide ne işi var?"

Leveder, eski karısının ve Cerdan'ın küçük Marksist grup ve partilere düşkünlüğüne dair konuşmaları ise ilginç... Bu konuşmalar içinde bir cümle ilgimi çekti: Bütün aşiretlerde, dil yasasını çiğnemekten daha endişe verici bir şey yoktur. Aşiret yerine cemaat koyarsak laf bana çok tanıdık geliyor. Bir on yıl önce kendini aşan entelektüel aday adayı arkadaşlarımızdan da benzer şeyler duyuyorduk.)

***

Cinayetin sadece bir öldürme ötesinde anlamı olduğunu düşünenler de vardır.Çoğunluk, cinayetin yakın zamanda legale çıkabilmiş Komünist Parti'ye karşı düşmanlarının bir komplosu olarak bakarken, öldürülen genel sekreterin uzun yıllardır yakın dostu olan Santos durumu biraz farklı ifade eder:

- Üstüne oyun oynanmak istenen bizim etik mirasımızdır. Bu etik miras komünistlerin büyük tarihi gücünü oluşturur. Bunu kaybettiğimiz gün herhangi bir peygamber durumuna düşeriz. Bugünün dünyasında ise insanlar kendilerinde gerilim yaratacak bir sabır isteyen peygamberlerden nefret ediyorlar.

***

Romanın özgün dili İspanyolca olmasına karşın Fransızca'dan çevrilmiş. Çevirmen ise şu anda odatv davasından cezaevinde olan Doğan Yurdakul.

(Romanda yemeklik çok şey var. Aç karna okumamanızı öneririm. Bütün alıntılar kitaptan yapılmıştır.)

Merkez Komitesinde Cinayet
Asesinato en el Comité Central, 1981
Roman, Haziran 1992
Manuel Vázquez Montalbán
Çeviren: Doğan yurdakul
Afa Yayıncılık

Edirne, Mecidiye Köprüsü'nden

2012-01-24T22:15:00.000+02:00

Edirne, Meriç Nehri
Mecidiye Köprüsü'nden

01 Ocak 2012, Pazar

'Gazetelerde hiçbir şey yok!'taki yok

2012-01-23T01:29:00.004+02:00

İnternet gittikçe büyüyen bir birikinti. Burada gündem hızlıca doğuyor ve birikintiye katılıyor. Günün gazetelerine ve o güne kadar çıkmış bütün günlük gazete sayılarına aynı anda ulaştığımızı düşünelim. Kafamızda renkli dilimli, çubuklu, oranlı bir grafik oluşturursak güncel o kadar ince bir çizgi tutacaktır ki, görmememiz muhtemeldir.

Sosyal medya ortamlarında yapılan paylaşımlar, beğenilenler ve paylaştıklarımız; çok kısıtlı yada benzer görünmektedir. Bir de paylaşılanların gündemden düşmüş olması ihtimali vardır.
Televizyonda anlatılanlara, ülkenin merkez medyasının yazıp çizdiklerine, öğretmenlerinin yada imamlarının söylediği laflara inanan ve bu inandıklarını birer düşünce olarak öne süren insanları geçelim. Eğer insanı eskiye yönelten her neyse, onu birikinti içindeki müşterilerden birisi yapar. Karşınıza çıkacak en büyük tehlike biriktiriciliktir.

Gazetelerde bir şey yok demek iki türlü anlaşılabilir: Merak ettiğimiz başlıklarda yeni bir şeyler yoktur yada zaten esas itibari ile merak ettiğimiz bir şey yoktur. Her gün yeni bir 11 Eylül saldırısı, 9 şiddetinde deprem olmadığına göre... Ve de medyanın gündeminde her gün bu ve buna benzer haberler olmaz.

Saçma sapan tarafsızlık, ortada olma düşüncesine saplanmış; Hürriyet / Zaman gazetesinin en doğru haberi verdiğini düşünen insanlardan isek çaremiz yoktur. Haber, ideolojik tercihlerin ve çalışanların ideolojik formasyonlarının belirlenimi altında olan birer veridir. Bu tarz bir okuyucu/izleyici/takipçi muhtemelen ömrünü bu düşünceye direnip tarafsız haber peşinde geçirecektir. Oysa ki, tarafını ve çıkarını bilmesi haberleri de yerli yerine oturtmasının ilk adımı olacaktır.

Uzun soluklu medya takibi bir kuş bakışı gibi çok fark edilmeyen değişimleri görünür kılar. Bunu fark edebilmek için birkaç gün gazete okumak, haberleri takip etmek imkansızdır. Aslında uzun bir süreç sonunda sezinlenen verilerdeki değişim, bu verilerin hazırlandığı/sunulduğu arka planda nelerin döndüğünün kaba bir taslağını da okuyucunun/takipçinin gözüne gösterir.

***

Şunca zaman, bunca değişim, onca veri...
Evet, değişen bir ülkedeyiz.
Atlanmış, yorumlanmamış bütün veriler sorunun çözümünde, bütünün görünmesinde kaçırılmış bir ipucu olabiliyor.
Sonucu ise komik, zora düşürücü yorumlardır.
En son örneği Libya müdahalesinde ve uzun sürelisi ise Dink cinayetinde görülmüştür.
O yüzden kimileri Suriye müdahalesini canla başla savunamamaktadır. Dink cinayetini de uydurma bir örgütün üyesi olmakla suçlanan çoğunluğu emekli, traji-komik devletlu adamla bağını kuramadılar.

Cemal Nadir'in (1902-1947) ünlü Dalkavuk'u.

Derkenar:

Eski, günü geçmiş gazeteler demişken: onların, az alıcısı vardır. En sevdiklerim, bir on yıl kadar önce hala pazarlarda gördüğüm kese kağıdı yapan kadın ve çocuk yoğunluklu ailelerdi. Apartmanlardan topladıkları eski gazete vs. pazarların kuytu köşesinde kadınlar, çocuklar kese kağıdı yaparlardı. Basit, aynı zamanda güzel birer el işçiliği ürünleridirler. -Dibinde ezilmiş çilek izleriyle...- Kese kağıtları derlenir-bağlanır torbalar içinde pazarda satılırdı. Onları uzun zamandır görmüyorum ve belki de artık hiçbir pazarda yoklar.

2012

2011-12-31T14:03:00.002+02:00

Musika kutusundan dinleyebilir veya iki ayrı parça olarak indirebilirsiniz.

Kaçakçı Şahan • 1971 • Bekir Yıldız (Öykü)

2011-12-30T07:33:00.001+02:00

Kaçakçı Şahan
1971, Öykü
Bekir Yıldız
Halkın Dostları Yayınevi

Kaçakçı Şahan

Çalışma fermanları hükümetten mühürlü kaçakçıların kulakları çınlasın.

Durdu. Durmasıyla dünya, sesten, canlılıktan yana kurudu sanki. Ayakları altındaki gürültüye yeniden kavuşmak istedi. Yürüdü. Sessizlikten korkuyordu. Çünkü o gece, bozkırda sessizlik, devden büyüktü.

Şahan, Halep'te kazandığı parayı altına çevirmişti. Şimdi onun iki altını vardı. İşler böyle denk düşerse, birkaç kez daha gidip-gelecek, sonra bu işten elini ayağını çekecekti. Çünkü kaçakçılığa kabarık değildi hevesi.

Uzakta it ulumaları duyuldu. Şahan adımlarını ufalttı. Çevresine bakındı. Sonra başını yukarı verdi. Ay'ın yarısı yoktu.

İyice durdu. Ay, sanki koşuyordu. Şahan şaşırdı. Başını iki yana salladı. "Hey mübarek," dedi ve ağzından çıkan bu kelimeleri kulakları işitti. Böylece yanında biri varmış gibi geldi ona ürperdi. O, hiç kimseyi, hiç birşeyi istemiyordu şimdi. Biricik amacı, az ötedeki huduttan geçip köyüne girivermekti. Çömeldi. Bi cıgara sarıp ateşi, avuçları arasında körleterek yaktı. Yoğun birkaç nefes çekti. Aklı bir solukta ocağına sıçradı. Karısı, çocukları uyuyordu şimdi. Nedense küçük oğluna gönlü aktı. Onu çok seviyordu. Kıvırcık saçlarını mı, kara gözlerini mi, yoksa çükünü sallıya sallıya koşuşunu mu ötekilerden ayırdığını pek bilmiyordu Şahan. Ama sevginin sıcağı, bolu onundu işte.

(...)

Sonra Şahan'ın yanına geldiler. İhtiyar adamın, eti çekilmiş elleri titriyordu. Günlerden beri traşlanmamış yüzündeki ak kıllar dikelmiş, çukura kaçan gözleri daha ufalmıştı. Fakat bu eskimiş yüzde diriliğini ve heybetini kaybetmemiş biricik canlılık parmak kalınlığına ulaşan kaşlarıydı.

İhtiyar adam çömeldi. Şahan'ı daha yakından görmek istiyordu. Bu arzu Şahan'ı ele vermek için değildi. Ancekent köyünde, belki herkes onun kim olduğunu söyleyebilirdi ama, bu ihtiyar adam, Şahan'ın Şahan olduğunu söylemiyecek biricik insandı. Çünkü o, Şahan'ın özbeöz babasıydı.

Teğmen omuzunu dürttü:
"Hadi herif, yeter çömeldiğin," dedi. "Tanıdınsa söyle."

İhtiyar adam, yavaş yavaş ayağa kalktı. Şahan'ın az öteye kopan bacağına uzandı. İki eliyle kavrayıp oğlunun eksikliğini tamamladı. Uzaklaşırken ihtiyar sesi zar-zor duyulabildi:
"Tanımıyam. Heç görmemişem."

O gün Ancekent köyünde az konuşuldu, az yenilip, az içildi.

(...)

Şırnak - Uludere - 2011, Fotograf: (?)

Quino (Joaquin Salvador Lavado)

2011-12-30T05:55:00.003+02:00

http://www.quino.com.ar/eng-quino-biografia.html

üç filim birden: "kavuşursan meşk olur, kavuşamazsan aşk olur"

2011-12-24T14:09:00.000+02:00

I.
Hayatı çalışarak geçen bir arkadaşım, ekonomik gidişin sağlıklı görünmediğini söylediğin de düşüncesini binlerce sayfalık kitaplara, dinlenmiş uzman görüşlerine dayandırmıyordu. Onlarca kriz geçirmiş bir ülkede yaşamanın öğrettiklerinden kimi çıkarımlar yapıyordu.

II.
'Devrimci tip'lere özel bir alerjisi olan arkadaşım, izlediğimiz filimdeki devrimci karaktere: "Böyle devrimci mi olur" diye söylenmeye başladı. Çok hazzetmediği, klişeleşmiş devrimci kişilikleri savunmak ihtiyacı hissediyordu. Saçmalık devrimcilikte değil herhangi bir insanın durup dururken biranda hiçbir ön-iz vermeden değişen cinsel tercihleriydi. Evet, arkadaşım her dönüşümün altında olabilecek arzuları yorumlamaya girmemişti. Sadece o güne kadar şahit olduklarından böyle bir insanın olamayacağını söylüyordu. Olsa idi bu sefer bu konumda olamayacaktı. Filimin saçmalığı buradaydı.

III.
Ceylan'ın son filimini izleyen arkadaşım filimdeki küçük memurlara takılmıştı. O küçük yaratıkların "komşuda pişer bize de düşer" hesabı kadının işlerini nasıl yaptıklarını anlatıyordu. O sahneler özellikle dikkatini çekmişti. Çünkü böyle bir gerçek vardı: İki ile üçün hesabını yapan, namusculuk taslayanlar.

IV.
Her zaman her şey hakkında bu kadar sağlıklı tespitler olmuyor. Eğer izleyici filmin karakterlerinden birisi ile kendini özdeşleştiriyorsa veya herhangi bir bağ görüyorsa filmi 'beğenme' olasılığı artıyor. Yanlışlıklar, eksiklikler ve çarpıtmaları görmezden gelebiliyor.

Gelecek Uzunu Sürer, 2011
Yönetmen/Senaryo: Özcan Alper

İyi niyet, ah iyi niyet! Ne zaman dertlerimize merhem olacaksın, ne selim hastalıksın sen!

Gelecek Uzun Sürer filmini dinledim. İzlenecek tek şey zulmü görmüş Kürt insanlarının paylaştıklarıydı.

Filimin gerçek alıntılar dışındaki kurgusu evcilik oyununa dönmüştü. Evcilik oyunlarının o "Sen serseri, ben doktor, o da kötü adam" kurgusundan ileri gidemiyordu. Birisi "Ayşe n'olcek" diyordu: "O da hemşire olacak, doktorun aşkı". Arada dramatik kompozisyonu güçlendiren hemşire hanımın serseriye aşkı olacaktı. Bilemiyorum kaç hemşire aşkının peşinden elinde iğneler ülkenin bir başka şehrine göçerdi.

Kurgu ile gerçeğin bağını kurmaya çalıştığımız da ortaya çıkan komposizyon: bir haber fotoğrafının ayrıntısında görünen bir insan uzvunun kadraj dışındaki alanının yönetmen/senarist eliyle tamamlanmasına benzer.

Edindiklerimiz, yetilerimiz ve yeterliliğimizin belirlenimi altında olan bir çizimdir bu. Yönetmen/senaristin gerçekçi olması şartı yoktur, ama gerçekleri bir tarafın bildiğinden daha fazlasıyla bilmek mecburiyetindedir. Bizatihi 'iyi niyet' çokça düşündüğümüz o olumlu sonuçları doğur-a-mayabiliyor. Şayet doğurursa halk dilinde buna şans-kısmet diyoruz: Atıyoruz ve nadiren tutuyor.

İnsanları bir yerden bir yere sürükleyen şeylerin nedenleri başlı başına bir film konusu olabilecekken. Sürüklenmeyi geçtik, öldürülmelerinin bile bir evcilik oyunun kurgusundaki kadar bile yansımayışı acıdır.

Aşk ve Devrim, 2011
Yön: Serkan Acar, Sen: Serkan Turhan

Devrimcilik: Bir bıçak kemikte sanatı

1999'da İber yarımadasından yayın yapan yabancı kanalların birinde belgesel izliyordum. Dilini anlamadığım belgeselin bir yerinde hapishaneden serbest bırakılan siyasi mahkumlar gösteriliyordu. İçlerinde birkaç yaşlı adam zafer işareti yapıyordu: Tuhaftı. Oysa çevremizde yaşlı insanlar içerisinde politik düşüncelerinde devrimci/sosyalist olan neredeyse hiç kimse yoktu. Görünen herkesin cezaevinden elinde bir bavulla sessizce çıktığıydı.

Süreğenlilik Türkiye sosyalist/devrimci hareketinin en büyük problemlerinden birisiydi. Mücadelenin içindeki insanlar bile bir on yıl önceki mücadele hakkındaki bilgilerini zamanında da çok güvenilir olmayan kişilerin/kurumların çalışmaları ile öğrendi. Sonuç ise ne kadar yamuk tip varsa devrimcidir; komik, klişe bile değildiler. Evet, hepsine atfedilen tuhaflıklar başkalarında da bulunabilirdi. Oldukları siyasal alanda bir yoğunluk göstermeyen davranışları ile abartıldılar. Bu tuhaflıkların içinde politik sorunlar/tartışmalar görünmüyordu.

Devrimci çıngıyı yaratan ise neredeyse her on yılda bir baskı ve şiddet karşısında yenilen solun sonrasına -sıradan olayların dahi- birer efsane olarak türemesi sebep oldu. Her seferinde bir öncesinden daha güçsüz bir enerji ile parladı. Tutuşamadı.

1990'lar hepimizi için zifiri bir karanlıktı. Sosyalizmin ciddiyetinin diplere vurduğu, meşruiyet alanın kendimize bile yetemediği bir dönem... Cahillerin bilim-düşünce adamı olarak televizyonlarda bağırdığı bir dönemdi. Kahvehane ağzıyla konuşan adamların bir cümle ile yıktıkları sandıkları bir politik hatta sahip olmak güçtü.

Her tartışmada işi "benim arkadaşımda sizdendi, şimdi cipe biniyor", "sosyalizm mi kaldı" diye klişe laflarla kesen insanlar. Daha da kötüsü mücadele insanları içerisinde kimileri belli başlı kavramları -dönemin deyişiyle- çok "yıpranmış" olduğu için kullanmıyorlardı. Sebebi ise "sosyalizm demenin halktan kopukluğun bir göstergesi" olmasıydı. Sosyalizmin bazen bir yalnızlık biçimi olabileceğini hiç anlamadılar. Halkçıydılar, popülerliği arttığında da sosyalist oluyorlardı. Sosyalizm demeden yüzlerini halka daha çok döndüğünü düşünenler gittikçe halktan koptu. İşin bir kavramı kullanıp kullanmamak basitliği ile anladılar ve anlattılar.

Bir darbe, bir ideolojik yıkım ardından örgütlerini tasfiye etmeye çalışan liderler... Şiddet... Öldürülmeler... Faili meçhuller... Yargısız infazlar... Karanlık, çıkışsız bir zamanda abilerinin-ablalarının yolundan gitmek isteyen gençler... Eski kuşak ile yeni kuşağın arasına giren bir uzun on yıl sonrası...

O on yıl, o on yılda olanlar-olamayanlar hala yüzümüzde yaranın bıraktığı büyük bir çukur olarak duruyor.

Bir de döneklerimiz vardı .) Komiktiler, hem çok gençtiler hem de abi ve ablaları kadar bile olaya hakim değildiler.

Filme dair bir şey söylemek istemiyorum. Yönetmen bir dönem filmi yaptığını açıklıyor. Aynı şekilde Özcan Alper de Birgün'deki söyleşisinde 1990'ları anlattığını söylüyordu. Alper Özcan Diyarbakır'da Cihangir haritası ile gezerken, Serkan Acar gezdiği/bildiği yerin haritasını eliyle bir kağıda çiziyor.

***
Bugünkü şansımız o dönem solu fazlası ile etkileyen-semiren sol liberallerle yolların ayrılmasıdır. Dönem belki karışık ama eskiden ikna edilemeyen dostlara yüzlerini daha net gösterdiler. Sosyalistlerin dağ başlarındaki kuru çayırlarında otlanmayı bırakıp düz ovadaki tüccar tarlalarına koştular. Zihniyet asalak olunca...

Süreğenlik bıçak kemiktecilik oynamakla, artık anlamı açık kelimeleri kullanmamazlık etmek ile sağlanamıyor. Süreğenlik kuru toprağımızı artık nasıl biliyorsak öyle işlemekle olacak.
Ek: Aşk Ve Devrim'in izinde: Yeni Dünya Düzeni ilan edilirken Devrimcilik… / Zahit Atam

Entelköy Efeköy'e Karşı, 2011
Yönetmen-Senaryo: Yüksel Aksu

Toprağa Dönüş: Ekolojik mi olacak teknolojik mi

"Böön" toprak meselesi ile devam edip ardından hayvancılık meselesine dalacağız gibi. Filimde 'aşırı' ilen temsil ediliyoruz. En azından toprağımıza, insanımıza yabancı değiliz ve onu ekolojik mantığımızla pazarlamayı da düşünmüyoruz.

Emek vermeden yemek olmuyor. Emek verilmeden önümüze gelen yemek borç hanemize yazılıyorsa çok tembellik etmişiz demektir.

Filimin yönetmeni Aksu'nun Birgün'deki söyleşisini okumuştum. Yazıyı bulamadım. Açıkçası muhalifliğin sadece bir dırdır, karşılık atışma olarak algılanmasında gelen bıkkınlığı anlatmıştı.

Çevremizde bir şeyler oluyor ve biz ha'bire bir şeylere yetişmeye, birilerine laf yetiştirmeye çalışıyoruz. Evet, hepimiz her işi yapamayız. Ama bildiğimiz işi adam akıllı yapmaktan alıkoyanın ne olduğu da anlaşılmıyor.

Heba ettiğimiz şeylere üzülürken yine birçok şeyi heba ediyoruz. Dönemsel krizlerde günahı ve sevabı ile geçmişi örtüyor eski yanlışlarla yine aynı yolumuza devam ediyoruz. Ta ki yeni bir kriz gelene kadar. Oysa varolan boş zamanımızda emeğimizi sevdiğimiz, önemsediğimiz şeylere ayırmayı bunların da birer mücadele başlığı olduğunu anlamıyoruz. Bu yüzden sağaltıcı yanını da görmüyoruz.

İşe yaramak hissi insanın provakatörüdür. Neye yaradığından öte belki biraz da buna ihtiyaç var.

İyi seyirler.

Aziz Shahrokh

2011-12-21T03:22:00.002+02:00

Kabouki (Kevokim)

Gol Nishan

ne olmak isteriz

2011-12-21T03:08:00.001+02:00

‎" Karacoğlan eşeğiyle o köyden o köye gezerken bir gün Kozan'dan Adana'ya gitmektedir. Karşıdan zamanın Adana kadısı ile Kozan valisi gelmektedir. (O zamanlar Kozan, Adana'dan daha büyüktür)
Vali, kadıya sorar:
- Kim bu eşeğinin üzerinde deli gibi türkü söyleyen?
Kadı:
- Efendim bunlara Ozan derler, köy köy gezer ekmek elden su gölden yaşarlar altlarındaki eşekten bir farkları yoktur.
Vali de aşıkların eşekten farkı olmadığı lafına katılır. Karacoğlan konuşmaları çok uzakta olsa da duyar. Ne de olsa aşığın gönül gözü, kulağı açıktır. Biraz yaklaşınca iner eşekten ve başlar eşeği dövmeye. Kadı hemen atılır:
- Efendi! efendi! suçu ne bu eşeğin ki döversin?
Karacoğlan:
- Sormayın efendiler, ben bu eşeğe diyorum saz öğren ozan ol; söz öğren aşık ol. Anlatamadım bir türlü, O tutturdu: Yok! Ben illa ya Kozan'a vali olacağım yada Adana'ya kadı. "

kaçın! kaçın!

2011-12-11T13:58:00.001+02:00

9. Hariciye Koğuşu • 1937 • Peyami Safa (Roman)

2011-12-10T14:36:00.001+02:00

(...)

Bir gün, yukarı sofa balkonunda oturuyor, bağlara bakıyordum. Haziran. Öğle vakti. Erenköy yanıyor. Erenköy terliyor. Dizlerimi güneşe uzattım. (Benim doktorun tavsiyesi)

Taze ve canlı yeşilini kaybeden bütün tabiatta ilkbaharın uzaklaştığını görüyorum.

Kendisine daima gıpta ettiğim bahçıvan, aynı nokta üstündeki ısrarından yorulmuyor ve isyansız gayretiyle, bana bir bahçede uğraşmak sevgisi telkin ediyor. Fakat, bir taraftan da beşeri ihtiraslarımızda yenildikçe tabiatı özlediğimizi, ondan biraz kuvvet alınca yeniden büyük kavgaya girişeceğimizi anlamıyor değildim ve aspirin gibi bir ilaçtan fazla tabiata kıymet vermiyordum, ümitsizliğimin son dereceye gelmesi birazda bundandı.

(...)

Susmaya devam etti. Uzun bir suküt. Dakikalar geçiyor. Her an birbirimizden biraz daha uzaklaşıyoruz. Konuşursak, birbirimize bunu hissettirmekten başka bir şeye yaramayacak. Bunun için susuyoruz. Ne onda bu büyük mesafeyi atlatmak ve ötekinin yanına varmak isteği, ne de bende kuvveti var. Bu sessizlik içinde zaman aramızda bir düşman gibi geçiyor.

Nüzhet balkonun parmaklığındaki sarmaşıklardan kopardı, sonra aşağı indi, bahçıvana seslendi, gene doğruldu, etrafına bakındı. Aramızdaki sessizliğe hareketleriyle hucüm ediyordu.

Ben kımıldayacak halde değildim. Kanım sönüyor. Damarlarımın ince yollarında haşhaşlı bir hava yürüyor ve bütün adalelerim uyukluyor; içimde bir enerjinin ölümünü duyuyordum.

Onunla aramızda herşey o kadar bitmiş ki bir kelime bile konuşamıyoruz.

Balkondan çıkıp gitti.

Ayak seslerinin uzaklaşmasını dinliyordum. Son. Bir şimendifer düdüğü. Keskin, acı ötüyor. Hayatımda büyük bir devrin kapandığını korkunç yarına ilk adımı attığım an. Felaketlerimin başladığı saniyeyi tanıyorum. Hiç aldanmam.

(...)

9. Hariciye Koğuşu
Roman, 1937
Peyami Safa
"Peyami Safa okumaları ölümünün 60. yılına denk gelmiş.
Romanlarını (Fatih-Harbiye, Yalnızız) okudukça,
Yalçın Küçük'ün muhtelif zamanlarda tekrarladığı:
"Kemal Tahir'i sağcılara verelim, Peyami Safa'yı biz alalım"
sözünün nedenleri anlaşılıyor.

Cind se Stinge Lumina • 2006 • Yön: Igor Cobileanski, Moldova Film

2011-12-10T06:15:00.001+02:00

Maskeli Leydi ve Dozer

2011-12-06T12:24:00.000+02:00

Maskeli Leydi
Tekmili Birden Tansu Çiller
Faruk Bildirici
Ümit Yayıncılık, 1998

Kadıköy'de kitaplara bakarken ucuz kitap kasalarından Akif Kurtuluş'unTören Provası'nı aldım. Arkadaşım da bana yandaki kitabı önerdi. Uyarıları ile birlikte aldım.

II.
Kitabı önerirken Yalçın Küçük'ten bir söz tekrarladı: "Bu ülkede değerli kitaplar yerlerde 2-3 kuruşa satılır".

III.

Tarihi ve olanları anlama uğraşında sadece kuram, tarih kitapları; romanlar yeterli olmaz. Oto/biyografi ve anı kitaplarında; kuram, tarih, romana dair bir çok başlığın buluşabildiği anları görebilirsiniz. An'ın, tarih -hele ki o tarih sizin ömrünüzün de bir kısmı- içinde nasıl bir çehre kazandığını iyi anlatırlar. İyi-kötü şahitsinizdir.

IV.
Kişilerin nasıl seçildiği ve kararların nasıl verildiğini görürsünüz.

V.
Kitabı okudukça ülkenize ve insanınıza üzülmenize sebep olur. Kimi yerde gösterilen cehalete güler, kimi yerde halkın parası ile sefahat içinde yaşayanları bir kaşık suda boğasınız gelir. Yardakçıları, dalkavukları, haramileri, yalancıları, firavunları, koltuk ve statü düşkünlerini bir arada olduğu bir kolaj çalışmasını görürsünüz.

***

Zenginliği görmüş, onların içinde büyümüş ve asla onlardan birisi ol(a)mamış insanın önüne bir ayrım çıkar: Ya bütün bunlar birer saçmalıktır uğraşmaya değmez, ya da bütün bunlar onun olmalıdır. İkinci yola gidenlerin içinde başkalarının mal mülküne karşı büyük bir hasetin, kıskançlığın olduğunu her hareketlerinde, konuşmalarında hissedersiniz. Pis bir ezikliktir bu. Ne kadar zengin de olsalar evlerinden yoksuluğun en çirkin hali silinip gitmez: Açgözlülük.

Açgözlüler, zengin olduklarında bile kalktıkları masadan garsona bırakılan bahşişi cebine atar, yediği sandviçlerin parasını sekreterine ödetir. Her şeyi kendi hakları görür ve yükselmek için ne gerekiyorsa onu yaparlar.

Kitapta, bazılarının ingilizce bilmesi ve ABD'de eğitim alması ile her şeyini tamam ettiğini zanneden bizlerin çoğunlukla görmediğimiz taraflarını da anlatıyor.

Turgut Özal ABD hayranı bir muhafazakardı, Maskeli Leydi ABD vatandaşı olmak ile övünen talihine TC başbakanlığı çıkan bir zat. Kadınlığı ile cehaletini örtüşü ise başka bir yazının konusu olsun.

Okuduysanız dahi yeniden kitaptan "Gençlerin Oda Darbesi" (s. 89-95) bölümünü okumanızı öneriyorum. Kitabın son yıllar eki ile tekrar basılması iyi de olacaktır. Kime dozer dendiğini kitaptan öğrenebilirsiniz.

***

Şimdi de tarihi şeyler yaşıyoruz. Gelecekte bugün olanları öğrenenler ne düşünecektir, acaba?

güneş tutulması • 1926 • george grosz

2011-12-05T00:11:00.000+02:00

Ş A Ş T I M ... / Vural Önsel

2011-12-04T15:32:00.001+02:00

almanya'ya işçi göçünün ellinci yılına

Ş A Ş T I M ...

Makinaların insan hizmetine girişinden bu yana teknolojinin en son bulguları ile donanmış modern insanı çalıştırma metodunu ve disipline girmiş kendi yöntemleri ile birleştirip uygulama alanında üstün başarı kazanan firmamız çıkardığı mamüllerle kısa zamanda tanınmıştır. Şimdi verimi arttıran bir hız ve tempo ile daha olumlu bir yönde gelişmesi için mevcut iş gören sayısı kifayetsiz olduğundan yabancı işçi isteklerimizin acilen karşılanmasını rica ederim. Diyordu. Telefonda. Karşıdaki ilgili de efendim daha bu yıl iki ayrı posta halinde beş yüz baş iş gücünü hemde yıllık kontratlı olarak gönderdik. Diğerlerini de istek halinde Balkan ve Akdeniz Memleketlerindeki ilgili bakanlıklara yazmış bulunuyoruz. Zannederim yeni yıla kalmadan onlar da bu ihracaatı yapacaklardır. Bir ithal etmek için gerekeni yapıyoruz. Emin ve müsterih olabilirsiniz.

---oo0oo---

- Emin olasın ki o Yugoslavla leeh düştüler.
- Yok la
- Vallah
- Nasıl oldu la, onlar manda kimi adamlar
- Ula bize manda, manda söker mi oğlum biz kimiz!
- Tabii ola biz kimiz dedi. Aşağıda yatan Recep de kalktı
- Aa bakayum ne pişireysun
- Çay
- Uuy anam çay mı dedun da
- Ben de içeyum ha o çaydan
- İç o gadder çokkine
- Ne deduydunuz siz konuşaydunuz da
- He, biz dedim ki Türküz oğlum, gözünü aç aha bele bağa bak bi yol. Heç bizde sizden aşağı galacak göz var mı?
- Ne oldu da anlameyrum, kime dedu, kim dedu?
- Ula biz dedimi o Yugoslafnan o Yunana dedim
- Ne dedun da?
- Dedimkine, biz sizden aşağı kalmak yukarı çıkarıh ondan kellide ahordu bin kere, bin ikiyüze çıhardım malister geldide aha, elini nah omuzumun başına koyup pırava ola Türk dedi mana.
- Vıyy anacuğum bin iki yüz mü yaptın da sen mi yaptın?!..
- Heye, men özüm yaptım yek başıma
- Ne yaptın da .........in anamuzu verdim pabucumuzu elimize.
- Ben buraya çelduğumda ha bu pok yiyen akord yediyüzdü da geçen yıl bin oldu. Şimdide bin iki yüz oli nasıl iştir bu anlameyrum.

---oo0oo---

Altı kişi kalıyorlardı firmanın yurdunda. Küçük sekiz metre karelik bir odada. İkişer ranzalık karyolalarda yatıyorlardı. Adam başına yetmiş mark ödüyorlardı firmaya. Tek göz oda için dört yüz yirmi mark. Ertesi gün Yugoslav bin ikiyüz yirmi yaptı. O gün ondan teslim alan Yunanlı 1225 yaptı. Alman geldi ondan teslim aldı. Daha bir hafta olmamıştı 1225'e çıkmıştı akort ne kadar çalıştıysa da o gün akordu çıkaramadı. Diğer Almanlarla da konuştular. Ah bu auslenderler dediler. Ah. Eşşek bunlar resmen eşşek.

Sabahleyin Alman Türk'e teslim ettiği makineyi, öğleden sonra gelen Yugoslav Türk'den teslim aldı. 1250 sabahleyin akort meyisteri yeniden akort tutmuş 1250'ye çıkarmıştı akordu. Hıh dedi Türk nasıl yetişindi bakayım. ............ Yugoslav şaşırdı, işten atarlardı akordu çıkarmasa daha çok çalışacaktı. Kan ter içinde kalmıştı ama ilmini de öğrenmişti artık. Makina ışık gölge oyununa göre yapılmıştı. Ne kadar seri çekersen o kadar seri çalışıyordu makina. İki saat böyle çalıştıktan sonra makina hep aynı tempoyu muhafaza ediyor daha süratli olursan o da süratleniyordu. Yugoslav güldü. Ula Türk dedi, sen sabah bak bakalım görürsün akşam postasında Alman yine şaştı kaldı dün sabahtan bu yana akort 125 fazlalaşmış yani 1350 olmuştu. Dondu, istavroz çıkardı, makinaya baktı, yoo makina yine eski bildiği makineydi. Arkadaşlarına söyledi, mistere söyledi, ne ettti o gün de akortu çıkaramadı. Sabahleyin çalışmış bir kişi değil cenkten çıkmış, bir mağlup gibi zor sürükledi arkadaşları.

---oo0oo---

Türk fena kızdı. Sağdan daldı bir saat öyle, ortadan olmadı, soldan bir saat sonra o da Yugaslov'ın kendine nasıl yetiştiğini anladı. Bu kez artık kimse tutamazdı onu. Gece makineyi öğrenmeye hasretti çoğunu. Yağ bidonuna, volan kayışına su hortumuna ayrı ayrı komut verir gibi çalıştırdı ve sabaha doğru nihayet istediğinden fazlasını öğrenmiş olarak ve akordu 1350'ye çıkararak teslim etti. Yugoslav da şaştı kaldı. Lan bu Türk'de keramet mi var demeye başladı. Çalıştı, nihayet o da malı soğutacak fasılayı vermeden 1400'e yükseltti. Firmanın yönetici Müdürü geldi akort meisterini azarladı. Atölye şefine çıkıştı. Forarbeiter'i payladı, Alma işçileri tersledi, çekti gitti. Meister'ler şaştı. Bu nasıl işti ki bir haftada 1000'den 1400'e çıkan bir akort mal verebiliyordu. Yunanlı teslim aldı çalıştı. Bir ara meisterler geldiler yeniden makineyi ayarladılar, kontrol ettiler yooo makinada bir bozukluk yoktu. Her şeyi tamamdı. Tekrar şaştılar. Gece postasına devredip gittiler. Alman 1400'ü görünce dili damağı uçukladı. Kıpırdayamadı, meister'i geldi çıkıştı. Ne bakıyorsun alık alık, çalışsana!..
- Efendim akort 1400, meister iyi ya çıkar işte, ya ne olacaktı, 400 mü dedi.

Alman çalıştı, düşünüyordu da; 700'dü geçen yıl akort. Evet tam 700. Bu yıl iki misline çıkmıştı. Hem de son üç haftada, birden bire arttıkça artmıştı. Nedenini anlayamıyordu. Çalışmaysa işte çalışıyordu hem kendi vatanında idi. Öbürleri gelip geçici idilar, ama patron onlara hep rest çekiyordu. Çalışmazsanız çıkar gidersiniz beyenmeyendurmasın efendim kimseyi zorla çalıştırmıyoruz. Sadece yabancı işçilerİ çalıştırsam bana yeter diyordu? Yeni evlenmişti, borçlu idi, mecburdu. Mobilya, televizyon, çamaşır makinesi, fırın, araba, vs taksitle almıştı. Hızla, canlabaşla çalıştı, gözleri karardı, bir ara düşecek gibi oldu yanındaki çalışan tuttu kendini o gün de akordu çıkaramadı ne işti anlayamıyordu.

Bu Türk'de muhakkak bir keramet vardı. Muhakkak. Yoksa işte o da çalışmıştı hem de ne çalışma. Ölümüne! Takatı kalmamıştı artık. Azizler mi yardım ediyordu ona nasıl olabilirdi başka!?.. Dua etti. Tövbe ve istavroz çıkardı ııh. İmkansız yok. Bir haftada böylece geçti. Ertesi hafta Alman hastanelik oldu. Aklını kaçırayazdı. Ona geçmiş olsuna gittiler. Alman sordu akort? Yugoslav 1600 dedi, Alman yatakta inledi, debelendi, kalktı, Yugoslav'ı kolundan tutup ha ......... tir çekti.

Yugoslav'da, Yunanlı'da, Meisterler de şaştı. Mecburi akordu 1800'e çıkardılar. Artık nefes almadan çalışmaya girmiş, öyle bir zora koşulmuşlardı ki ne Yugoslav, ne Yunanlı 1700'ü geçemediler. Bir hafta ikisi de hastanelik oldu. Ziyarete gittiler. Geçmiş olsun dediler. Adamlar sordu. Akort.. 2100 dediler. Yugoslav fenalık, Yunanlı baygınlık geçirdi.

---oo0oo---

Meyisterlere kızdı yönetici, Forarbeiti payladı. Almanları azarladı geldi Türk'ün elini omuzuna koydu. Bıravoo dedi. Sana 10 fenik zam yaptım. Saatına ha gayret daha çok aferin bıravoo Türk'e dedi gitti. Meisterlerin aklı almıyordu. Forarbeiter'in zaten çoktandır kendisi ile konuşurken bu insan değil, insan üstü bir varlık gibi görmeye başlamış saygılı ve biraz da korkuyla bakar olmuştu. Bu adama azizler yardım ediyor, diyordu içinden.

---oo0oo---

Çay mi dedunuz da ha ben içeceğum dedi. Aşağı atladı öbürleri anlatıp gülüyorlardı.
- Gardaşım aha böle tam 2200 yaptım. Vallah Folarvadın gözleri partladı, o saat düştü bayıldı.
- Ne yaptun ne yaptun?!..
- 2200 yaptım men özüm, yek başıma, bize kim derler be hıı?
- Uu desene ...... tin anamizu verdin papuçu elimize da!

---oo0oo---

Telefondaki ses
Yabancı iş gücü isteklerimizin acilen karşılanmasını istirham ederim diyordu. Verimi arttırıcı bu ithalin artırılması. Zaten, kaç kalem mal talep ediyoruz! Beş yüz baş karşıdaki ses ithal mallarınnın son yıllarda biraz güç karşılandığını ancak Akdeniz ve Balkan ülkelerinden talep yapıldığını onlar da istenen evsaftaki malların gönderilmesi için ellerini çabuk tuttuklarını beyan ediyordu. Müsterih olunuz. Emin olunuz diyordu.

---oo0oo---

- Emin olsanki aha böle hepsi dondu kaldı.
- Yoh la.
- Hee vallah
- 2400 ki yapanda akordu herifler bırahtı, gaçtı, meister bayıldı, atölye şefi aklını kaçırdı. Şaştım gardaşım, mende şaştım, ne işti öbürünün yerine de çalıştım 2600 ettim. Öbürünün postasında da iki bin sekiz yüz ettim.
- Ne ettun, ne ettun
- 2800 etmişim men özüm yek başıma. Ola oğlum bize kim deyifler be, hele inciyatım, be bir de sabah gahtım mı, di sen gör artıh meni kimse tutamaz.
Yattı, ertesi sabahleyin çay demlenmişti, ama Hınıs'lı Rüstem bir daha kalkmadı. Laz ağlıyordu. Herkes Rüstem ölmüş diyordu. Şaşıp kalıyordu. Nasıl olur? Ölmüş he. O mu? diye şaşıp kalıyorlardı.

Çarpım Tablosu • 1974 • Vural Önsel • Şark Matbaası

Vural Önsel ile ilk kez

Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler

Ansiklopedisi'ni okurken karşılaştım.

Daha sonrada yine kimi dergilerde de gördüm.

Kendi bastırdığı bir kitap olduğunu biliyordum.

Okuduğum yayınların birinde kapağını da görmüştüm.

Kitapçılık günlerimde kuytu bir kitapçıda

en üst raflardaki tozlu kitapları elden geçirirken şaştım.

Beklemediğim bir anda o kitabı bulmuştum.

Kitapta Almanya anılarını öyküleştirerek anlatmış.

Kitap sonuna koyduğu fotoğraflar,

dilekçe kopyaları ile kendi mücadelesini anlatmış.

Almanya'ya işçi göçünün 50. yılınnda,
kitabın ilk öyküsü olan Ş a ş t ı m ...'ı
ekleyerek bir katkım olsun istedim.

Bloga eklemekte yetmeyecek sanırım.

Vural Önsel' 13 Mayıs 1975 tarihinde başbakanlıktan çıkan
Demirel'in burnuna attığı yumruk ile meşhur olmuş.
"Halkın yumruğu bu" diye bağırıyormuş

Sağcılar onu Chp adamı olarak suçlarken
o kendisini bir devrimci (THKP'li) olarak tanıtıyordu.

Bu tarih öncesinde ve sonrasında adli sebeplerden
bir çok kez cezaevine girip çıkmış.

Sonra kendisine ne olduğu pek bilinmiyor.
İnternet üzerinden kimi çarpıtılmış bilgilere ulaşılıyor.
En son 1980'de yine adli bir olaydan cezaevinde görünüyor.

(*) Haber görselleri 14 Mayıs 1975 tarihli Milliyet gazetesinden alınmıştır.

Bodjal • 2004 • Ale Möller Band

2011-11-30T21:05:00.001+02:00

Ale Möller Band: Bodjal • 2004

01.Ilios The Sun
02.Bodjal
03.Styggen The Nasty Ones
04.Tango Greco/Vrisi
05.Tid Balkah The Dark Birds
06.Dao Bidaal/Livadhia
07.Epese
08.Atlan Dok (*)
09.Nje Pajem (*)
10.Sandpolskan
11.Atlaz
12.Bachaar Larai
13.Xanalego

(*) İşaretli parçaları sayfada bulunan
musika 'box'ından dinleyebilir veya indirebilirsiniz.

islamcı entelektüel cennette kabul görecek mi

2011-11-29T23:56:00.000+02:00

Hoca: "Yanılıyorsun: Hükümet kuvvet değildir: vasıtadır. Bir memlekette asıl kuvvet, bir fikri temsil edenlerdir. Başka memleketlerde sahici 'fikir' zümreleri var. Bizim memlekette hakiki 'fikir' yok; bizde üç yüz seneden beri 'fikir' diye bir tek şey var: Taassup! (*)

***

12 Haziran seçimleri sonrası sıra bekliyorum. Seçimden başarı ile çıkmış olmalarından sokakta göbek atacak bir adam heyecanlı bir şekilde yanındakilere ve sesini yükselterek oradaki herkese inceden bir propaganda kayıyor: "Üstadım 76'da askerdeydim. Ramazandı, bize ekmek vermediler. ... Bunlar böyle dinsiz. ... Üstadım halk kimi seçeceğini biliyor. ... Bak, bütün halk düşmanları yüzde biri bile geçemedi. ... "

***

Sanatın, siyasetin, düşüncenin sahnesine giren hiç bir şey kutsal kalmaz.

***

1999 yılında üniversitedeki türban eylemlerine destek vermeye koştu kimilerimiz. Tarih bilgisinden o kadar yoksundular ki; ülkede gericilerin çıkış yolunun anti-komünizm ve devrimci düşmanlığı ile başladığını hatırlamadılar. Dünyada sol hareketlere karşı kullanılan içeriği belirsiz bir demokrasi için oradaydılar. (**) Çünkü son yılların kafa karıştırıcı Kemalizm düşmanlığından başka bir şey göremiyorlardı. Cahildiler. Kemalizmin kolay lokma olduğunu görmüyorlardı. Solun üzerine bir karabasanı, ışığını söndüren sol-liberalizmden kurtulamadılar. Kürtlerin ve liberallerin Kemalizm ile hesaplaşmaları bazılarımızın zaten zayıf olan tarihsel maddeciliğini iyice amorf bir şeye benzetti.

***

Sosyalistler, devrimciler bu ülkede hiç iktidar olamadılar. Ama şikayet ettikleri iktidarları eleştirmek içinde iktidar olmayı da beklemediler. Yine onlar kadar acı, baskı ve hayal kırıklıklarını da hiç bir siyasi taraf yaşamadı. İçlerinde işkence görenler, yıllarca hapis yatanlar ve idam edilenler oldu. İşsiz kalanları, haksızlıklara uğrayanları, yalnızlaşanları ve politik düşünceleri yüzünden bin bir türlü musibetle uğraşmalarının cefasını da çektiler. (Ahmet Kaya'nın söylediği "cefasını çektik, sefasını süreceğiz" çok gerçek olamadı) Tabii bir de bunlara sebep olanlar vardı. Sebep olanları bu ülkede birileri "oh" olsun diyerek bir güzel sevdi. Bu "oh" diyenleri hepimiz unutmadık.

***

bir onur ünlü filmi daha

Hepiniz imana geleceksiniz!

Yönetmeni tanımıyorum, başka filmini de izlememişim. Ünlüymüş demek ki "daha" ile afişe yapıştırmışlar ismi. Afişte 90'lardan bildiğimiz bir ismi görünce erken başlaması nedeniyle de aldım bileti.

Filmi beklerken arayan Özgür, hangi filim olduğunu duyunca "o dönem filmiymiş, akp filmiymiş almasaydın keşke" dedi. "İyi, o zaman nasıl oluyormuş görelim" dedim.

Filmin genel kurgusu devletlü atatürkçülüğün yılmaz savunucuları ve onların aileleri -Sulhi Dönmezer ile şurekası diyebiliriz- üzerine oturtulmuş. (İnsanlarımızı hapishanelere sokmak için uğraşanlar) Baba Celal Tan bir anayasa profu. Tabii bütün aile üyeleri babanın konumundan yararlanarak orada-burada devlet olanaklarından ballanıyorlar. Yüksek mevkidekilerin beceriksiz oğul ve kızlarına devlet imkanlarından yararlandırması sadece geçmişe özgü bir şey bugün böyle bir şey olmuyor!!! Hak geldi batıl yenildi.

Prof Celal Tan kıskançlık krizi ile genç karısını öldürüyor. Sürpriz bir doğum günü kutlaması için o sırada evde olan aile üyeleri olaya şahit oluyor. Tabii, onlar da bu cinayeti saklıyorlar.

Celal Tan kanser hastalığı sebebiyle üç ay ömrü kalmış olan bunak anayasa hukukçusu arkadaşından cinayeti üstlenmesini istiyor. O ise ölümün derdinde gelecek melekleri ve ölümden sonra yaşayacaklarından korkuyor. Yani imana geliyor. İslamcıların bu "siz de öleceksiniz haahahahah" dedikleri bir an işte. Her güzel dinsiz kızın yakışıklı bir mümin genç tarafından müslümanlığa ayartıldığını anlatan romanlar gibim. Ölmek düşüncesiyle dine yönelen insanları gördükçe kendi kendilerine ne kadar doğru bir yolda olduklarını tekrarlıyorlardır. (***)

Olaylar gelişiyor, herkes Celal Tan'ı aklamak için elinden geleni yapıyor. Öldürülen kızın kör kardeşi olayı çözüyor ama yetmiyor. Yine suçlu oluyor. Yine iyiler cezaevine giriyor, kötüler dışarda kalıyor.

Filimde anlamadığım sahne, Celal Tan arkadaşına dini öğretip suçu üzerine almasını isterken, gece vakti elinde namaz kitabı bir cami önünde öldürdüğü kızın ruhunu görüyor. Dedim, herhalde Celal de imana geliyor.

Öyle olursa Celal Tan hacca gider, beş vakit namaz öğrenir, kızı örtünür, torunu imam hatip lisesine gider, oğlu kapalı bir 'hanım' ilen evlenir ve eski tas eski hamam sürer. Sanki sürmüyor!

Yalnız ünlü yönetmenimiz bir 'daha' ki filiminde caminin arka yüzünü de çekse iyi olacak. Caminin görevlisini toplanan yardım paralarını, ünlü bir yardım derneğinden gelen görevliye verir. Paranın hangi hayırlı hizmetler için harcanacağını konuşurlar. Burada göz yaşları akar. Sonra cami görevlisi, oğlunun laikçi despotluk altında bir işe atanamayışından ve torpille atanan laikçi çocuklarından bahseder. Diğer adam orada göz yaşları döker ve oğlan intihar eder. Mükemmel oldu. İnanç var, azim, acı, mücadele, duygu... hepsi var. Cami de var. Daha ne istiyorsun, sayın ünlü yönetmen! Adı da: "Hepiniz imana geleceksiniz!" olsun.

"islamcı entelektüel cennette kabul görecek mi" sorusunu merak ediyorsanız. islamcı entelektüel görünce, onlara sorun bir cevapları vardır.

---- dipnotlar ---
(*) Üç İstanbul, 1938, Cemal Mithat Kuntay

(**) Ergenekon davası başladığında süreci anlayamayacak kadar yollarını kaybetmişlerdi. Sonuna kadar gidilsin diye eylemler yapıldı. Polisler gece yarıları kapılarını çalınca neye destek verdiklerini biraz olsun anlamış oldular.

(***) Ölüm Kagısıyla Dindarlık Arasındaki İlişki Üzerine Bir Yorum, Murat Yıldız, Düşünen Siyaset Dergisi, Sayı: 3, 1999
Yazıda yorumlanan araştırma ölüm kaygısı-inanış arasındaki ilişki hakkında ve sonuçlar hiçte iman edenlerin düşündüğü gibi görünmüyor. Okumanızı öneririm. Yıllar sonra bu yazıyı bulmak benim için güzel bir tesadüf oldu.

Edgar Allan Poe • Mark Summers

2011-11-28T19:16:00.000+02:00

arslan yetiştirmeye kalkışan tilki

2011-11-27T00:33:00.001+02:00

... hayvanlar arasından tilki ile aslanı seçmelidir;

çünkü aslan kendini tuzaktan koruyamaz,

tilki de kendini kurttan koruyamaz.

Bu nedenle tuzakları tanımak için tilki,

kurtları korkutmak için de aslan olmak gerekir.

Prens, Niccolò Machiavelli

I.
Gündemde bir fıkaralığın bahsiyle ötekiler, biraz daha lügatim ile gidersem mübalağa edilerek es geçilenler var. Çeşit çeşitler, doğamız gereği...

II.
-onlar vebalılar, su bilmeyen bozuk et gibi kokanlar, hayata yenilecekleri öğretilerek katılanlar, şehirlerin derinliklerinde birer köstebek gibi çalışanlar, yurdun hapishanelerini dolduranlar, dilleri konuşturulmamışlar, tarihleri lanetlenmişler, müziklerini gizli gizli icra etmiş-dinlemişler, onlar ahlaksızlar...-

III.
Mübalağa erleri saygı uyandırabilme kuvvetlerini o kadar yitirdi ki, işlerini ister istemez bir kuşkuyla karşılıyoruz. Mübalağa ettiklerine bilimle acıyorlar, Batı'dan, gelişmiş memleketlerin seçkin üniversitelerinde gördükleri eğitimden bunu 'anlamışlar'. Sonrada anlayabildikleri kadar da öğrencilerine, okurlarına anlatmışlardır. Gözleri açıldığından artık çevrelerindeki çoğu farklılığı daha iyi fark eder olmuşlardır: Dilsel, dinsel, cinsel... hepsi ortadadır. Böyle olunca konumuz da: "Kaybolan, ezilen, dışlanan, horlanan, horuldanan.. kültürleri koruma ve yaşatma"ya döner. Oysa çalışmalar okunduğunda anlatılanların karamsar tarihinde nelerin olduğu muammalar olarak kalır. Mübalağa erlerinin çalışmalarının eleştirdikleri modernist kurumlarınkinden farkı sadece sermaye kaynağıdır. Yazılanlar ve konuşulanlardan anlaşılan gördükleri sadece: Sefilliktir. -O yüzden bir kaç şeyi öne çıkarıp onları mübalağa ederler- Bu sefillikte yok vardır da var yoktur. Gerisi de teferruattır. Çoğunlukla başka bir şey bilmez ve görmezler. Verdikleri emeğin karşılığı ortaya koydukları çalışmalarda anlatılanlar zaten faklı olanlar için malum olandır.

IV.
Mübalağa edilenlerden kimilerinde: Atanın biri dölüne izlere bakarak 'orada tilkinin mi, yoksa aslanın mı gezinmiş olduğunu nasıl anlayacakları'nı hikaye eder. Terbiyelerinde bazen tilkiye bazen aslana daha çok dikkat çekerler. En son hangisi daha çok zarar vermiş ise o daha çok söze katılır. Bazı vakit iş sonrası loş damların orta yerinde kurulmuş sofra içinde, sazla sözle, kesme cam bardaklarda acı suyla başka şeyler de hikaye edilir. Yine de bir arslanın -canlarını verdikleri- kükremesine korkusu baskın bir saygı duyar, tilkiyle aynı masaya bile oturmazlar. -Ama şimdiler de başka kimileri mübağala erlerinin sözlerine inanıp tilkiler ile masaya oturmak üzeredir.- Onların kelimelerinden biri yurt'tur. Vergi vermeyi sevmezler, vergiciye dilenci, dilenciye öşürcü (aşarcı) derler, çünkü gerektiğinde yurt için canlarını gönderirler. -aslında yolları arslanla çok uzun zamandır ayrıktır, nadiren yakınlaşmıştır- Onların vergisi dölleridir. Gelecekleridir.

V.
Her hayvanın geçtiği bir yol vardır. Yolda iz yoksa bunun hayır'lı bir işaret olmadığını, eğer tilki arslan yetiştirmek istemişse o yollarda gezen bir çok çakal izinin sebebini anlarlar. Hayatta kalırlar.

VI.
Onların yenice öğrendiği bildikleri bazı izlerin tilki ile arslanın terbiyecisinin olduğudur.

Yunanistan
Mübalağa erlerinin gördükleri fotoğrafa şapkalı gölgesi çıkmış olan seyyahın gördüğünden çokta farklı değildir.

Uyuyor gibi

2011-11-22T13:42:00.001+02:00

"One of 17 volunteers who fell during an attack in the Spanish Civil War. He was shot in the head, 1936."

İspanya İç Savaşı'nda saldırı sırasında düşen bir gönüllü. Başından vurulmuş, 1936.

Lorca... Uyuyor gibi...

000kitap "dokunan yanar" - Ahmet Şık ve Arkadaşları

2011-11-16T21:40:00.001+02:00

Bi' de basılı halde okuyalım bakalım. Ellerinize sağlık.

"Uçurtmam Tellere Takıldı" - Ahmet Kaya belgeseli • Hazırlayan: Ümit Kıvanç

2011-11-16T21:07:00.000+02:00

Üç İstanbul • 1938 • Mithat Cemal Kuntay (Roman)

2011-11-10T02:09:00.002+02:00

Üç İstanbul
Roman, 1938
Mithat Cemal Kuntay

Mithat Cemal Kuntay'ın Üç İstanbul'unu, Sander Yayınları'ndan bir baskısını bulup okumak istedim. Zaman sıkıştırınca Oğlak Kitap baskısını okudum. Şimdi orta yaşlarında olan kuşağın bir kısmının bir dönemin TV dizisi olarak anımsadığı bu kitaptan "Abdülhamit'i Burnu Kurtardı (LXXII)" başlıklı bölümünü pasajlara ekliyorum.

Kitapta işlenmiş olan siyasi konular kadar yer alan bir diğer başlık ise dönem insanlarının cinsel serüvenlerine dair onlarca ayrıntıdır. Geçmiş, cinsel tercihlerden diğer örtülü bir çok başlığa çokta renksiz görünmüyor.

Tabii kitap burada bitmiyor.

***

Çağaloğlu'undaki bu taş binaya taşındığı günden beri Adnan yalnız kalamıyordu: Misafir, misafir... (...)

Artık eski dostlarıyla da münasebetini kesmişti: Zaten Moiz hala Selanikte'ydi; (...) Mektuplarını aylardan beri cevapsız bırakıyordu. Avukat Tevfik Hoca da artık pis adamdı: Ona selam veren kirleniyordu; Adnan bu iki dostundan kaçıyordu. Başka iki eski dostu da ondan kaçıyorlardı: Dağıstanlı Hoca ile Şair Mehmet Raif.

Bugün sokakta Dağıstanlı Hoca'ya rastladı; zorla arabaya aldı, eve götürdü. Uzun müddettir, Hocayı görmemişti; Abdülhamit için siyasi temayüllerini yoklamak istedi.

"Seni Deli İbrahim'in torunu meğer ne saçma adammış. Hükümdar tarafı hiç yok. Evde oturmak için doğan adamı tesadüf sarayda oturtmuş. Hükümdar ailesinden gelmeseydi tapuda mukayyit olurdu. Sonra o ne hükümetmiş, bütçesi yok, Maliye Nazırı var; donanması yok, amiralleri var. Fakat Allah'a şükredelim ki, onun büyük olmaya merakı yoktu; sahne adamı değildi; Almanya İmparatoru gibi aktörlüğe kalkışsaydı halimiz haraptı.

Dağıstanlı Hoca: "Onun mevhum bir büyüklüğe bile tahammülü olamazdı. Suikast kurşununun hedef dairesi büyür diye korkardı!"

Adnan rahat etti: Hoca, Meşrutiyet'ten sonra Abdülhamit'i beğenmeye başlayanlardan değildi. Hoca'yı cemiyete almak istedi.

Dağıstanlı Hoca: "Beni Cemiyet'e alıp ne yapacaksınız Adnan? Cennet'e de gitseniz, Cehennem'e de, ben sizin yanınızdayım. Ama ben numaralı vatanperver olamam."

Adnan: "Seni içimize alırsak bize bir kuvvet olursun hocam."

Hoca: "İçinize alacağınız adamlar sizin kuvvetiniz değil, zaafınız olacaklar."

Adnan: "Yani pis adamlar alırsak?"

Hoca: "Hayır, hayır; adı çıkan maskaralardan korkum yok; onların fiyatı üstünde... Meçhul edepsizlerden kork."

Adnan: "Mesela?"

Hoca: "Mesela, mesela... sonra söylerim.

Hoca, düşündü; coştu; öfkelendiği için yine ayaktaydı.

"Bu lafıma iyi dikkat et: İnkılap yaptınız diye bugün boynunuza sarılanlar yarın boğazınızı sıkacaklar!" dedi, sustu. Çehresinden bir fildişinin yekpare beyazlığı ile ak bir sakal uzanıyordu.

Hoca: "Sizin en büyük düşmanınız kimdir biliyor musunuz?"

Adnan: "Tabii ki biliyoruz: Alatini Köşkü'nde oturan Abdülhamit!"

Hoca: "Haşa, tövbeler olsun değil. Sizin en korkunç düşmanınız Fatih'teki yobazlardır. Sarıktan korkun. Müslümanlık geç kalan bir saat derler. Hayır. 'Ali - Muaviye' vakasından beri bu saat hiç işlemiyor, durmuştur."
(...)

Adnan: "Hükümetin kuvvetinin karşısında sarığın lafı mı olur hocam? Bin softayı bir jandarma önüne katar."

Hoca: "Yanılıyorsun: Hükümet kuvvet değildir: vasıtadır. Bir memlekette asıl kuvvet, bir fikri temsil edenlerdir. Başka memleketlerde sahici 'fikir' zümreleri var. Bizim memlekette hakiki 'fikir' yok; bizde üç yüz seneden beri 'fikir' diye bir tek şey var: Taassup! (...)
(...)

Adnan: "Fatih hocalarının dini de yalandır; dinsizliği de!"

Hoca: "Yalanmış! Tabii ki yalan. Onu ben de biliyorum. Onun için bu yalandan korkun diyorum ya! Sarıklı milletini bana mı anlatacaksın? Menfaat göster: Vapur bacası gibi bağırarak sana Allah'ı da inkar etsinler; Peygamber'i de!... Sultan Hamit otuz üç sene sarığa sırma takarak; taassuba maaş vererek tahtında oturdu efendi!"

Adnan şaştı: Dağıstanlı Hoca, Abdülhamit'e eskisi gibi Deli İbrahim'in torunu demiyordu. Düşündü, düşündü, buldu: Hoca düşmüşlere sövmezdi.

Adnan: "Şu ikinci düşmanımız kimmiş merak ettim hocam?"

Hoca: "İkinci düşmanınız sizsiniz!"

Adnan, sokak edebiyatı yapan Hoca'nın şirinliğine güldü; deminden beri müphemiyetinden korktuğu ikinci düşmanının ne kadar tehlikesiz olduğuna seviniyordu.

Hoca: "Sizsiniz! Çünkü siz, halkı fikir idare eder, sanıyorsunuz. izdiham, kafasıyla değil, gözleriyle düşünür. Bu gözleri idare etmeyi bilmeyeceksiniz, kendinize düşmanlığın en büyüğünü siz kendiniz yapacaksınız. Yığın karnıyla düşünür, Gözüyle öğrenir, Kalbiyle kızar. Avamın midesindeki yeniçeri kazanını tanımıyorsunuz. Halkın gözünü rahatsız etmemek için hiç değişmemeye mecbursunuz. Eski ceketinizi çıkarmayacak, eski evinizden çıkamayacaksınız..."

Hoca duvarlara, tavanlara baktı: "Allah daha ala etsin. İhtişamlı konak. Fakat ben senin yerinde olsam Aksaray'daki evi bırakmazdım Adnan!"

Adnan bozuldu; artık anlıyordu. Bu Dağıstanlı Hoca da, Şair Raif de, onun saadetini yakından görmeye tahammül edemiyorlar, onun için ondan kaçıyorlardı. Fakat Hoca'nın bu lafına gücenmek küçüklük olurdu. Canının sıkıldığını örtmek için güldü.
(...)

Hoca, Adanan'ın sefil yaşamasında inat ediyordu: "Görmüyor musun? Ahmet Rıza'nın Paris'teki yamalı ceketini hala alkışlıyorlar; Talat'a bak, Edirne'de giydiği sarı kaputunu hala çıkarmadı, hala asker tütünü içiyor. Uzağa gitmeye ne hacet? İşte Sultan Hamit... Ne sayede sağ kaldı? Burnunun sayesinde!... Gazeteler her gün burnuna kandil asmakla meşgul. Biri çıkıp da, 'Bizim Mısır'ımız vardı, bir Bosna Hersek'imiz vardı, bir Şarki Rumelimiz vardı; ne oldu?' diye hesap soruyor mu? Sormuyorlar neden? Çünkü halk fikriyle değil, gözüyle görürde ondan! Çünkü Şarki Rumeli'nin gittiğini fikir görür, Abdülhamit'in uzun burnunu göz görür de ondan!.. Sizin de yaptığını bu inkılaba, bu ehrama bakmayacaklar; rubanız kaç tane? Eviniz kaç katlı? Onu sayacaklar.

Adnan, deminden beri, Hoca'nın söylemek istemediği 'meçhul edepsiz'i merak ediyordu:

"Şu Cemiyet'e aldığımız meçhul edepsiz kimmiş? Merak ettim Hocam?"

"Kim olacak? Senin Hidayet Beyefendi'n! Cemiyet'e sokmuşsunuz; Şehremini oluyormuş."

Oda kapısı açıldı; kapının kanadına Erkanıharp Müşiri'nin Mermer Yalı'sında olduğu gibi, bir uşak yapıştı: Sofadan Hidayet haykırıyordu:

"Aşk-olsun Adnan Beyefendi Hazretleri, biz gelmezsek sizin arayacağınız yok!."
Önden Hidayet girdi, arkasından Hacı Hulusi Paşa, redingotunda iliklemek için fazla düğme arıyordu. Adnan, Hacı Hulusi'yi görünce fenalaştı.

Dağıstanlı Hoca, Hidayet'le Hacı Hulusi'nin uzun selamlarına "aleykümselam!" diye ağzıyla aldı. Odadan kaçtı. Arkasından koşan Adnan'ın göğsüne merdiven başında elini dayadı: "Dostlarını yalnız bırakma!.."

Adnan, Hidayet'le konuşurken düşünüyordu: "Şu insanlar ne tuhaftı; Hoca'nın duydukları yarı yarıya yanlıştı. 31 Mart'ta istibdat geri dönmeyince, Hidayet de, Hacı Hulusi Paşa da İttihat Terakki'ye yazılmışlardı. Fakat dün Şehremenliği'ni isteyen Hidayet'e, Sivas Valiliği'ni isteyen Hacı Hulusi Paşa'ya Talat, "Zat-ı saminiz hafiyesiniz beyefendi! Zat-ı aliniz de hırsızsınız Paşa Hazretleri" demiş, kovmuştu. Zaten şimdi Hidayet, Adnan'a bunun kavgasını etmeye geliyordu. Fakat bu Dağıstanlı Hoca'nın Meşrutiyet için ne fikri olabilirdi? Devlet kuvvetlerinin ayrılmasındaki ilim nazariyesini mi söyleyecekti? Dış politikada hükümetin hangi siyasi manzumeye katılacağını mı kestirecekti? Tabii ki, Dağıstanlı Hoca İttihatçı Adnan'a, "Madem ki inkılap yaptınız, havyar yemeyeceksiniz!" diyecekti.

***

Alıntı Yapılan Kitap: Üç İstanbul, Roman, 1938, Mithat Cemal Kuntay, Oğlak Kitap

sabahın doğusşu

2011-11-02T21:55:00.004+02:00

fotoğrafı büyük boyda görebilmek için üzerine gelip tıklayın

İyi Geceler Türkiye

2011-10-26T00:39:00.000+03:00

Ölüme, ölümlere seviniriz; cinayetlere seviniriz; bize dokunmayan (belki çıkar sağladığımız) haksızlıklara, hukuksuzluklara seviniriz; kendi tekerimiz döndükçe zulümlere, acılara seviniriz. Sonra da anlaşılmamaktan, ahlakın bozulmasından ve insanların birbirine saygılarını yitirmesinden şikayet ederiz. Daha kötüsü de, daha da böyle devam edeceğizdir...

****

2000 yazında William Saroyan'ın "Dünyanın Bir Öğle Sonrasında" adlı kitabını okuyordum. Kitaptaki erkek çocuğun adı "Van"dı. O zamanlar konulara çok hakim olmadığım için bilmiyordum. Kitabı okumaya devam ettikçe, aklıma iki de bir Van şehri geliyordu. Kitabın ilerleyen sayfalarında Saroyan oğluna isminin nereden geldiğini açıklıyordu:

“Van diye bir şehir vardır, Türkiye’de; orada olurduk. Zaten senin adın da o şehirden, Van’dan geliyor.”(*)

Sonrasından sahaflardaki dergilerden, kitaplardan Sorayan'ın Türkiye ziyaretini, kitaplarını, oyunlarını öğrendim. Bugün kitaplarını Aras yayınları basıyor.

Geçtiğimiz bahar, kardeşim Van hakkındaki -muhtemelen bir doktora tezinden düzenleme- kitabı okurken bir çok ilginç ayrıntıyı anlatmıştı. Örneğin Fatih'in bayağı sayıda Ermeniyi İstanbul'a getirttiği ve bir kısmının da eski zamanlarda Sivas'a göçtüğü gibi ayrıntılar. Eski zamanlarda Van'daki zanaatlar, ticaret hayatı ve topluluklar hakkında irili ufaklı bilgilerde vardı içlerinde... Bir de yazarın sağcı-muhafazakar bakışının parıl parıl parladığı paragrafları okudu kardeşim: Konuştuk, gülüştük. Ama Van'a ilgimiz, saygımız arttı.

Van şimdi yıkıldı. Nedeni binalardaki dayanıksız sistemler değil, zamanında o sistemlere de izin veren her şeyi çalınmış, tecavüze uğramış ama bunun farkında olmamışlarımız tarafından yıkıldı. Onlar yarın Türkiye'nin her bir yerini yıkacaklar ve yine aynı lakırdıya devam edecekler. Ne zaman ki kendileri de bu acılardan paylarını alır, bi' ihtimal bir şeyler öğrenebilirler.

Bir Sabah Libya'da Demokrasi Güneşi Doğar

Kaddafi öldürüldü. Kaddafi'nin öldürülüşünü izlemedim. Fotoğraflar yeterince açıklayıcıydı. Aklıma yıllar önce öldürülen Çavuşevsku geldi. Halkların beslenememiş ama oluşmuş beklentileri çoğu zaman emperyalistler tarafından iyi kullanılıyor. Bazılarına bir gün demokrasi çıkageliyor.

Philippe Desmazes / AFP / Getty Images
Libyan National Transitional Council (NTC) fighters escort a pro-Muammar Qaddafi fighter (center) after he was captured during a street battle in Sirte on October 18, 2011.

Muammer Kaddafi taraftarı bir savaşçı (ortada) sokak çatışmaları sırasında yakalandıktan sonra Libya Ulusal Geçiş Konseyi savaşçılarıyla. Sirte / Libya, 18 Ekim 2011.

Yukarıdaki fotoğrafta yakalanmış -muhtemelen- Libyalı yaşlı bir adam ile onu tutan ve yine -muhtemelen- Libyalı olan iki genç görünüyor. Onlar Libya'nın geleceği... Kadraja sığanlar çok mu bilindik? Giyimlerinden, kilolarından iki farklı zihniyeti görüyoruz. Adam yaralı, zayıf... Diğerleri bayağı iyi durumda görünüyorlar. Bana çok şey anlatıyor bu fotoğraf. Ama kim iktidar kim muhalif belli değil.

Kaddafi ekonomik olarak dünyanın en imkanlı ülkelerinden birisini kurdu ama ideolojik olarak yenildi. Çünkü kapitalistlerin öyle yada böyle insanları inandırdıkları 'düşünce özgürlüğü', kendini ifade etme hakkı nihayetiyle kendi kendini yönetme aptallığına halkını inandırmadı. O, dolambaçlı yolları kullanmadan iktidarda olmanın bütün nimetlerinden yararlandı, devran dönene kadar... Libyalılar şimdi kendi kendilerini yönetecekler ve özgürce düşüncelerini ifade edecekler: Aynı Batılılar yada bizim insanlarımız gibi...

Alacağı, düşüneceği, yapacağı hatta yatak odasında neler olacağı önceden belirlenmiş, söylenmiş. Skalası "normal"den "anormale" kadar genişleyebilecek bir toplam 'özgürce' ülkesini yönetecek. Hukuk, güvenlik, maliye, eğitim, sağlık ve bütün sistemleri "zengin"ler, "uzman"lar, "bürokrat"lar, "din adamları" tarafından yönetilirken: Ne yapacağı / eyleyeceği / düşüneceği / söyleyeceği sınırlanmış yaşamlar birlikteliği ne kadar seçebilir ise o kadar seçebilecekler o kadar kendilerini yönetecekler, o kadar özgür olacaklar.

Ve buna demokrasi diyecekler.

İyi geceler Türkiye

25 Ekim 2011

---
(*) Alıntı kaynağı: http://mesrutacikmazi.blogspot.com/2011/01/dunyann-bir-ogle-sonrasnda-william.html

"laf lafı, laf tütün tabakasını açar" • Orhan Kemal, Sait Faik'i anlatıyor

2011-10-14T23:55:00.002+03:00

Haşîşîler: İslam'da Radikal Bir Tarikat • Bernard Lewis

2011-10-13T02:23:00.002+03:00

Haşîşîler
İslam'da Radikal Bir Tarikat
(1967)
Bernard Lewis
Çeviren: Kemal Sarısözen
Kapı Yayınları, Nisan 2005

Sahafların, kitapçıların ucuz kitaplar bölümü farklı okumalara sebep olabiliyor. Özellikle ilginizi çekip ama bir türlü yoğunluktan başlayamadığınız alanlarla ilgili kitapları ucuz kitaplar içerisinde görünce insanın eli uzanmadan edemiyor.

Neden İlgi Çeker?

Kendini tek ve doğru olarak ifade eden ortodoks dini inanışın tarih yorumu taraflı (kimi zaman aşağılayıcı) olunca dinler tarihini farklı kaynaklardan okumak ilgimi çekiyor.

İranlı Haşişiler için çoğulu melahide, tekili mülhit olan Arapça (...) sözcükler kullanılmıştır. "Dinden çıkan, dinsiz" manasına gelen bu sözcük sıklıkla, ehlisünnet dışı tarikatlara, bilhassa da Haşîşîlerin bağlı oldukları İsmailî mezhebine atfen kullanılmıştır.

Tarih Nasıl Anlaşılır?

Kitabı alma gerekçemin tarih dışında nedenleri de var. Son yıllarda Türkçe'ye çevrilen ya da yazılan onlarca 'tarihi roman'da geçen ve bugün 'normal' karşılanmayan olay, yaşantı ve kişiye dair cahilce vurgulamaları dinlemenin de etkisi bunlardan birisidir.

"Haşhaş kullanımı ve haşhaşın tesirleri o dönem de bilinmekteydi ve bir sır değildi; ne İsmaili yazarlar ne de diğer ciddi Sunni yazarlar, tarikat mensupları arasında uyuşturucu kullanıldığını öne sürmüşlerdir."

Ya da tarihsel figürler hakkında atılıp tutulan onca 'çılgın' iddiaya rağmen aslında anlatılan kişinin anlatıldığı gibi bir yaşam sürmemiş olması ihtimali de var:

(Hassan Sabbah'ın) İranlı vakanüslerin aktardıkları, İsmaililerce kaleme alınmış biyografi, sofuluğuna ve dünyevi hayattan elini eteğini çekmişliğine vurgu yapmaktadır.

Peki Hassan Sabbah'ta çılgın olan ne:

... Haşişilerin (Hassan Sabbah'ın) tarihte bir eşi bulunmamaktadır; o da, terörün politik bir silah olarak uzun vadede planlı ve sistematik bir şekilde kullanılmasıdır.

Neden Haşîşîler?

Kelimelerin zaman ile kazandıkları anlamlarını görmezden gelerek bugünkü anlamları üzerinden tarihsel yorumlar, romanlar yazılmaya başladığında işler karışıyor. (1)

Haşişi ismi dahi Suriye coğrafyasına aittir ve muhtemelen her yöne çekilebilecek bir sözcüktür. Her halükarda hikayeyi çekici kılan, bu isim olmuştur. Önümüze konmuş çeşitli izahatlar arasında kulağa en makul geleni, bunun, tarikat mensuplarının -yaptıklarından ziyade hal ve tavırlarına saplanıp kalınarak- yabanıl inançlarını ve abartılı tavırlarını hakir görmenin bir ifadesi sayılmasıdır."

Yine de yazar eleştirdiği ama kedinin de vazgeçemediği kitabın adını bu "hikayeyi çekici kıl"mak için seçtiği görünüyor. Çünkü yazarında bahsettiği gibi:

"Haşişi sadece Suriyeli İsmaililere atfedilmiş yöresel bir isimdir; İsmaililerin İran'daki veya başka herhangi bir yerdeki kolları için bu ismin kullanımı asla söz konusu olmamıştır."

Oysa kitabın odaklandığı kişilerden Hassan Sabah İran'da Alamut Kalesi'nde yaşamış ve Yeni Davet'çi bir İsmaili'dir. :

Arapça haşiş sözcüğü, aslen "ot" bilhassa da "kuru ot veya hayvan yemi" manasına gelmektedir. Daha sonraları, yalnızca Ortaçağ Araplarının uyuşturucu tesirine aşina oldukları hintkeneviri (cannabis sativa) yerine kullanılmaya başlanmıştır. Daha modern bir sözcük olan haşaş, "haşaş kullanıcısı" anlamına gelmektedir.

Ataların Mirası Ne Kadar Silinir?

Din ile ilgilenmeyenlerin fazla farkında olmadıkları bir şey vardır. Her dinin, resmi bir dili ve milliyeti vardır. Yahudiler kardeşleri Araplardan farklı olarak, Yahudi olmanın sadece kendilerine tanınmış bir kutsal üstünlük olarak yaydılar. Araplar ise bunu ret ettiyse de uygulamada hep böyle olmadı:

"İslam dışı kitlelelere dinlerini değiştirme (ihtida) yoluya hayat bulan İslam'ın yayılışı, sayıları çığ gibi büyüyüen yeni Müslümanların, beraberlerinde, Müslümanlığı ilk olarak benimsemiş olan Arapların hiç de aşinası olmadıkları Hıristiyan, Musevi ve Farsi geçmiş tecrübelerini İslam cemaati içerisine taşımalarına yol açmıştır. Bu yeni Müslüman kitle, kendileriyle aynı dine inanıyor olmalarına rağmen, Arap olmadıkları gibi aristokrat da değillerdi; bu nedenle, hakim Arap aristokrasisinin, kendilerine, aşağı sosyal ve iktisadi mevkiler reva görmesinin yarattığı adaletsizlik hissi, söz konusu kitle mensuplarını mevcut nizamın meşruiyetini sorgulayan hareketlerin tabii birer neferi olmaya itmiştir."

Ataların Ruhu Canlanır mı?

Dine, farklı dil ve etnik kökenlerden her yeni katılım; yeni ve birbirinden farklı onlarca yoruma ve bunların sonucu olarak farklı toplumsal kural-yaşantı ortaya çıkarması kadar doğal bir gelişme olamaz. Kimse atadan öğrendiğini bir günde unutup her şey hakkında kuralları olan bir düzene geçemez. Bu süreçlerin her zaman hoşnutlukla bittiğini ise sadece 'resmi' tarih kitapları ile ortodoks din adamları söylüyor: 'Herkes güle oynaya o dine geçmiştir. Hatta ne kadar aptallık yapıp yıllarca bu gerçeği görmediklerine şaşmışlardır.'

(İsmaililer -Yeni Davet- içerisinde)(...) "mucizevi güçlere sahip olduklarına inanılan ve öğretilerinde din dışı Gnostisizm, Maniheizm ve diğer pek çok Farisi ve Musevi-Hıristiyan öğretilerin harmanlanması olan mistik ve aydınlanmacı fikirlerin yer aldığı, kutsal adamlar -imamilar ve dailer- mezhebidir. Bu kimselere atfedilen inanışlar arasında, ruhun bir bedenden diğerine geçmesi (tenasüh), imamların ve kimi zaman dailerin de Allah mertebesine konulması ve sefahat - her türlü hukukun ve sınırlamların bir kenara itilmesi- yer almaktadır. Kimi bölgelerde -mesela İran ve Suriye'de yer alan köylüler ve göçebeler arasında-, Şiilik öğretilerinin ve kökenleri daha eskilere dayanan yerel mezheplerin ve akidelerin karşılıklı etkileşimlerinden türeyen yerel dini oluşumlar ortaya çıkmıştır."

Belirleyici olan resmi dinsel düzen bunları kendi sistemine uydurmaya çalışsa bile bir yerde bunu önüne geçmesinin sınırları vardır: Özellikle fiziksel olarak ulaşamadığı yerleşim birimlerinde, göçerlerde ve gittikçe kendinde uzağa düşen topluluklarda. Kendisini korumak için geri çekilen her muhalif anlayış için bu fiziksel engeller birer propaganda ve örgütlenme alanına dönüşmeye müsaittir.

Eski Mirasın İktidarı ile Yeni İktidarın Mirası

Yine de derin ayrımlar (mezhepler) çevreden önce dinin otorite merkezinde ortaya çıkan iktidar kavgaları içerisinde ve iktidar özlemi olan grupların faaliyetleri ile başlayacaktır. Bir şekilde bu ayrımlar dinin ordu ve bürokrasisi ile çevreye taşınacağı gibi merkezdeki hoşnutsuzlar ile çevredeki hoşnutsuzların buluşması zor olmayacaktır. Bir taraf kendisine kitle yaratırken, diğer tarafın ise kendi hoşnutsuzluğunun kitlesini güçlendirecek, ideolojik olarak onunda beslemesine izin verebilecek böyle bir ayrım ile organik bir ilişkiye girmesi kaçınılmaz olacaktır. Önce yeni iktidarın miras kavgasına bakalım:

(Ali'nin kızı Fatma soyundan gelen) "Aşırılıkçılarla ılımlılar arasındaki kesin ayrışma, Hz. Ali'den sonraki altıncı imam Cafer es-Sadık'ın 765 yılında ölümünün ertesinde vuku bulmuştur. Cafer'in en büyük oğlu İsmail'di. Kesin olarak bilinmeyen sebeplerle ve muhtemelen aşırılıkçı unsurlarla olan ilişkisi yüzünden İsmail, Cafer'in mirasından reddolunmuş ve Şia, yedinci imam olarak bir küçük kardeşi Musa Kazım'ı tanımıştır. İmamlık, on ikinci imama dek Musa'nın soyundan gelenlerin elinde kalmıştır. Şia'nın çoğunluğu, 873 yılı dolaylarında ortadan kaybolmuş olan on ikinci imamın "beklenen imam", Mehdi olduğuna bugün dahi inanmaktadır.

Burada ayrıntılandırılması gereken dine katılan eski yapının iktidarının (-odaklarının) yeni yapıda görev almak istemesi ve bunu bir şekilde ifade edecek bir yol arayışı ile ilgilidir. Dışlanma ile sonuçlanan her arayışısın hegemonyanın dışına çıkamadığın da hegemonyanın ideolojik argümanlarını zayıflatma ve kendi argümanlarını güçlendirmeye çalışacaktır. Bu da:

"İsmaililer (...) Uzunca bir süre kendilerini gizli tutmuş olan topluluk, gerek bağlılık ve örgütlenme bakımından, gerekse de entelektüel ve duygusal bir çekim merkezi olmasından, rakiplerini geride bırakan bir mezhep kurmuşlardır. (...) Dindar kesimlere göre İsmaililer, gerek ananei gerekse hukuk bağlamında en az Sunniler kadar Kur'an'a itibar etmektedirler. Entellektüel kesimlere göre ise kadim, bilhassa da yeni-Eflatuncu düşünce temelinde kainata felsefi bir izahat getirmişlerdir. (...) hoşnutsuz kesimlere göre de, mevcut nizamı ortadan kaldırıp yerine imam önderliğinde yeni ve adil bir toplum inşa edebilmek için geçek bir imkan sunabileceğine inanılan, örgütlü, yaygın ve kudretli bir muhalefet hareketinin cazibesini uyandırmışlardır."

Mirasçıların Yol Ayrımı

(Mısır'da) Hz. Peygamber'in kızı Hz. Fatima'nın soyundan gelmelerinin bir ibaresi olarak, kendilerini Fatımiler olarak tanıtan yeni bir hanedanlığın temeli atılmıştır.
(...)
969 yılında (...) Fatımi liderler, eski hükümet merkezi Fustat yakınlarında, imparatorluklarının başkenti olacak Kahire adlı şehri ve inançlarının kalesi sayılacak el-Ezher isminde bir cami-üniversite inşa ettiler.

Her ne kadar mirasçılar arasındaki ayrımlar yine kendi mirasları hakkında görünse de yukarıdan izlendiğinde ayrımın genetik kimi özellikler barındırdığını görebiliriz. Süreç ile oluşan ayrımlar sadece iktidar mücadelesi içerisinde birilerinin tutulması değil, sahip olunan mirasa göre gelişmektedir.

(İsmaili gruplar) Birkaçı haricinde tümü, yıkmaya güçlerini yetmediği bir devletin ve nizamın güçleri tarafından bozguna uğratılmışlardır. Nadiren başarıya ulaşmış olanlar (...) iktidarın zırhına bürünüp islam cemaatinin muhafızlığına soyundukları anda, bizzat kendi taraftarlarına sırtlarını dönmüş ve bu kimseleri ortadan kaldırmışlardır.

(...)

Suriyeli ve İranlı Nizari İsmaililer, gaspçı saydıkları, Kahire'deki son Fatimilere asla bağlılık duymamışlardır.

İsmaili taraftarları kabaca söylersek Araplar ve Diğerleri olarak ayrılmıştır. İktidara gelen Fatimiler ile diğerlerinin arasına giren ataların mirasıdır. Sonuç olarak yolları ayrılanlar miraslarını yaşatmaya çalışacaklardır. (2)

Küçük Bir Ek

Dine katılan her halkın atalarının ruhunun bir süre sonra canlandığını söylemek zor olacaktır. Ancak kimlerin de canlanmayan atalar kimilerinde canlanmasına sebep olacaktır.

"Türkler sarsılmaz bir askeri güce sahiptiler; dini ekollerinin ortodoksisi karşısında herhangi bir ciddi karşıt fikir kalmamıştı. Lakin başka taarruz usulleri mevcuttu ve İsmaililik yeni biçimiyle, Selçuklu devletinin bünyesinde barındırdığı kalabalık bir tatminsiz kesimin önüne, yeni ve sağlam bir başkaldırı stratejisiyle desteklenmiş görkemli bir ortodoksi eleştirisi getirmişti. İsmaililiğin eski daveti muvaffak olmamıştı; Fatımi imparatorluğu can çekişiyordu. Bir yeni davete ve yola ihtiyaç vardı. Tam da Hasan Sabbah isimli devrimci deha, bu ihtiyaçlara cevap olmuştur."

Hassan Sabbah ve Miras'a Eklenen Davet

Yol ayrımı ile kendi başlarına kalan ve mücadele etmek zorunluluğunda olan her grup ideolojisini yeniden kuracaktır. Gruplardan belli bir mirasının iktidarı için mücadele edenler: Miras ve kazanılanlar ile hedeflerini sadece geçmişten gelen ve aynı dil kökenine sahip halk ile sınırlamayacaklardır. Bu sefer miras başkalaşmış ve kendi evrensel ilan etmiş olarak güçlenme mücadelesine girişecektir.

"Orta Asya'dan Orta Doğu'ya göç etmiş Türkmen boylarına dahi nüfuz edebilmiştir."

Ayrıca belli bir uzlaşı sonucu oluşmuş her bir yorumdaki yabancı öğeler atılacağı gibi yerel bir dil ve yorum ortaya çıkacaktı.

"Yeni Davet'e ait dini eserlerin bir kısmında, Fatımi ilahiyatının sofistike kentli entellektüellerinin tersi istikamette, köylü diniyle özdeş tutulan pek çok büyü unsuruna rastlanmaktadır."

Hassan Sabbah'ı öne çıkartan sistematik bir düşünceden daha çok sistematik bir örgütlenme kurmasıdır. İran ve Suriye'nin her yanına yaydığı adamları ile suikastlar örgütleyecektir. Örgütlediği toplamın gözü karalığı ve eylemlerindeki acımasızlığı korkulan bir şöhreti olacaktır.

"... İsmaililer, bir yemin ve kabul olunma sistemine ve mertebenin ve bilginin belirlediği bir hiyerarşiye sahip gizli bir cemiyet meydana getirmişlerdir. Müritleri ser verip sır vermemiş olduklarından, haklarındaki bilgimiz bölük pörçük ve içinden çıkılmaz kalmaya mahkumdur."

Bununla birlikte yeni katılımlar için çevreye elçiler göndermek ve insanları davet etmek gerekmektedir.

Tarikat örgütlenmesi için kullanılan en yaygın tabir, "çağrı" veya "vaaz" manasına gelen da've'dir (Farsça'sı: Davet); temsilcileri, 'dai'lerdir.(...)Cezire (ada) kelimesi, dainin başında bulunduğu coğrafi veya etnik nüfuz alanını belirtmek için kullanılmaktadır. Diğer islami tarikatlarda olduğu gibi İsmaililer de, dini liderlerine Arapça'da şeyh, Farsça'da pir diye hitap etmektedirler. Tarikat mensupları için sıkça kullanılan tabir ise refik (yoldaş)'tır.

Örgüt yapısı kaçaklara karşı da kendi önlemini almıştır:

İsmaili öğretisi, özü itibariyle , serbestliğe mahal vermemektedir. İnsanın talimin, yani yetkin öğretinin izinden gitmekten başka seçeneği bulunmamaktadır.

Yenilirken

Merkezi otorite karşısında dağlara çekilen İsmaililerin sonunu halifelik değil Moğollar getirmiştir. Alamut Kalesi teslim alınmış, İsmaili arşivleri ve kütüphanesi yok edilmiştir. Peki geriye ne kalmıştır:

Katillere yakıştırılan ve kabaca "sofu" manasına gelen fedai tabirini de yine İsmaililer çıkartmıştır ve günümüze dek muhafaza edilebilmiş ilginç bir bir İsmaili şiirinde, bu kimselerin cesaretlerinden, sadakatlerinden ve kendilerini hiçe sayan adanmışlıklarından bahsedilmektedir.

Türkiye'de birbirinden farklı inanışların iz ve ayrıntıları görebiliriz. Kimi nazik durumlar bu konuları araştırılmasına kolay kolay olanak vermiyor. Türkiye toplumunun ne kadar Türk, dindar olduğu konusunda ilginç sonuçlara erişeceğimizi düşünüyorum.

"İsmaili inanışın manevi kavram ve yaklaşımları, İran ve Türk tasavvufuna ve şiirine alttan alta, dolaylı yollardan tesir etmeyi sürdürdüğü gibi, 15. yüzyılda Türkler arasında patlak vermiş olan derviş isyanındaki, 19. yüzyılda İran'da patlak vermiş olan Babi ayaklanmasındaki devrimci mehdilik çıkışlarında da İsmaililikten esinlenmeler fark edilebilmektedir."

13 Ekim 2011

--- Dipnotlar ----
(1) En ilginç örneklerden birisi sevişme eylemi hakkında olandır. Eskiler muhabbetine doyum olmayan, atıştıkları arkadaşlarını "biz çok sevişirdik" ile anlatırken günümüzde bu kalıp farklı anlamlara gelecektir. Orhan Kemal, Sait Faik'i anlatırken vurguladığı sevişme eylemi eski anlamı içrektir.Orhan Kemal, Sait Faik'i Anlatıyor.

(2) Kitapta anlatılanlar ile oluşturduğum ayrışmalar tablosu:
_____________Ali Taraftarları_____________
.......||.....................................................||..........
On İki İmam...................................... İsmaililer..
(Musa Kazım Taraftarları).......(İsmail taraftarları)
.............................................................||...........
...................Fatimi iktidarında oluşan ayrılmalar...
..........................||....................||..................||.....
..........................||....................||.............Dürziler
...................Nizari'ciler.......Musta'cılar................
.................(Yeni davet).....(Eski Davet)..............
_____________________________________

(*) Bütün alıntılar kitaptan yapılmıştır:

Haşîşîler: İslam'da Radikal Bir Tarikat - The Assasins: A Radical Sect in İslam, 1967 - Bernard Lewis - Çeviren: Kemal Sarısözen - Kapı Yayınları - 1. Basım - Nisan 2005

gazetenin biri • (some newspaper by ?)

2011-10-11T23:25:00.003+03:00

-------------------------------------------------------

Gazetenin Biri

-------------------------------------------------------

•

Ülkenin biri bombalandı.

•

Adamın biri daha fazla güç ve para istiyor.

•

Ülkenin biri daha fazla güç ve para istiyor.

•

------------------------------------------------------

Şeytan İni'nden çıkış

2011-10-11T01:13:00.001+03:00

Bir kutu alıp içine filmler doldurmaya başladığımda hangi filimleri seçeceğimi pek bilemiyordum. Öyle ya da böyle başarılı yapıtları toplayıp izlemeliydim. Zamanımı boşa harcamamalıydım. Gittiğim çoğu filimde gördüğüm "bu da ne ya!!" diyen insanlardan olmak ve sürpriz yaşamak istemiyordum.

İnsanlardan bir çok filim önerisi aldım ve çoğunu izledim. Ağırlıklı bir kısmını sevmiş olsam bile kendi filimlerimi genelde aralarda buldum diyebilirim.

Türkiye'de bir çok filmi izleyebilir ve bulabilirsiniz. Yine de farklı-bilinmeyen başarılı filmlerin yayılmasını sağlayacak kişilerin aynı filmlere (yönetmenlere bile değil) kilitlenip kalmış görürsünüz.

Beğendiğim bir filmin yönetmenin diğer filimlerini de izlemeye çalıştım. Her yönetmen için bunu gerçekleştirebildiğimi söylemeyeceğim.

Tezgahtarlar (Clerks)
Vancouver (Kanada)'da izlediğim bir filim beni fazlası ile sevindirmişti. Bu film muhtemelen kuzeyin kuzeyinde bir şehirde yaşayan muhalif eğilimli iki tezgahtar ve çevrelerindeki insanlar arasında geçiyordu. Tezgahtarların bir günü içerisinde olanlar ve dönemin gençlerini tanımak ilgimi çekmişti. Dönemin modası, saç kesimi, günlük dilleri, konuştukları konular, takıntıları ile o film "Clerks"ti (1994, Yön: Kevin Smith).

Kevin Smith çok az bir para ile çektiği bu filmin ikincisini de çekti. Evet, izlemedim.

Şeytan İni (Red State, 2011)... Filmden Sonra...
Haftada bir filme gitme arayışı içinde filim bakınırken Kevin Smith'in yeni bir filmine rast geldim. Afişi korku filmi formunda görünmesine rağmen Kuzey Amerika'da onlarca küçük örneğini görebileceğiniz tarikatlar üzerine olduğu belliydi. Aklıma 21 Gram (2004, Yön: Alejandro González Iñárritu) gelmedi dersem yalan olur.

Yönetmen filime sanki kendi açmazlarını da taşımış. Böylece belli bir tehlike oluşturana kadar bu tarz yapılanmaların gelişiminin nasıl gözardı edildiğini ve ardından nasıl ortadan kaldırıldığını irdelemiş.

Filmin içerisinde eşcinsellere karşı olup kendileri de eşcinsel olan tarikat üyeleri gibi sıkıcı bağlantıların olmayışı ve tarikat liderinin 'samimiyeti' filimin anlatım gücünü arttırmış. Hem tutucu bir tarafı, hem de serbestlikte sınırını bilemeyen gençleri de vermesi ile 'Amerikan toplumunun sınırları neresidir'i gösterebiliyor.

Filmden Sonra Yolda
Eşcinseller, evrim teorisi, ateistler, solcu kurumlar, akademideki kimi hocalar, yazarlar, sanatçılar ve aklınıza gele(meye)cek onca yere ve kişiye karşı bir propaganda sürecini örgütleyen benzer küçük dini (kimisi milliyetçi grupların) web sayfalarını internette rahatça bulabilirsiniz. Hiç gitmedikleri ülkelerin dillerinde bile web sayfaları hazırlamayı ihmal etmezler. Genelde ciddiye alınmazlar. Bir kısmının bariz soğuk savaşın karşı propaganda büroları olduğunu kullandıkları dilden bile anlayabilirsiniz.

Amerikan toplumunun eğitim sistemi ve liberal uygulamalar içerisinde bu tür küçük dini gruplar kendilerine yer bulabiliyor. Bizim ülkemizden kimi tarikatlar da onlara katılabiliyor. İngilizce dil kursu için yazıldığım yarı devlet destekli göçmen okulunda bile hocaların konularda işlediği bu tür dini gruplar oluyordu. Çünkü ortalama ayda bir bu gruplara ve kiliselerine dair haberler yayınlanıyordu. Bir kaç ders boyunca 39 karısı ve sayısız çocuğu olup Kanada içlerinde yaşayan bir tarikat lideri hakkındaki haberleri işledik.

***
Bir gün çalıştığım işyerine gelen yaşlı ve bayağı atletik görünen Polonyalı dinci bir adamın saçma dini propagandasını dinlemek zorunda kalmıştım. Benim geldiğim ülkeyi öğrenince çirkinliğini (aynen bizdekiler gibi) ortaya çıkarmaktan gocunmadı. Elektriği Hırıstiyanlar bulmuş, Ay'a onlar gitmiş, bir çok buluş onlarınmış ve ben niye Suudi Arabistan'a gitmemişim. Bu adamı dinleyince Türkiye'deki dincilerin neden İslam bilim tarihi gibi tuhaf şeyler hakkında müze çalışması yaptıklarını iyi anlıyorsunuz. Çünkü bilimsel başarılar, bilimsel düşünceye düşman olan dinlerin bile sidik yarışı alanına dönmüş. Tersi bir durumu arkadaşımla içkili gittiğim Pakistanlıların işlettiği dükkanda yaşadım. Ülkemi öğrenince alkol almış olmam onlara bayağı dokunmuş olmalı ki dinimi(!) sorgulamaya kalktılar. Çünkü dinciler dünyadaki insanları kendilerinden olan ve olmayanlar olarak görürler. Bir ülke müslüman yada hıristiyansa onlarındır ya da değildir.

Radyoda programa katılan kendi vatandaşımın neredeyse yüzyıl önce çökmüş olan Ottoman Empire'ı hala yaşayan bir ülkeymiş gibi anlatmaktan geri duramayışını dinledim. (Aklıma Borat filmi geldi.) Tanıştığım cahil 'Türk'lerin (hatta diğer müslümanların) Mustafa Kemal'e küfretme fasıllarını dinledim. Tabii kimi kaçak solcularımızın da onlara nasıl destek verdiklerini söylemeden geçemeyeceğim. Daha onlarcasını da geçiyorum. Bu kadar insanı 'ideolojik' olarak besleyen onlarca dini tarikatı çevrenizde görebilirsiniz.

Filmin ardından bunca şeyi düşünmek, sıkıcı geliyor. Oysa, Rutkay Aziz doğru diyordu: "Dünyada en korkulacak şey eyleme geçmiş örgütlü cehalettir" ve bunlardan sürüsüne bereket bulabilirsiniz. Hepsi de cennete gidecektir.

09 Ekim 2011

Dolama Dolamayı • Senem Diyici Quartet

2011-10-07T00:55:00.001+03:00

dinci oligarşi

2011-10-06T16:16:00.001+03:00

Hepimiz bir değiliz.

Hepimiz aynı kök ve tarihten gelmiyoruz.

Hepimiz aynı şeylere inanmıyoruz, aynı tarzda düşünmüyoruz.

Hepimiz var olmamızı aynı nedenlere dayandırmıyoruz.

Bizlerin, çok farklı gerekçelere dayansa bile doğru bildiklerimiz ve yanlış kabul ettiklerimiz var.

Güçlü olanın, kitapta yazanın daha insancıl, en doğru, hakkaniyetli olduğunu kabul etmiyoruz.

İnsanların korkularına oynayan her düşünce, her inanış kaybedecek. Çünkü insanlar hala bir şeylere sebep olur ve yapıp ederken; yalanları ve statüleri ile bu gerçekleri örtenlerin birer böcek, kul olduğu daha bir bilinecek.

Tarih bizim beklentimizin dışında o kadar düşünce ve eylemi barındırır ki bunları sahiplenmek zorunda olmamak ile birlikte eylemlerine saygı duyarsınız. Her şeyi aynı renkten kumaş ile dokuyup aynı sinir bozucu zihniyetleri ile süslemeye çalışanlara karşı halkların, insanların varoluşları meydan okuyacaktır. Farklı bir sınıfta, halkta, mezhepte, tarihte ve mücadelede ortaya çıkacaklar, böceklerin haram ve yalan ile kurdukları imparatorluklarını çökerteceklerdir.

Hiçbir "haram"ı söz ilen örtemeyeceksiniz

Bir fotoğraf, eylem yapan öğrencileri susturmaya çalışan sivil memurlar ve polisler: SUSTURAMAYACAKSINIZ.

Gidilen yol insanlara tek bir çıkış yolu bırakacak: devrim.

O günü de göreceksiniz.

Çingene Çocuk • 1931 • Eva Besnyö (Macaristan)

2011-10-05T20:45:00.001+03:00

fotoğrafsız notlar

2011-10-05T19:21:00.002+03:00

fotoğrafsız dergisi
sayı: 3/4; Bahar -Yaz 2011
Dosya: Basın Fotoğrafçılığı

Fotoğraf ile ilgilenmeyen 'üniversiteli genç' az gibidir. Üniversite yıllarında fotoğrafçılık ile ilgilenlerden birisi olsam bile o dönem soL dergisinde İlker Maga'nın fotoğraf-fotoğrafçılığın bir anlık heves olması ve orta sınıf bir sanat pratiği gibi görünmesi hakkındaki yazılarından sonra soğuduğumu -en azından soğutarak yemeye çalıştığımı- belirtmeliyim. İyi hazırlanmamış birisi olarak elime geç vakit geçen makinalar ve kötü kurslar sonrası sadece bir izleyici olmayı, gerektiğinde de keyfim için çekerim kararını verdim. (Hala panaromik fotoğraflar çekmek isterim) Yine Maga'nın YGS'den çıkardığı fotoğraf kitapları da biraz daha fotoğrafın oluşum sürecindeki teknik dışı detaylara ilgimi arttırdı.

Fotoğrafta algı kırılmalarımdan birisi de Coşkun Aral'ın savaş fotoğraflarını yayınladığı albümü oldu. Ardından çıkan "Ölümün Yakasına İliştirilmiş Hayatlar" adlı kitabında paylaştığı anıları ve bazı fotoğrafları bu işin sadece elde kamera ile olacak bir iş olmadığını anlatıyordu.

***
Şimdi, günlük olayların içinden haber amaçlı çekilen fotoğraflar dışında fotoğrafçının belli bir konu/nokta belirlediği, araştırdığı ve belli bir süreyi harcadığı fotoğraflar daha çok ilgimi çekiyor.

Fotoğrafsız Dergisi
Fotoğrafsız dergisi ve Fotoğraf Notları ile geçen mart ayında karşılaşmıştım. Zamanımın sıkışık olmasından takip ettiğim dergiler arasında bir yer açamadım. Özellikle Fotoğraf Notları'nın foto-ropörtaj tarzını çok sevdiğimi belirtmeliyim. Arada dergileri elden geçirsem de okumadan geçiştirmek istemediğim için alamadım. Ama Fotoğrafsız'ın son sayısını alamazlık edemedim.

***
İçerik olarak çalışılmış olmasına ve naiflik yapmamış olmalarına sevindim. Ayrıca "Majority World... Geçmişe Bakarken... - Shahidul Alam" (Çeviren: A. Bihter Çelik) yazısını yayınlamayı çok isterdim.

Dergide yayınlanan soruşturmaya gelmiş olan yanıtlardan Alam'ın uyardığı tuzağa düşmüş olan fotoğrafçılaır görmek ironi gibi görünse bile bundan önce okuduğum herhangi bir fotoğraf dergisinde görmediğim bir gerçekti. Alam diyordu ki:

(Batılı ajanslar - Belirtiler) Bağımsız gazetecilik zırva; bana satacak hikayeler ver. (diyor -B.)
Bu, tabii ki Güneyli fotoğrafçıları etkiliyor. Belli hikayelerin satacağını bilince, kendileri de "uygun" fotoğrafları sağlamaya başlıyorlar. Dhaka sokaklarında elinde oyuncak bir silah taşıdığı bilinen bir adam özellikle dini mitinglerde tekrar tekrar fotoğraflandı.(1)

Soruşturmaya gelen yanıtlardan bir alıntı:

En temel problem fotoğrafçının çektiği fotoğrafın uluslararası anlamda ne derece değerli olduğunun tespit edilmesi. Bazen çok önemli olduğunu düşünerek çektiğiniz ve yolladığınız bir konuya aynı hassasiyette karşılık bulamıyorsunuz. Bu anlamada global ölçütte düşünmek çok önemli. Çok fazla yerel bakış açısı yaşadığınız olaylara gerektiğinden fazla önem vermenizi sağlıyor. (2)

Yine buna karşı Alam diyordu ki;

... onlara göre, (Batılı ajanslara - B.) Güneyli bir fotoğrafçının, Batılı izleyicilerin sahip olduğu bu karmaşık görsel bir dili, sanatsal bir düzeyde ifade edebilmesini bir yana bırakın, kavrayabilmesi bile kapasitesinin ötesinde kalıyordu. (3)

***
Yine aynı soruşturmaya gelen yanıtlardan:

Benim çalıştığım kurum için tarafsızlık temel ve birincil şart olduğu için şanslı azınlıktanım diyebiliriz. Tarafsızlık temel hedef olduğunda anlaşmazlıklar yaşama ihtimalin de o kadar azalıyor. (4)

Yanıtın öncesini almadım. Profesyonel insanlar tarafsız olmalı geyiğini geçtim. 'Eğer öyle bir yer var ise o yer yine de bir mücadele ile ancak tarafsız olabilir'i kim söyleyecek diye düşünüyorum.

***
Dergide eksik olan bir şey ise alana dair ne doğru düzgün bir kaynakça, ne de iyi kötü bu alana dair Türkiye'de ne yapıldığına dair küçük bir bilgi verilmiş. En azıdan dergiyi çıkaran akademinin kimi çalışmaları vardır diye düşünsem de bu konuda bir şey görmedim. Ama halimize acıma konusunda onca alıntı yapabilirim.

Bu arada gözden kaçırdığım bir Salgado tartışmasına dair kimi makalelerden haberim oldu.

Bir de derginin kapak görselini internet sayfalarında yayınlasalar çok güzel olacak.
Çıkaranların ellerine sağlık -aşırı yerelci bir deyim oldu ama olsun- deyip sizi de okumaya davet ediyorum.

***
Alam'ın sözü ile bitireyim:

Gelişme sadece parayla alakalı değil. Karşılıklı bir saygı geliştirmeye; eşitlikçi ortaklıklar geliştirmeye; entelektüel değişim ortamları yaratmaya ne dersiniz? Bunlar gelişim sürecinin ayrılmaz parçaları. Hepsi bir araya geldiğinde, kalıplaşmış mesajlar sağlayan ucuz fotoğraflar iyilikten çok kötülük yapıyor. Can alıcı noktaya işaret etmiyorlar: Yoksulluk her zaman, yerel, bölgesel veya uluslararası alanda bir sömürünün sonucudur. Eğer yoksulluk sadece, insanların parasal imkanlardan mahrumiyeti olarak gösterilirse, o zaman yoksulluğun nedeni olan sömürüye ilişkin önemli noktalar geri plana itilmiş olur.(5)

03-04 Ekim 2011

--- Dipnotlar ----
(1) Majority World... Geçmişe Bakarken...; Shahidul Alam; Çeviren: A. Bihter Çelik
(2) Tolga Bozoğlu - Foto muhabiri / EPA
(3) Majority World...
(4) Ümit Bektaş - Foto Muhabiri / Reuters
(5) Majority World...

"Bir Zamanlar Anadolu'da"

2011-10-01T14:17:00.000+03:00

"Bir Zamanlar Anadolu'da"ya / Nuri bilge Ceylan

Komiser Naci, Arap Ali ve Doktor'a

bir kadın ile bir çocuk, güz mevsiminin bir kuşluk vaktinde han'a varmak için bekledikleri çeşmenin yanında kırmızı renkte eski bir ford dolmuşa bindiler. dükkanlar yeni yeni açılır, pazar yeni yeni kurulurken darbenin üzerinden bir ilkokul çocuğu mezun olacak kadar zaman geçmiştir. -belki biraz daha fazla- han meydanında bir büyükçe bina içinde üst katlarda buzlu camlı alümunyum çerçeveli kapının yanındaki banklara oturup beklediler. camlı kapıdan bir adam çıktı. kadının adını bağırdı. kadın içeri girerken çocuk aradan baktı: içeride bir masaydı görünen. içeri girmedi çocuk, çağırttı içerdi ki -belki savcı, belki hakimdi- yine girmedi. daktilo sesleri gelirken o annesiyle çıkışta lokantaya gideceğini, kadınların oturduğu arka bölümde somunla kuru fasulye yiyeceğini düşünüyordu. lokantanın arkasında orman işletmesinin motorlu testere ile muntazam bir şekilde kestirip yığdırdığı tomruklara bakacaktı. dolmuşun kalkmasını bekledikleri kahvehanede videodan gösterilen bruce lee filmlerini izleyecek, sonra renkli naylon torbalarda meyveler, sebzeler ve siparişlerle dağlarına geri döneceklerdi.

filim bittiğinde çocuğun hikayesi başlıyordu. hamamda gözlerinde yaş gelen Arap o hikayede neler olacağını biliyordu muhtemelen ve doktorla konuşmasında geçen iç diyaloğunda da o hikayenin özünü anlatıyordu.

Neşeli Hayat'da izlediğim rolüyle izlediklerim arasındaki en başarılı sinema oyunculuğunu çıkarmıştı Yılmaz Erdoğan, belki de sırf bu yüzden bu role seçildi ve rolünün hakkını yine fazlasıyla vermiş.

"sessizlik savaş suçudur" Bahreyn

2011-09-19T21:37:00.001+03:00

Bahreyn'deki muhalifler Şii olmayıp bir de emperyalist ülkelerin çıkarına hizmet etselerdi, bu kadar sessizlik duvarına çarpmayacaklardı. Ama etmediler...

? - (Ruanda • 1995 • Sebastião Salgado)

2011-09-13T22:54:00.004+03:00

Bu fotoğrafın Sebastio Salgado'ya ait olduğuna emin değilim. Bulduğum sayfada fotoğrafın altında yazanlar: Tutsi corpses in an abandoned school, Nyarubuye, Rwanda, 1995 (Sebastião Salgado) "Terk edilmiş bir okulda Tutsi cesetleri, Nayrobi, Ruanda, 1995 (Sebastia Salgado)" olarak verilmiş ama fotoğrafta terk edilmiş bir okuldan daha çok terk edilmiş bir araba görünüyor. Fotoğrafın çekene emin olamayışıma, fotoğrafın muhtemelen kalitesiz bir kağıt baskıdan alınmış olmasına ve yerin belirsizliğine rağmen ilgimi çekmesinin bazı sebepleri var, sırası ile yazayım.

Yukarıdaki fotoğraf, bir savaşa özgü olan kimi ayrıntıları görebilme imkanı veriyor. Savaşın çoğu filimde gösterildiği gibi sadece cephede yürüyen bir şey olduğunu unutmak gerekiyor. Özellikle de iç savaşların... Savaş sürecinde zayıflayan iç güvenlik ve göç hareketleri bir çok farklı olayın başlangıç sebebi oluyor.

Fotoğrafta vücudu arabanın önçerçevesinden sokulup başı yan kapı penceresinden çıkarılmış adamın kafasında akan kan kapıda bir çizgi halinde görülüyor. Adamın kafasını dayadığı pencerenin camı orada kırılmış. Yerde kırılmış camlar görünüyor. Aynı adamın ayakkabıları yok. Alınmış.

Yerde açılıp iyice boşaltılmış bir bavul var. Bavulun astarının da kontrol edildiği fark ediliyor. Bavulun yanında ise bir pala var. İlerisinde beysbol sopasına benzer bir odun daha var. Bu malzemeler muhtemelen bu insanlarındı.

İnsanı şoka sokan ise yukarıdan elleri arkada geçen adam. İlgisizlik, benimsemişlik diyeceğim ama fotoğrafın düşük çözünürlüğünde tam olarak bir şey anlaşılmıyor. Araba adamın geldiği yönden gelirken bir şekilde yolun kenarına çıkmış gibi görünüyor. Ön sol tekerin görünüşü nasıl bir manevra yapıldığını anlatıyor. Bu pikabın etrafındaki insanların bu araçta olma olasılığı yüksek. Bir diğer nokta pikabın arkasında sarılı şey ilgimi çekti. Ne olduğunu düşündüm, ama yine de çözünürlüğün düşüklüğü anlaşılmaz kılıyor.

***

İnsanlık tarihi boyunca nefret, kin, yalan, iftira, işbirliği, korku ve diğer nedenler ile nedensiz sayısız katliam gerçekleşti. Kendi varlıklarına tehdit olduklarını düşündükleri başkalarına karşı insanların kullandıkları en eski yol katliamlardı. Güçlü olan değildir katliama uğrayan, çoğunlukla zaten güçsüz olandır. Katliamcılar bunu bilmelerine rağmen katliamlarından da geri durmazlar. Dini, milli, tarihi, politik gerekçeleri ile birlikte gelecekleri ve bekâları için istenilmeyenleri / hainleri / kafirleri / düşmanlarını öldürürler ve öldürtürler.(*)

Benzer katliamların dünyanın herhangi bir yerinde olması hiçte zor değil, bize ise hiç uzak değil.

13 Eylül 2011, Salı

(*) Ruanda'daki iç savaş sırasında 1 milyon civarında Tutsi'nin katledilmesine destek veren Fransa'nın bugün özgürleştirme maskesi altında kendi "gelecek ve bekâsı için" Libya'ya saldırısını hep beraber izliyoruz.

Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş • 2005 • José Saramago (Roman)

2011-09-08T06:08:00.002+03:00

ertesi gün hiç kimse ölmedi.
...

Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş
As Intermitências da Morte, 2005
José Saramago
Çeviri: Mehmet N. Kutlu
Merkez Kitaplar, Nisan 2007

Günlerden bir gün, henüz dul kalmış bir hanımefendi, ölemeyeceği için müteveffa eşine asla kavuşamayacak olmanın hafif burukluğuna karşın, bu yeni durumun getirdiği sevinç dalgasının içine yayılması sonrasında, mutluluğunu gösterecek bir yol aradı ve yemek odasının önündeki çiçekli balkona bayrak asmayı düşündü. Bir anda olanlar oldu. Kırk sekiz saatten az bir süre zarfında bu bayraklanma hareketi ülkenin tamamına yayıldı, bayrağın renkleri ve deseni ülke manzarasına hakim oldu, daha çok balkon ve pencere bulunan şehirlerde durum kırsal kesime göre daha belirgindi tabii. Yükselen bu vatanseverlik dalgasına direnmek imkansızlaştı, her şey bir yana, nereden çıktığı belirsiz açıklamalar, tedirgin edici olmanın ötesinde, düpedüz tehdit kokuyorlardı, örneğin, Ölümsüz bayrağımızı evinin penceresine asmayan kişi yaşamayı hak etmiyor, Görünür bir bayrak taşımayan hainler ölüme satılmışlardır, Sen de bize katıl, vatanını sev, bir bayrak al, Bir tane daha al, Kahrolsun yaşam düşmanları, dua etsinler ki artık ölüm yok. Sokaklar, rüzgarda dalgalanan bayrakların süslediği panayır yerlerine dönmüştü, rüzgar esmediğinde ustaca yerleştirilmiş vantilatörler aynı görevi yerine getiriyordu, bu durum söz konusu olduğunda aletlerin güçleri bayrakları hareket ettirerek savaşçı ruhları had safhada heyecanlandıran o erkeksi kırbaç çakırtılarını çıkartmaya yetmese bile, ulusal renkleri hafifçe dalgalandıracak kadar bir esinti yaratmayı mümkün kılıyordu. Sayıları az da olsa bazı kişiler, son derece ihtiyatlı bir şekilde mırıldanıyor, bu işin maksadını aştığını, abartıldığını, er geç bu bayrak karmaşasına bir son vermek gerekeceğini söylüyor ve bu iş ne kadar çabuk olursa o kadar iyi olacağını ifade ediyorlardı, (...) onlara göre ulusal simgelere gösterilen son derece makul ve yerinde saygı arsız bir harekete dönüşmüş, pardösülü sapıkların teşhirciliğine benzer bir hal almıştı. Aynı çevreler, bayraklar, ölüm insanları öldürmekten vazgeçtiği için asılıyorsa önümüzde iki seçenek bulunuyor diyorlardı; ya ulusal simgelerimizden bıkıp usanma noktasına gelemeden kaldıracağız bunları ya da sonsuza dek, ilelebet asılı kalacaklar (...) Böyle uluorta konuşan ve kanayan yaraya parmak basabilenlerin sayısı oldukça çok azdı, hatta zavallı bir adam zırf bu yüzden adamakıllı bir dayak yemişti, talihsiz adamın o esnada yaşamını kaybetmemesinin tek nedeni ise yılbaşı itibariyle ülkede ölümün faaliyetlerini durdurmuş olmasından ibaretti.

Ölüm Bir Varmış Bir Yokmuş •As Intermitências da Morte, 2005 • José Saramago • Çeviri: Mehmet N. Kutlu • Merkez Kitaplar, Nisan 2007

Take Five • 1961 • The Dave Brubeck Quartet

2011-09-03T22:21:00.001+03:00

ve küçük bir ek:

"Bu aramızda kalsın ikimizin, çocuk kırılmasın." Ece Ayhan

2011-09-01T16:32:00.016+03:00

Ece Ayhan
Kardeşim Akif,
Akif Kurtuluş'a Mektuplar
Hazırlayan: Eren Barış,
Dipnot Yayınları, 2011

Yazının iki türü, günlük ve mektup, edebi yazı uğraşının alanına kaynaklık dışında çok edebi yazı alanına girmez. Burada yazının kendisi edebiyat amaçlı bir araç olmadan; anlatma, isteme, içdökme vs. amaçlı bir araca dönüşür. Yine de bir edebi dil değil mektup yazarının gerçeğine dair beni ilgilendiren ayrıntılara bakıyorum. Mektup, eğer sahibi bir yazar, sanatçı ise onu nasıl konumlandırmam gerektiğine dair de ciddi bir kayıttır.

Günlükler, gelecekte yayınlanma olasılığı, kişinin kendisi için tuttuğu notlar olması itibari ile çok ilgimi çekmez. Oysa ki mektup okumanın ayrı bir güzelliği vardır. Birincisi süslemeler yoktur. Yazan (yada yazdıranlar - bir aile olabilir), muhatabına(larına) bir şeyler anlatmak istemektedir. Bu anlatma isteği/mecburiyeti bizim ilgimizi çekecek onlarca ayrıntıyı barındırır: Parasını nasıl harcadığı, neler yaptığı, sevip-sevmediği işler ve şeyler, diğerleri ile olan ilişkisi, çok elden geçirmediği yargıları gibi bir çok ayrıntıyı bulabiliriz.

Ece Ayhan Mektupları
Ankara'ya vardığımda, aldığım tek kitap Ece Ayhan mektupları oldu.

Kitap, ilki 18 Mart 1982 - sonuncusu 13 Ağustos 1984 tarihlerini taşıyan 19 mektuptan oluşuyor. Bu süreç içerisinde gönderilmiş mektuplar, 1960 ile serpilip yayılan yeni Türkçe edebiyatın darbe sonrasına dair bir önem taşıyor. Mektupların yoğun bir içeriği bulunmasa bile, kimi ayrıntıları dönem edebiyatı, kısmen mutfağı, 'muhalif' yazarının yaşamı ve şairleri merak edenler için bir kaynak. Bu ayrıntıların kimisi okurunun ilgilisine göre değişecektir. Mektuplarda Ece Ayhan'ı devlet düzenine katılamayan bir çingene gibi ortalıktalığı ilginç. Kitaplarını yayınlatma isteği, satış durumlarını merakı: Bir yerde muhalif kimliği ile hiç örtüşmese bile başka bir dil yolunu seçmiş insanın normal tepkileri. Ne kadar kitaplarının satışı-dağıtımı hakkında telaş etse de bir süre sonra mektuplarında okurdan da umudunu kestiği belli oluyor:

"Bu toplumun niteliği benim yazdığım gibiyse, yazın dünyası da bu gerçekten neden arınsın, bu dünyada bir 'ada' yoktur ki. Benim okura bozuk çalmam ise ayrı, bir okur yok da denebilir bir açıdan, tıpkı öğrenciler gibi, okur da geçici bir dönemdir, sonra bocalar ve 'noterlerle evlenen dalgın kızlar' dizesini anımsatıyor bana Neruda'nın. İşleri tarihçi olanlar bile bildiğimiz gerçek anlamda tarih bilmiyorlar bilmezler. Okur ise hiç bilmiyor, ilgilenmiyor da, ne önemi var geçmişin der. Okuru sorgulamaya başlamak gerekiyor, her yazar okurdan düpedüz kıl çekiyor o kadar. Sanki bu bir çözüm getirebilirmiş gibi sorunlara. Düşünce geçmişte de görülmüştür ki, eteklerinden aşağı çekilir hep, algı ortalaması neyse onu aşmıyacaksın, aşamazsın, v.s. Şiiri aşağı çekmek için neler neler yapılır, tutmak için her yol denenir; ilerleyişin hiç yolu yoksa, görmezlikten bile gelinebilir. Bence bugün de okur leş kargasıdır, akbabadır; sen öyle iyi gözüktüğüne bakma."

Haydar Ergülen'in elinde olan ve geri almak için uzun süre peşinde koştuğu yazı dosyası hakkında yazarken en ikilemli lafını söylüyor:

"Bu aramızda kalsın ikimizin, çocuk kırılmasın."

Bu arada Edip Cansever şiirini çok sevmediğini de öğreniyoruz. Akif Kurtuluş, söyleşisinde gerekçesini de anlatmış.

Edebiyat tarihi açısında en ilginç not ise Memet Fuat ağzından aktardığı İslamcıların şairleri olması ile her vakit övündükleri, ama aslında çokta okumadıkları bir şair olan Cahit Zarifoğlu hakkında:

"Yıllar önce bana Mehmet Fuat anlattıydı, Cahit Zarifoğlu adlı bir genç Maraş'tan İstanbul'a Alman Filolojisi'ne geliyor, şiirlerini (o günlerde Yeni Dergi yayılanıyor) Mehmet Fuat'a getiriyor.. ban 'o zaman o şiirleri Yeni Dergi'de basmış olsaydım, bugün (o yanlışlık, sakat, kıytırık) anlayışta olmazdı' demişti, anımsıyorum."

Ortodoksluklar, Nisan 1968

Ortodoksluklar
Ece Ayhan
Şiir
de yayınevi
Nisan 1968

Akmar Pasajı'nda gezer iken ucuz kitaplar arasından bir Ece Ayhan çıkması ise kitap sonrası güzel bir sürpriz oluverdi. Yıllarca önce bulduğum Ortodoksluklar'dan 'yeni' bir tane daha çıkarmış oldum. Sonradan hediye gitse de belki Ayhan'ın unutturmama derdi de budur. Bir merak eden çıkar diye:

VI

Konuşmaların uzun salatanatlısı. Bir kadınla duruşuyoruz ayakta.
Donanmış varak'larla. Değil çekilmesi denizin, açıklanması bile ilgilemezdi.

...

VIII

Tilki basmış bir kadındır görgü tanığı. Yoksul bir tefecinin evinde toplanmaktaydılar.
Bir iz bırakmak çabası mıdır? Söylenerek yazdırılmış bir dövme. Güllâbici'lere.
Döşeme kırığı onarır vire. Sünnetli bir Hristos. Karışmış aralarına. Neyi değiştirdi?

...

XXIV

Üç Horon Kilisesi'nde sorokust. Açıyor araplarla örgülenmiş bir yıldızname'yi, madamango.. Zaman doğranmış.

Yatıştırır kaygılarını. Verebilmiştir ürperişlerine biçim. Her Todori kişi, alacaktır adını Paşa Karatodori.

"Bunlar sünnetsiz!"
Dolayımlı olarak, liberallerin dilinde kuramdan politikaya birer malzemeye dönüşen Ece Ayhan şiiri var, dersek çok mu indirgemeci davranmış oluruz? Okudukça, diyebilirim ki, sanmıyorum. Yazdıklarından dolayı Ayhan ile ayrılmıyorum, ama onun şiirinde olan 'gizli tarihi'n dillendirenlerin söyledikleri yeni veya sürpriz de görmüyorum.

Ayrıca yazar ve gazetecilerimizin ünlü olma isteğinin yaydığı samimiyetsizlik kokusunu alıyor insan. İş bunla bitse iyi... Okudukça farkediliyor ki, en azından Ayhan bir 'memur kavgasına' benzettiği bu kavgada birine karşı diğerinin kucağına oturmazdı.

Şimdi ise Hrant Dink'i öldürtenlerin kucağında oturuyorlar. 'Sünnetli Hristos'un hakkını arıyorlar. Todori Paşa'nın tarihini araştırıp tezlerinin haklılığını kanıtlamaya çalışıyorlar. Camiye çevrilen kiliseleri buluyorlar. Kucaklarında oturdukları bu yapılanların en büyük sorumlularının tarihsel mirasçılarıyla Kemalizm'e, İttihatçılar'a ve Cumhuriyet'e saldırıyorlar.

Ama liberaller kucaklarında oturdukları zihniyetin Hristos ve Todori'ye yöneltiği, sonrasında ise yapılan katliamların/cinayetlerin, arka odalarda savunmasında söyledikleri o meşhur bahaneyi duymuyorlar: 'bunlar sünnetsiz'. Hristo'yu sünnet etmek için uğraşıp malına el koyanların; kiliseden yaptıkları camiler kiliseye dönünce çıkardıkları feryatı da duymazlıktan, işlettikleri cinayetlerini, yaptıkları katliamları görmezlikten geliyorlar.

01 Eylül 2011

Notların alındığı kitaplar:
1. Ece Ayhan: Kardeşim Akif, Akif Kurtuluş'a Mektuplar, Hazırlayan: Eren Barış, Dipnot Yayınları, 2011
2. Ortodoksluklar, Ece Ayhan, de yayınevi, Nisan 1968

Dr. Strangelove • 1964 • S. Kubrik

2011-08-30T14:11:00.001+03:00

Medya: Kim anlatıyor?

2011-08-29T14:29:00.011+03:00

Gazeteleri okurken haftalık eklerine ana sayfalarından daha fazla dikkat kesiliyorum. Sanırım bu davranış, süreli yayın okurluğuna dergi okurluğu ile başlamam nedeniyle oluştu. Tabii, haftanın birikimi, günlerin birikimini biraz olsun durulmuş gösterebiliyor. Bu bakışın oluşmasının bir sebebi 2000'lerde belli bir düzenlilikte okuduğum haftalık soL, on beş günlük Yeni Harman, Radikal İki, vd. yayınlar insana "ne olmuş" sorusunun devamı olan "kime göre", "neye göre" vs. öğretiyor. Saf haber olmayacağını bilmek, insanda, onun kimyasına nelerin karıştığını öğrenme merakını doğuruyor.

Radikal İki ile belirginleşen, bugün ise Birgün Pazar'ın (1) denediği bir tarz var. Bu eklerdeki yazılarda tv haberciliğinde görünen, süreli yayıncılık diline sızmış kimi anlayışlara ve onların dillerine dair itirazlar, günlük olayın hay huyuna kapılmış gazetecilerin bir tür hesap dökümü, okuyucu için' mutfakta neler oluyor'un yanıtları ve güncelin buna göre yeniden elden geçirilişidir.

Habercilik: Ne, neden, nasıl oluyor?

Haberde ve güncel yorum içindeki siyasal dilin yoğunluğuna göre okurunda bir beklenti oluşturabiliyor. Beklenti karşılanmayıp yıllarca tekrarlandığında büyük bir umutsuzluğun, tekrar görünmenin de sebebi oluyor. Okudukça metinlerde tekrarlaşan dilin, değişimi anlamayan ve yıllardır bildiğini tekrar eden yazıların sonu gelmeli.

Darbe baskısının da farkında olmakla birlikte, buna örnek: 1980'li yıllardaki gençlerin, 70'lerde basılmış onca sol kitabı/yayını okumaması gibi. Çok az bir kısmı haricinde, bir kısmı ise tarihi bir vesika olmak dışında tekrar basılmadı. Sorun metinlerin toptan yanlışlanmış olması değildi. Bir kısmının günlük, haftalık gazete, kısa sürelerde çıkarılmış teorik dergi yazıları olmaları ve kalanın ise yazılma/çevrilme varlığını yaratan tartışmaların ortadan kalkmasıydı. Esas mesele ise tartışma başlıkların girdiği başkalaşım yada sönmeydi.

Başkalaşım kimi başlıklarda cidden kimyasal bir dönüşüm, kimi başlıklarda fiziksel bir değişimden ibaret görünüyor. Kimyasal dönüşüme uğrayan tartışma başlıkları önemlerini kaybettiler. Bugünkü problem ise özünde hiç bir değişim göstermeden, biçim değiştiren tartışmalar/süreçler oldu. Bunların en başında gelen iktidarların devlet aygıtı ile vatandaşlarına karşı işledi suçlar ve halkı arasında sürdürdüğü ayrımcılıktı. Adı, rengi, sesi, dili, medyası birbirinin benzeri olan bu bakış '80 darbesi sonrası da bütün iktidarlarca üretildi. 90 yıllık cumhuriyet tarihini eleştirenler bile, eleştirdikleri yerden ipleri ellerine aldılar ve cumhuriyetin bunca politik yanlışa, ideolojik tarafgirliğin esiri olmasına rağmen, cumhuriyeti gerçeklemeye çalışan kurumlarına saldırdılar.

Siyasi yalanların, süreci yanlış yorumlayan düşüncelerin kurbanı olduğunu düşünerek; yeniden yeniden tarihi ve günü okumaya başlayan insanların tekrarladıklarının, insana kattığı bir şey var: önce hakkında konuştuğunuz şeyin tarihinin en azından belli başlıklarını bilmek. (2) Özellikle de çarpıtılmamış kaynaklardan yada en az birkaç kaynaktan okumak. Ardından ise süreçlerin günümüzdeki izlerini takip etmek ve kendi yorumunuzla da ortaya koymak. Süreli yayıncılığın krizi burada başlar: tarih bilinci ve bugün.

Tarih bilincimiz bugün ve özellikle bugünlerde bize yetebilir. (Her şeyin Mustafa Kemal'in, İttihatçılar'ın suçu olduğunu söyleriz ve 'anlaşılır'.) Ama bir gazete editörüne, köşe yazarına ve gazeteciye yetmemeli / yetemez. Gazetecileri 'sıradan' bir yazardan, katipten ayıran da bu oluyor. Daha çok Uğur Mumcu'ya yakıştırılan araştırmacı gazetecilik buna bir örnektir. Tarih bilinci ile ne alakası var diyenlere Mumcu'nun bir çoğunu eleştirebileceğimiz çalışmalarında, tarihsel bilincinin daha sağlam öngörülere oturmaktan başka bir amacı yoktur. Keza karşısındakini bu gerekçe ile anlamak istemekte de görünür.

Yöntem: Kim(ler) yapıyor?

Yöntem meselesi bu tarihsel bilinci değiştiren en önemli etken. Bu etken olma durumu bile, aynı yöntemden yola çıkma iddiasındaki yazıların farklı yorumlara ulaşmasını veya farklı yöntemlerden yola çıkan yazıların benzer yorumlara ulaşmasına engel olamıyor. Bunun basit bir bilmemezlik sonucu olduğunu söylemek işin kolayına kaçmak olacaktır. Kişilerin geleneksel kimliklerinin fazlası ile belirgin olduğu günümüzde, sonradan öğrenilmiş yöntemler de buna göre biçimlenmektedir.

Sürece bakmayan insanların, yöntem tartışmasına dalması büyük bir tehlike gibi görünüyor. Süreç, yöntemin alt edilmesine değil, işler hale getirmesine neden olmalıdır. Burası biraz rizikolu bir alan olacaktır: Süreç ve yöntemin eleştirel bağı kurulamadan yapılmış hataların tekrarlanma olasılığı ile ortaya çıkmış çalışmalar tarih çöplüğüne uzak olmayacaklardır.

Gazeteciliğin, tarafsızlık adı altında ideolojilerden ve siyasetlerden etkilenmeden yapılması gerektiğini düşünüyorsanız, buna günümüzde üç örnek vardır: Murat Yetkin, Cüneyt Özdemir, Oray Eğin. Ortada durmak, adilane, tarafsız görünmek isterken sağa sola (daha çok sağ iktidarın egemenliğine) yalpalayabilirsiniz. Bu konuda en namuslu kalmaya çalışan Oray Eğin görünüyor. Eğin'in eğilmesini engelleyen gerekçeleri de var.

Medya: 'Gazeteci' kaynakları?

Özel bir noktaya değinmek istiyorum. 80'den beri medyadaki köşeleri ve röportajları ile sol ve liberal görüşlü 'gazeteci' kaynağının ağırlıklı bir kısmı (Uğur Mumcu, Hasan Cemal, Mümtaz Soysal) Avcıoğlu ve (Oral Çalışlar, Çengiz Çandar, Soner Yalçın, Doğan Yurdakul, Gülay Göktürk, Metin Göktürk, Nuri Çolakoğlu (3), Şahin Alpay, Ragıp Duran(4), Hadi Uluengin, ... ) Aydınlık kökenlidir. '80 sonrası Tip çevresinden gelen Yasemin Çongar diğerlerinden sayılabilir. (5)

Bunu Türkiye solu içerisinde kan davasına dönmüş tartışmalara çağrışım yapsın diye yazmıyorum. Süreli yayıncılıkta Türkiye'nin en büyük kaynağı Aydınlıkçılar oldu. Bugün tepe adamları içerde olmasına rağmen 50 bine yaklaşan tirajı ile bir gazete çıkarabiliyorlar. (Evrensel ve Birgün ise 5-7 bin bandında seyrediyor) Oda tv'e aynı kökten geliyor. Türkiye'de sosyalistlerinin hiç bir zaman sormadığı: 'ulusalcılık', devlet işbirlikçisi suçlamaları ile geçiştirdikleri soruyu bir daha soralım: neden?

Medya: Önemli mi?

Önemlidir. Bu önemi onun ülke politikasını, ekonomisini, insanını yönlendirmesinden kaynaklı değildir. Aslında bu yönlendirmeyi engelleyecek şekilde 'yurttaşların' haberdar edilmesi mecburiyetinden kaynaklanır. Gerçek bir medya çalışmasının esas mücadelelerinden birisi de bizatihi kendi yapısı ve amacıdır.

Medya: Viran bağlar mı?

Belli bir görüşe sahip olduğunu düşündüğümüz hepimizin belli bir değişim evresi başlıyor. Bu belki kimilerimiz için ilk; kimilerimizi için on yada yirmi yılda hatta otuz yılda bir tekrarlanan durum.

Niyetim yeni zamanlarda bu tür tekrarları övmek değil. Evet.. Belki bunun sebebi her on yıl dönümünde başımıza gelen yıkım ve örgütsel boşalmalardır. Devamlılığı bile hep sorunlu olmuş Türkiye solunun ve solcusunun bugün en çok gereksinimini duyduğu ve adlandıramadığı onlarca şey var. Karşımızda neredeyse hiç yıkılmamış, iktidarın şiddetine maruz kalmamış; bir çok insanımızın yaşadığı zulmün yanından geçemeyecek bir cihet var: buna rağmen bugün kendini acındırmanın ve mazlum edebiyatının ustalarıdırlar. Ustalığı severim, ama bazı ustalıklar insanın karakter yapısına olumlu bir katkı anlamına gelmeyebiliyormuş.

Sol medyanın önemi burada çıkıyor. Saçma sapan ideolojik kasılmalara girmeyen, okuyucusunun sorularını boşlamayan, onun günceliğin tuzağına karşı haberdar etmeye çalışan bir medya. Muhabirleri, çalışanları ile ülkenin her yerine, her görüşüne giden, her yerden haber/söyleşi taşıyan, okuyucularını farklı ve aynı olan bir çok şeyi gösteren bir medya. Ufku kapatan, merakı yok eden değil, açan bir sol medya için yazdım bunları. Artık iki de bir batıp çıkan yayınlardan, sürekli değişen süreli yayınlardan sıkıldım. Her gün gazete bayinde bugün hangisini alayım, demekten de... Okumayan dostlarımın, 'hangisini okuyalım' bahanesinden de...

28 - 29 Ağustos 2011

--- Dipnotlar ----------

(1) Haftanın en az üç günü Birgün alıyorum. Pazar eki, düzenli yazarlarından çok konuya göre toplanmış yazıları ile okunabilir oluyor. Sanırım ekin işine hakim bir editörü yok. Olsa idi bir çok köşeyi yayınlama sorumluluğunu almayacağı gibi kimi yazıların ise kısaltılmasını isteyebilirdi. Bir de okurunu yormayacak bir mizanpaj fena olmazdı. 28 Ağustos ’11 tarihli sayısında kısaltılmadan tam sayfa basılan Ragıp Duran yazısının satır genişliği neredeyse 10 cm gibi kitap satırı genişliğinde basılmıştı. Bu ekin ve gazetenin tabildot olarak çıkması sanırım okuruna, hazırlayanına bayağı bir kolaylık sağlayacaktır.

(2) Gün Zileli'nin zamanında (1960’ların Yordam dergisi çevresindeyken) edebiyatı tercih etseydi. Ne kadar başarılı olurdu bilemiyorum. Şayet siyasi yazılarında biraz daha heyecanına hakim olup araştırsaydı. Birgün Pazar ekinin 28 Ağustos ’11 tarihli son sayısındaki “Kelle Avcıları!” başlıklı yazıya da gerek kalmazdı sanırım. Zileli'nin samimiyetinden kuşku duymuyorum. Ama bir okur olarak yazardan da biraz ciddiyet ve yazı öncesi emeğine ağırlık istemeyi hakkım olarak görüyorum.

(3) Çolakoğlu gazetecilikte yapmış olmasına rağmen daha çok kanal kurması ile bilinir. Bunların içinde en öne çıkanı ise Show Tv ve NTV oldu. Çolakoğlu şimdi eski yoldaşı da olan iktidarın patronlarından Ethem Sancak ile yeni bir televizyon kuruyor: Yeni bir TV kanalı mı geliyor?

(4) Ragıp Duran ne kadar yazsa da hala nedense blogunun başlığından itibaren 1990’ların kodlamalarına takılmışlık hissi veriyor. Bir dönem askerlerin siyasetteki ağırlığını inkar edilemez ama örneğin sivillerin (Çiller, Mehmet Ağar ve valilerin) yaptıkları da unutulamaz. Blog başlığı için daha üst bir tanım iyi gibi geliyor: Güdümlü medya...

(5) Ankara’da sahaflarda Bilim ve Sanat Kitabevi’nin sahibi olan Mehmet Öz’e ait bir şiir kitabı bulmuştum. Dönemin solcu gençlerinin kurduğu bir yayın kooperatifi olan Ayko yayınlarından olan kitabı görünce bayağı şaşırmıştım. Sonra sorduğum Öz, şimdi anımsamadığım hikayesini de anlatmıştı. Metin Çulhaoğlu ile bir muhabbette bunu anlattığımda benimle bir anısını paylaşmıştı. Cezaevinden çıkışından sonra 1986 içerisinde olması lazım. Ankara’da insanlarla tanışıyor. Herkesin dilinde olan bir isim var: Yasemin Çongar. Bütün solcu erkeklerin aşık olduğu bu genç kız; süreçle TİP çevresinin gençlik yayın organı olan Yarınlar dergisi çevresinden. Çulhaoğlu, Çongar’ı sokakta karşılaştığı Öz’e sorduğunda, Öz, şiir kitabını gösteriyor veya bahsediyor: “Abi ben onun için şiir bile yazdım” diyor. Çongar ismini Milliyet Gazetesi'nden biliyordum, ama sahaflarda bulduğum ‘80’lerden bir devrimci gençlik dergisinde misafir yazar olarak öğrenci dernekleri hakkındaki yazısını okumuştum. Birilerinin önerileri ile hareket ettiği yazdığı yazının içeriksizliğinden belli oluyordu.

hangi filimden?

2011-08-27T16:53:00.003+03:00

Yanıt Kardelen'den geldi: " Le Cercle Rouge' dan Alain Delon'un bir sahnesi. 1970 yapımı."

Yılların Alain Delon'unu tanımamakta kapak olsun.

Papirüs Dergisi - Sayı: 03 - Ağustos 1966 - Mitoloji Havarileri

2011-08-10T16:22:00.001+03:00

Papirüs, Sayı: 03
Aylık Dergi, Ağustos 1966
"Mitoloji Havarileri"

1. Papirüs dergisinin Ağustos 1966 tarihli 3. sayısında, derginin önsözlerini imzasız olarak yazan Cemal Süreya edebiyatçılar arasında yayılmış olan mitoloji hevesine değinmiş:

"Materyalizm adına Poseidon'un denizlerinden damızlık aygır getirmenin gereğine inanmak çok güç. Anadolu insanı temelde zaten materyalisttir. Dört, mevsimin kadrosu içinde toprağa bitişik bir yaşaması vardır. Dindar değildir. Din, din olarak onun davranışlarında hakim çizgi olmaktan uzaktır. Bir ideoloji olarak kavramaktadır dini. Zaten kendisine başka bir ideoloji de sunulmamıştır."

2. Mehmet Seyda'nın Eleştirmenler - Denemeciler: köşesinde"Tahir Alangu" üzerine hazırladığı yazısında, Alangu'dan bahsederken bir yere takıldım:

"Edebiyat merakının başlangıç dönemini çocukluğa kadar geriletebildiğimiz zaman bir kuralın hemen hemen hiç değişmediğini görüyoruz; o da, kişisel yalnızlığın çocuk bilincinde algılanışıdır."

3. Muhtemelen yine Cemal Süreya'nın Savran bölümü için hazırladığı "Bir Dergi: YEDİTEPE" yazısından:

"c) Bir dergi önce, deneme, eleştiri demektir. Şiirin, hikayenin organı kitapsa; eleştirinin, denemenin organı da dergi olmalıdır. (...)

d) Dergilerimizin hiçbirinin bir mutfağı yoktur. Yani temelde derginin kendi görüşünü, yorumunu belirten yazılara, ileriki sayılar için ön çalışmalar yapan bir hazırlığa özellikle eski yayın organlarında hemen hemen hiç raslamayız. Yazılar gelirse gelir ve dizgiye verilir. Editörün tavrı teknik sekreterinkinden farksızdır. Yeditepe'de bu iyice kusur haline gelmiştir."

4. Derginin kapağında "Mitoloji Havarileri" yazısını okuyunca aklıma derginin yayınlandığı dönemde Hüseyin Cöntürk (Yordam dergisi) çevresinde yer alan Gün Zileli geldi. Zileli'nin bu dönemi ve anılarını anlattığı kitabın adı: Havariler'di.

Parana Eyaleti, Brezilya • 1996 • Sebastião Salgado

2011-08-03T15:44:00.004+03:00

Topraksız köylüler hareketinin toprak işgallerine hazırlık için düzenlediği miting...

Bu fotoğraf 1996 yılında Brezilya'nın Paran eyaletinde, Sebastio Salgado tarafından çekildi.

---
Landless peasants attend a political meeting organized by the MST, the Landless Movement, In preparation for a land occupation.
State of Paráná, Brazil. 1996. Photograph by Sebastião Salgado

Aydınlanma

2011-07-30T05:41:00.002+03:00

50 Soruda

AYDINLANMA

Afşar Timuçin - Ali Timuçin

Bilim ve Gelecek Kitaplığı

1. Baskı, Mart 2010

Aydınlanma bir hattan daha çok bir kaç hattın birleşme noktası oldu. Gelişen burjuvazinin, meslek sahiplerinin, soruları için metafiziği yetersiz bulan felsefe ve bilim insanlarının nihayeti ile bazı siyaset adamlarının kaygılarının zamansal çakışması ile doğdu.

Aydınlanma yoktan varolmadı, geçerli kabul edilene dair yüzyıllarca taşınan şüphelerden türedi. Şüpheleri kuvvetlendiren, destekleyen ise kent çeperlerinde gelişen soyluluk dışı zenginler, meslek sahipleri ve zanaatçılardı.

Burjuvalar, mülkiyet edindikçe mülklerini korumak istediler. Ticaret yapmak için sürekli değişmeyen yasalar, değişmeyen vergiler istediler.

Filozoflar, bilim insanları düşüncelerinin, krallık yöneticileri ve din kurumlarınca sansürlenmesini ve bunlardan dolayı yargılanmak istemediler. Tarihi, politikayı, felsefeyi ve diğer bilim alanlarını mesellere bırakmak istemediler.

Yoksullar, sürekli değişen vergiler, sürekli açılan savaşlar, sürekli zenginleşen din kurumlarını, rüşvetçi yöneticileri istemediler.

Farklı olanlar aşağılanmak, ayrımcılığa, katliama uğramak istemediler.

Herkes aynı şeyleri düşünmüyor ve istemiyordu. İstenen istikrarlı bir yasa ve düzen ülkesiydi. Monarşi olabilirdi, ama parlemento ile dengelenmeliydi.

Fransız düşünürlerin çoğunluğu: "evrensel doğrulara ulaşmanın yolu kuşkuyla yola çıkmaktır" diye düşünüyor ve "mutlakyönetimin baskıcılığından kurtulmak için yasa düzeni öngörüyordu."lardı. "yeni toplumda birinin özgürlüğü bir başkasının özgürlüğünü tehlikeye düşürmeyecek biçimde düzenlenmelidir." diyorlardı. insanların günah - ceza baskısına karşı hak ve sorumlulukları bilincini savunuyorlardı.

Fransız düşünürler düşüncelerinde onları etkilemiş olan John Locke'tan daha mutlakiyetçiydiler:

"Locke felsefesi insanın doğal hakları fikrine yaptığı vurguyla, toplum sözleşmesi anlayışı içinde halka dayalı toplumsal ve siyasal düzen düşüncesiyle, halkın yararına çalışan siyasal egemenlik fikriyle ve bunun tamalayıcısı olan direnme hakkı fikriyle yalnızca Aydınlanma'yı değil genelde kendinden sonraki bütün düşünürleri etkiledi."

Aydınlanma şüpheydi. Aydınlanma düşünürleri içinde Rousseau şüphesinin savunduklarında dahi sakınmadı. Bilimleri savundu, ama bilimlerin kötü niyetlerler kullanılabileceğine; yarar fikrine; mülkiyetçiliğe karşı şüphelerini dillendirdi.

"Kant, Aydınlanma nedir sorusuna yanıt adlı çok önemli çalışmasında şöyle der:

Aydınlanma nedir? İnsanın sorumlusu olduğu küçüklüğünün dışına çıkmasıdır. Küçüklük başkasının yolgöstericiliği olmadan anlığını kullanamama yetersizliğidir. Bu küçüklüğün sorumlusu insanın kendisidir, çünkü bunda yatan neden anlığın bir eksikliğinden gelmez, başkasının yolgöstericiliği olmadan anlığını kullanabilme kararlılığının ve yürekliliğinin olmamasından gelir. Sapere aude! Kendi anlığını kullanma yürekliliğini göster. İşte aydınlanma budur."

7. Günümüz için bir ek: Gerçekçi ol, mümkün olanı iste! - Metin Çulhaoğlu

Papirüs Dergisi - 02 - Temmuz 1966 - Sağcıların Çıkmazı

2011-07-21T23:42:00.016+03:00

____________

"Artshop yayınları Cemal Süreya'nın 1966 yılında çıkarmaya başladığı Papirüs dergisinin 1., 2. ve 3. sayısının tıpkı basımlarını yapmış. Bir kitap yada güncel bir süreli yayının eki olmadığı sürece eski dergilerin tıpkı basımlarını çok anlamlı bulmam ama bu maya tutmuş. Artık yeni sayıları da basacaklardır umarı ile ellerine sağlık."

____________

Papirüs, Sayı: 02
Aylık Dergi, Temmuz 1966
"Sağcıların Çıkmazı"

1. Derginin Cemal Süreya tarafından yazılan önsözünü (Sağcıların Çıkmazı) hala süren güncelliği ile toptan burada yayınlamak isterdim. Son paragrafını alayım:

"Türk sağcısı Batı kaşısında asyalı, Sosyalizm karşısında batılı görünmek isteyen garip bir ikilemin içindedir. Eskiden cahil olduğu için çelişkilerinin farkında değildi. Bugünlerde bu çelişkiyi sezmekte ve bu durum onu öfkeye ve yalana itmektedir. İpin ucunun kaçırması biraz da bundandır galiba."

2. Yine Cemal Süreya'nın "Nazım Hikmet" yazısında vurguladığı Nazıım'a özgü mistisizm-sol politika ilişkisinin yanlış anlaşıldığını vurguluyor.

"R. Garaudy'nin Picasso için kullandığı sözü ben de onuın için söyleyeceğim: Türk şiirinin N vitamini.

Okudukça yüzümüze kan geliyor."

3. Muzaffer Buyrukçu'nun "Romanın Yarattığı Tehlike ve Kendisini Bekleyen Sonuç" makalesinde kurduğu şiir-roman-sinema sıralaması gerçekçi görünse de hala mücadele halinde sanırım.

"Ve şimdi de şiirin ülkelerini ele geçirerek var olan romanın karşısında edebiyatın olanaklarından ustalıkla yararlanan yeni bir dev çıkmıştır: Sinema"

4. "Papirüs, Bir Gazeteciyi İnceliyor: Bedii Faik" yazısı yine Cemal Süreya tarafından yazılmış ve döneminin bugünümüzden ne kadar farksız gazetecilere sahip olduğunu gösteriyor. Yazı "Bedii Faik ikinci sınıf bir gazete yazarı." girişi ile başlıyor.

Maurice Duverger'dan alıntılanan: "1) Devlet karşısında basın özgürlüğü, 2) Para karşısında basın özgürlüğü." hala önemini koruyor.

5. Küçük bir not: Cemal Süreya'ya devletin verdiği kimlikteki beyana göre adı-soyadı: Cemalettin Seber'dir.

6. Derginin künyesinde "Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü: Cemal S. Teber" yazarken "Müessese Müdürü: Tomris Seber" yazar, (muhtemelen bu dergideki adı ile R. Tomris) bir an hoş geldi. Derginin yayını sevgililiklerine denk düşmüş. Oysa biz O'nu Uyar'ın Tomris'i olarak bilirdik. Ama vakit Tomris'in Cemal'indeymiş.

7. Derginin büyük puntolu başlığını okuyunca Cemal Süreya İstanbul'u çok gezmiş görünüyor. O yüzden bu kadar çıkmaz biliyor.

Aleksi Zorba • Nikos Kazancakis (Roman)

2011-07-19T12:24:00.026+03:00

Çevirmen: Ahmet Angın Ataç Yayınevi, İstanbul, 1967, 2. Baskı
* Bütün eğik yazılar kitaptan alıntıdır.

Aleksi Zorba
Nikos Kazancakis
Çeviri: Ahmet Angın
Ataç Yayınevi, İst.
1967, 2. Baskı

Zorba aydınlanmanın getirdiği sorgulamarla oluşmuş yaşamlar ve davranışlar öncesinin 'eleştirel' izini taşır. Zorba ona anlatılanlara inanır o yollarda gider. Sırası ile de bir çoğunun aslında hiçte anlatıldığı gibi olmadığını görür. Gördükçe de zorba kendi kimliğini oluşturur. Bu yüzden o kitabi bir doğrunun değil sınanmış bir yaşamın doğrularını söylemektedir. Biz 'okuduklarımızdan' o ise 'yaptıklarından' bir yaşam anlayışını oluşturmuştur.
Zorbaların kişisel tarihleri kendileri için birer karar verme mercidir. Çünkü yanlarında taşıdıkları en büyük başvuru kaynağı bu anıları/geçmişleridir. Biraz büyümüşlerin dünyasını anlamaya çalışan insandır Zorba: Çünkü kalbinden kulakçıkların en son kıvrımına kadar kederli'dir.

— Uyuyor musun, patron?
— Ne var Zorba?
— Rüya gördüm… Tuhaf bir rüya: galiba yakında yolculuk var. Dinle de gül! Burada, limanda şehir kadar büyük bir vapur varmış. Gitmek üzere ötüyormuş. Ben de, ona yetişmek için köyden koşuyormuşum; elimde bir papağan varmış. Yetişip vapura tırmanmışım, kaptan gelmiş:”Bilet!” diye bağırmış.“Ne kadar?” diye sorup cebimden bir avuç kâğıt para çıkarmışım. “Bin drahmi!” “Bre aman, demişim, sekiz yüz olmaz mı?” “Hayır, bin olacak!” “Sekiz yüzden başka param yok, al” “Binden metelik aşağı olmaz! Yoksa çek git, çabuk!” O zaman bende kızmışım: “Dinle kaptan, demişim, senin iyiliğini söylüyorum, verdiğim şu sekiz yüzü al, yoksa uyanırım, zavallı sen de, onları bile kaybedersin!”

— Sır! diye mırıldandı, büyük sır! Dünyaya hürriyetin gelmesi için bu kadar cinayetler ve alçaklıklar mı lazım, yani? “Vatanı ve insanları” için hürriyet arayan bir insanı en iyi anlatan dizeler. Hürriyet için yapılmış katliamlar ve diğerleri. Tanrı ne diye şimşeklerini çakıp öldürmez onları, -bilmez Zorba. Bir yandan da çelişkilidir hürriyet meselesinde- “Ben sana derim ki bu, insan olmak demektir: Yani, HÜRRİYET! der.

insanları özgürleştirmek. Onları Allahsız kılmak... Bu Dünyayı acınası yapar. Korkunç bir yıkımdır. İnsanları rahat bırak, patron, gözlerini açma! Zira açarsan ne görürler? Ellerinin körünü! Onun için bırak, kapalı kalsınlar da hayal göredursunlar! Zorba haklıdır. Kaldıramayacakları bir dünyaya insanları taşımak! Onları yıkmak, babasız bir şekilde orta da bırakmaktır. Kimileri bunu istemeyecektir. Hatta çoğunluk bunu istemeyecektir. Beri yandan daha az olan kimileri ise bağımsızlığını, tarihin getirdiği o şeylerle kuşatılmış hayatını da kurtarmak isteyecektir.

"Yine Zorba açıklar fikrini: -Kızma patron… Hayır, hiçbir şeye inanmam ben! Eğer insana inansaydım, Allah’a da, şeytana da inanırdım; bu da büyük mes’eledir. O zaman işler karışıyor ve başım belaya giriyor, patron." Öyledir patron sadece Zorba’nın değil bizimde başımız belaya giriyor. "Hür İnsan oldum. (…) Hala içiyorum ama istediğim anda hop diye bir bıçak gibi kesiyorum. İhtiras bana hâkim olmamıştır. Vatan için de aynı şey. Hasret çektim, bıktım, kustum, kurtuldum."

— Ya kadınlar?
— Onların da sırası gelecek kahrolasıcalar gelecek! Ama yetmiş yaşımı bulduğum zaman!
Biraz düşününce az bularak
— Seksen yaşında, diye düzeltti. Sen beni dinle, insan böyle kurtulur, böyle kurtulur… Zevk düşkünü ve keşiş olarak değil. Kendin yarı şeytan olmazsan, şeytandan nasıl kurtulursun be?

Adım adım aşmıştır aklına takılan sorunları. Hatta o an konuşurken aşar birini. Çaresiz kalınan anlardan insanı sıyıran ve her şeyi denkleştiren: ölümdür.

— Bir zamanlar diyordum ki: Bu Arnavut’tur, bu Bulgar’dır ve bu Yunanlıdır. Ben vatan için öyle şeyler yaptım ki patron, tüylerin ürperir; adam kestim, çaldım, köyler yaktım, kadınların ırzına geçtim, evler yağma ettim… Neden? Çünkü bunlar Bulgar’mış, ya da bilmem ne… Şimdi kendi kendime sık sık şöyle diyorum: Hay kahrolasıca pis herif; hay yokolası aptal! Ve kendimi böyle azarlıyorum. Yani akıllandım, artık insanlara bakıp şöyle demekteyim: Bu iyi adamdır, şu kötü. İster Bulgar olsun, ister Rum! Hepsi benim için; şimdi iyi mi, kötü mü, yalnız ona bakıyorum. Ve yediğim ekmek üzerine yemin ederim ki, ihtiyarladıkça da, buna bile bakmamağa başladım gibime geliyor. Ulan, ister iyi, ister kötü olsun be! Hepsine acıyorum işte… Boşversem bile, bir insan gördüm mü içim cız ediyor. Nah diyorum, bu fakir de yiyor, içiyor, seviyor, korkuyor, onun da Tanrı’sı ve zıt Tanrı’sı var, o da kıkırdayacak ve dümdüz toprağa uzanacak, onu da kurtlar yiyecek… Hey zavallı hey! Hepimiz kardeşiz be… Hepimiz kurtların yiyeceği etiz.

Beden iletişim en büyük ve samimi aracıdır. Cinsel birliktelikte de basit bedensel işlerde bu iletişimi dilden, sözden, yazıdan ve görünenden daha güçlü yapar. Zorba'ya göre beden unutulmuştur. Zorba için bir şeyleri anlatabilmenin en güçlü ve samimi yolu 'raks'tır. Raks anlatmak için en az söz kadar, yazı kadar değerlidir.
Yolculuklar, acılar ve sevinçler… İnsanlar ne tuhaf hale girdi… Tuuh, kahrolasıcılar! Vücutlarını bırakıp körlettiler ve sadece ağızları ile konuşurlar

Allah kadını yaratmak için Âdem’in kürek kemiğini çıkardığı zaman – o ana lanet olsun! –şeytan yılan oldu, hap diye kürek kemiğini kaptı ve kaçtı… Allah koşup onu yakaladı ama, elinden kaydı; yalnız boynuzları kaldı elinde. Allah dedi ki: “İyi hanım kaşıkla da iplik eğirir; ben de kadını şeytanın boynuzlarından yaparım.” Yaptı ve bizi de şeytan aldı, Aleksi’m benim! Cennet’in elmalarını da o çalıp koynuna soktu; şimdi de kahrolasıca, aşağı yukarı gezinip süzülüyor! Bu elmaları yedin mi, Hap’ı yuttun! Yemedin mi, yine Hap’ı yuttun!

Bir ton alıntı yapacak yer çıkabilir Zorba’dan. Birçok değişmeyen gerçekler. İnsan bir sırdır. Kadın bir sırdır ve kapamayacak bir yara sahiptir. Çingeneler Zamanı’nda ki yaşlı kadında kan büyük bir sırdır diyordu. Aynı coğrafyadan dönen bir laf ve sadece şunu demeye çalışıyor insana dair olan her şey bir sırdır. Zorba kadınları seviyor acıyor ve onları her yasanın/yasağın dışında tutmaya çalışıyor. Çünkü yaşamından biliyor ki kadınlara asla kural koyulamaz o bunların dışında bir şeydir. Böylece Zorba kendini yeni kuşkulara ve karışıklıklara düşürüyor "…ben sanıyorum ki, hür olmak isteyen insandır, kadın hür olmak istemiyor; öyle ise, kadın insan mıdır?"

Ve Patron

Bir kadına âşık olma ile kitap okuma arasında seçme yapmam gerekse, kitabı seçerdim. (...)
— Akıllandım Zorba, sağ olasın; ama bende senin yolundan gidiyorum; ben de kitaplarla, senin kirazlarla yaptığını yapacağım; o kadar çok kâğıt yiyeceğim ki, bulantı gelecek, kusacak ve kurtulacağım.

Kitaptan:

* Sakatlar cennete giremez.

* Gündüz iş içindir, dedi; gündüz erkektir. Gece eğlence içindir; gece kadındır. Birbirine karıştırmayalım!

* Bu dünyada, dedi, iyi olarak ne varsa, hepsi şeytanın icadı.

* Öyle ise, nedir okuduğun o külüstür kâğıtlar? Neden okuyorsun? Bunu söylemiyorsun? Bunu söylemiyorlarsa, neyi söylüyorlar?

— Senin bu sorduklarına cevap veremeyen insanın üzüntüsünü söylüyorlar Zorba!

* Papatya papatyacıktır; rom değil ki dünyayı altüst etsin!

* Ruhunu sıkı tut dostum, dağılmasın.

Zorba büyük ruhtur. Ya da onları aşınca, biz o zaman şöyle diyorduk: O delidir.

***

Mihalis Kakogiannis'in romandan uyarladığı Zorba The Greek (1964) filminden:

Nikos Kazancakis'in mezar taşı:

Hiç bir şey ummuyorum, (Δεν ελπίζω τίποτε,)

hiç bir şeyden korkmuyorum, (Δεν φοβούμαι τίποτε,)

özgürüm. (Είμαι λεύτερος.)

15 Ekim 2007 - Ankara

Notos Öykü Dergisi - Sayı: 28 - Haziran Temmuz 2011 - Oğuz Atay

2011-07-18T14:58:00.006+03:00

Derginin bu sayısında dosya konusu: Oğuz Atay. Dosya yazıları günümüzdeki Oğuz Atay ilgisine dair onlarca ipucu veriyor. Yazarların Oğuz Atay'da yakaladıkları ve yazarlarda yakalanan Oğuz Atayları da bulabiliyoruz. Oğuz Atay'ın her türlü okurunun ihtiyacına göre yazılar var.

Gazetelerde, Şavkar Altınel'in Oğuz Atay kitaplarını sevemeyişini anlattığı kısa yazısı gündem oldu.

Türkiye enteresan bir ülke, neyin nasıl ifade edildiğinden, dertlerden, kaygılardan daha çok ifade edilenin istenilene ne kadar uygun olduğu öne çıkabiliyor.

Oğuz Atay'ın şikayetlerinde ortak olduklarını düşünen bir kısım okurun çocuklarının Oğuz Atay'dan şikayetçi olacaklar gibi görünüyor. Belki bu biraz kişilerin başkalarında gördükleri hatalara dair acı dillerini birazcık dahi olsa kendilerinden sakınmalarının sonucu olacaktır. Böylece anlaşılmayışlarını Oğuz Atay'ın kaderi ile ortaklaştırmaya çalışacaklar, ancak birer Oğuz Atay karikatürü olarak çocuklarının anılarında yer edeceklerdir.

...

Oğuz Atay'ın Yaşam Oyunu
Hasip Akgül
İnceleme
Akış Yayınları

Dergide ilgimi çeken Irmak Zileli'nin İnci Aral ile söyleşisi oldu. İnci Aral düşüncelerini açıklarken söyleşilerinin okuduğum Türkiyeli diğer kadın yazarlara göre ne istediğini, ne düşüdüğünü en iyi ifade edenlerden görünüyor.

***

İlgilisine bir kitap önerisi de biz yapalım:
Hasip Akgül üniversitede tezi olan ve Akış Yayınları'ndan çıkan Oğuz Atay'ın Yaşam Oyunu'.

Kusursuz iktidarın yavuz hırsızları

2011-07-14T01:40:00.010+03:00

I.
Kusursuz görünmek için bütün adımları planlayan bir iktidar; her bir adımında kuşku tohumlarını muhaliflerinden daha hızlı eker. Ne ki, ekilen kuşku tohumlarını fark eden iktidar (ve yavuz hırsızları); insanların şüpheleri birer kuruntu veyahut muhaliflerinin çamur atması olarak propaganda ediyor. Kusursuzluk algısının yaratılması için müdahale edilen ve/ya başlatılan süreçlerin maliyeti; kazanıldığı düşünülen algı ile başarılacağına inanılan 'zafer'leri baştan korkak kılmış olacaktır.

Birebir karşıya gelişlerde en çok dikkat edilmesi gerekenler kendilerini sıradan bir vatandaş gibi göstererek iktidarın propagandasını yapan 'yavuz hırsız'lardır. Bugün kendilerine gazeteci, iş adamı, esnaf, din alimi, sıradan vatandaş, halk adamı ve bilmem neci olarakta görebiliriz: Özellikle abartı, uydurma, çamur atma ve izafi bir çok iddialar üzerinden iktidarın propagandasını yapan, insanlarımızın açık cehaleti ile beslenen bu toplam fazlası ile mücadele edilmesi gerekenler olarak görünmektedir. Bir diğer 'yavuz hırsız' tipi ise iktidarın iş yaptığını bulunduğu her ortamda, herkesin duyması için bağıra bağıra anlatmakla kendini yükümlü hisseden muhteremlerdir.

II. Medya
Uzun süreden beri gazete ve televizyonlar iktidarın hışmına uğrama korkusundan onlarca haberi yayınlamıyor. Türkiye'de bugün 80 ve 90'lar medyasının yeni bir versiyonu yaratılmak isteniyor(*). Bu yeni medya düzeni, iktidarın ve iktidarın dinin kırmızı çizgilerini zorlamayan, bildiğini okuyamayan ve yazılı olmayan sansür kurallarına uyarak yolunu almaktadır.

Bir türlü bağımsız bir kimlik ortaya koyamamış Türkiye medyası bugün geçmişteki hataları ile köşeye sıkıştırılıyor. Burjuva medya deyip geçmiyorum. Medyada baskı ve sansür arttıkça toplum daha fazla suskunlaşacaktır. Susan toplum içinde türemiş olan onlarca 'yavuz hırsız' süreci iktidara yontmaya çalışacaklardır. Bu yüzden iş sadece sürecin bilincinde olmayan insanları uyarmak ile çözülmemekte de bu yavuz hırsızlara karşı da üste çıkmayı zorunlu kılmaktadır. Zaferler korkakca görünse bile 'yavuz hırsızlar' onu ilelebet götürmeye çalışacaklardır.

Her yerde zamanlarını dinlerini (bu bir dinin bir mezhebi oluyor) yaşamak, uğradıkları haksızları anlatmak ile zaman geçiren 'yavuz hırsızlar' acaba kürtlerin, solcuların, alevilerin yaşadıklarının kaçta kaçını görmüştür? Ülkenin son 30 yılında yaşananlarda en çok acıyı, kayıbı ve haksızlıkları kimler yaşamıştır? Bir rekabet ortamı için değilse bile yaratılmak istenen mazlumuz biz algıları kırılmalıdır: Şiir okuduğu için hapis yatan başbakan vb. (**).

III. Sol Medya
Bugün ikiye yarılmış medya toplamında cılız sesi ile ortaya çıkan sol / sosyalist gazete ve yayın siteleri ise işin ne kadar zor olduğunu göstermektedir. Birincisi acar-meraklı muhabirler ortada olmadığı gibi olanların da gündemleri fazlası ile güncel algıladıkları ortadır. Kaçta kaçının en basitinden 'Ergenekon'a dair kitapları okuduğu ise şüphelidir. (***) Yoksa, hepsi dostlarının içki masasında gazetecidir.

Son süreçte işsiz kalmış onca gazeteci için sol medya hiç bir olanak sunamadığı gibi atılma haberleri geldikçe dizlerini dövmektedirler. Elindeki aracın ne işe yaradığının çok farkında görünmemektedirler.

Yorumsamak, okuyucuyu güncelin tehlikeli ve karanlık ortamından çıkarmakta zorlanan fazlası ile geri kalmış bir sol medyamız var. Türkiye'de onlarca olaya, eyleme karşı burjuva medyasının gösterdiğinin yarısı kadar bile ilgi göstermemekte ve özel bir çaba içinde görünmektedirler. Seçim sonrası eli yüzü düzgün bir elin parmakları kadar bile yazı çıkmamış bir medyadır. Haber yakalayamadığı gibi önemli bir sorumluluğu olan burjuva (ve yandaş) medyasında yayınlanan haberlerin altındaki zihniyeti deşifre edememektedirler.

Ama gurur ondadır, şan ondadır, tarih ondadır ve halk bir gün iktidarın yaptıklarından ayılacak ve ona koşacaktır. Teknik aksaklıkları, hamlıkları, ciddiyetsizlikleri ve gereksiz şeylerde gösterdikleri ideolojik-siyasal sapma endişeleri ile var olacaklardır. Kötücül burjuva medyasının bile hassas olduğu okuyucu ilişkilerinde verdikleri yanıtlar (çoğu zaman yanıt gelmez) ise insanlarla kurdukları ilişkilerinin derecesini anlatır. Azarlayıcı-itici bir dil ile insanlara yanıt vermeyi nerede öğrendiler ise keşke orada kalsalardı.

IV. Ekonomi
Türkiye'nin derelerini, şehirlerini beton doldurarak başlayan kalkınma hamlesinin bedelini bizden ödetmeye çalışacaklardır. Siyasi haberler kadar takip etmeye çalıştığım ekonomi gündemi ise karanlıkta elle yapılan fil tarifine benzemektedir. Kişisel olarak ekonomiye dair verileri çok güvenilir bulmadığım gibi Türk lirasını hiçte güvenilir gelmemektedir.

İktidarın büyülü sözcüğü istikrar ise bizim gibi konformist toplumlarda yoksul ve emekçilerin daha fazla ezilmesi olacaktır. Bunun en büyük sebebi ise uzun süreli borçlanmalara giren emekçilerin istikrar lafına dair verdiği tepki muhtemelen cumhuriyetin niteliğine dair vereceği tepkiden daha fazla olacaktır. Ne kadar ezilse de sözde istikrarı sürdürülmesi çıkarına görünecektir.

V. Af geliyor
Deniz Feneri Derneği davasından tutuklananlar muhtemelen kulaklarına fısıldanmış olan bir af ve/veya yardım bekliyorlar. Böylece hem yargılanmış, hem cezalandırılmış ve aklanmış olarak dışarı çıkacaklarını biliyorlar. Bu af iktidarın açılımlarını, açmaza dönen siyasi davaların sonucuna varmasına sebep olacak. Ama öncesinde ne kadar hesap varsa da hepsini görmeye çalışacaklar. İktidarlarına biat edenlere af yolunu açacaklar ve toplumda oluşacak hoşnutsuzluğu tutuklu/hükümlü çeşitliliği ile bastırmaya çalışacaklardır.

VI. Yandaş Medya
Yıllardır ayda bir kere MedyaTava sitesinde gazete trajlarına bakarım.

Sitenin '25.04.2011 - 01.05.2011 tarihleri arasında gazete satış raporu'nda Zaman Gazetesi 1 milyon trajını aşmışken (1.009.150 adet) ardından sürekli traj kaybetti. Son açıklanan 04.07.2011 - 10.07.2011 tarihleri arasında gazete satış rapor'a göre ise satışı 851.368 adete düşmüş. Bu iki aylık süreçte gazete neredeyse 157.782 adetlik bir traj kaybı yaşamış durumda. İnsan soramadan edemiyor: Neden acaba?

Bu traj düşüşünün seçim sonrası (Yeni Şafak hariç) bütün yandaş medyada yaz rehaveti ile açıklanamayacak derecede yüksek olduğunu belirtmeliyim.

Aklıma gelmişken, arkadaşı Ahmet Şık'ı televizyonda savunmaktan aciz Aydın Engin'in (aynı programda Ahmet İnsel hiç beklemediğim bir üslupla Ahmet Şık'a sahip çıkmıştı) Zaman gazetesinin satış ve örgütleniş tarzını anlatan (öven) yazısını aradım. Sonra vazgeçtim. Aydın Engin, muhtemelen dudak bükerek baktığı Sözcü gazetesinin trajının Zaman gazetesinden daha fazla ilgiyi hak ettiğini anlamayacak bir insan. Ama bir köşede o da yazıyor. Ne yazık!

Bu iki gazete arasındaki traj farkı: birinde okuyucuların reklamı, doğru düzgün bir yeri yurdu olmayan bir gazete için zahmet edip bir bayiye giderek aldıkları bir gazetenin trajıdır; diğerinde ise onlarca reklam, para ve olanak ile gazeteyi okuyucunun ayağına kadar götürerek alınmış bir trajdır. Bir soru da ortada durmaktadır: Sizce satış oranlarına göre hangisi daha çok okunmaktadır?

--------------------------------------

(*) 90'lar medyasının tipik özellikleri için: Medyaya Nasıl Direnilir? - Ulus Baker

(**) Başbakan okuduğu şiirden dolayı ceza almış, ancak hapiste yatmasına sebep olan önceden almış olduğu ve ertelenen cezasıdır.

(***) Birgün gazetesinde ve diğer sol medyada yazılanların derecesi herkes tarafından anlaşılmayabilir. Ama süreci biraz sıkı takip eden birisi haberi yazanın yazdığı konuya ne kadar hakim olduğunu rahatça anlayabiliyor. Çünkü onlarca metin okumasından sonra elinize gelen kısacık bir haber-yorum yazısında iki-üç tane yanlış bulunuyorsa haberin sahibi ve o haberi yayınlayan editör en hafif deyimiyle okuyucusuna karşı ciddiyetsizdir.

Komünist Parti'nin kültür merkezinde bir kütüphanesi, bir de kitap satış yeri vardır. Bütün kitapları almanın çok maliyetli olduğu için bu kütüphaneye üye olup almak istedim. Ama güncel-gerekli bütün kitapları satış yerinde satarken, bu kitaplardan birer tane alınarak kütüphaneye koyma zahmetinde bulunmamışlardı. Muhtemelen bunları okuması gereken öğrencilerin, üye ve dostların hepsi de zengin. Belki de kütüphaneye üyelik ve kitapların takibi zaman alıcı bir uğraş olduğundan yapılmamıştır. Zaten olan kütüphanede de 90'lardan sonra basılmış kitap bulmanız şans eseri olacaktır. Kütüphane yerine, kitap-dergi-yayıncılık müzesi demek daha yerinde olurmuş.

Son not: İnternet üzerindeki en hızlı haber sayfası: Vatan gazetesinin sayfası. Gündemi takip eden arkadaşlarımında ilk olarak açtıkları sayfanın bu olduğunu öğrendiğimde tek olmadığımı anladım.

geçmiş midir

2011-07-01T21:15:00.001+03:00

startled poppy'den ayrıntı - joe ramiro garcia

http://www.joeramirogarcia.com/paintings.htm

Ağaçlar Arasında Kitap Okuyan Adam - Paris - 1963 - André Kertész - (Okurkene)

2011-06-29T19:46:00.002+03:00

okur iken

tekamül etmiş toplumlar ve kara ütopya

2011-06-23T16:04:00.013+03:00

Kara ütopya içerisinde geleceğin iktidarları ve toplumlarına bakışta iki çizgi belirginleşir. (1)

Birinci bakışta...
... hakim (yada hakim olmaya çalışan) bir güç altında yaşamak mecburiyetinde bırakılan insanlar üzerine kuruludur. Bu tarz kara ütopyalarda otoriteye karşı oluşmuş bilinç sahibi insanlar ve olması kuvvetle muhtemel insanlar sistemin kontrolündedir. Sistem ve onun memurları süreçlerin istenmeyen yollara sapmaması için toplumu ve bireyleri sürekli olarak sistemli bir propagandaya maruz bırakır ve düşman icat eder. Her bir örnekte düşmanların düşmanlığını gösterici sebepler aranır. Tabi buna maruz kalan halk ise tek bir bütünü oluşturmaz. Ütopyacılar içinse bunların tarafı olan sivil bir halk vardır. Bu halkın az bir kısmı işin farkında, çoğunluklu bir kısmı durumları sezmekte, ama daha da çoğu hiç bir şeyin farkında olmadan yaşamaktadır.

Kara ütopyanın 'alt-metin'indeki noktalardan birisi de: Sanki kitlelerin baskı ve kontrol mekanizmalarından kurtulması ile öznesi muğlak olarak kendiliğinden dönüşeceğine dair yüksek bir beklenti taşımasıdır.

Kara ütopik kurgular (ister sinema, ister roman, ister diğer disiplinlerde) soğuk savaş zamanında Sovyetler'e karşı kullanılan en büyük araçtı. O kadar ileri gittiler ki Sovyetler ile Hitler Almanyası arasında bağ bile kurdular. 1980'lerde kodlamalarda komünizm çirkin, boyaları dökülmüş binalar-duvarlar, eski teknolojiler ve incelikten anlamaz kaba-saba ideoloji kurbanı memurlarken; özgürlük yeni modern binalar istediklerini söyleyip-yapan-giyen öngörülü ve hoşgörülü gelişmiş ülke insanları olarak kuruldu.

Kara ütopya bir çoğu savunulamayacak yanlışların da yardımı ile soğuk savaşın tarafı yapılıp kurban edildi. Bugün okuyucular George Orwel'ın 1984 romanında geçenleri bugünün kapitalist ülkelerinde mi yoksa geçmişin sosyalist ülkelerinde mi daha kolay bulur? Oysa bu roman hala soğuk savaşın kodlamasında okunuyor. Ne demek istediğimi açıklamaya çalışayım:

Kanada'nın, British Columbia eyaletinin en büyük şehri Vancouver'dır. Dünya şehir istatistikleri yaşam kalitesi ve güvenlik açısından dünyanın yaşanabilir en iyi şehirleri arasında gelir. Genelde ilklerdedir. (2) Bundan bir hafta önce Vancouver'ın hokey takımı Canucks (toplu taşıma otobüslerinin ışıklı levhalarında bile 'Go Canucks Go' yazar) Stanley Kupası maçında elenince taraftarlar şehirde arabaları, işyerlerini yakıp yağmalamıştır.

Dünya basını ise bu olayı sokakta bir çiftin yere yatıp öpüştüğü fotoğraflar ile verdi.

Dünya listelerinde yerini korumak isteyen Vancouver neredeyse tam bir polis devleti, sokaklar evsiz ve işsiz dolu. 2010 Kış Olimpiyatları'nın masraflarını çıkarmak ve diğer giderler için bütün vergileri % 12'ye çıkardılar. (3) İnsanların vergilere, pahalı yaşama karşı şikayetleri gırla. Şehri dünya zenginlerine pazarlamak için ellerinden geleni yapan şehir yönetimi bizim 'lumpen proleter' adını verdiğimiz kesimi iyice baskı altına almıştı.

İsyan ardından Facebook'ta açılan 'Vancouver Riot' başlıklı gruplarda insanlar çektikleri fotoğraflar ve videolar üzerinden insanları ihbar ediyorlar. Sloganları ise: This isn't real Vancouver - Bu gerçek Vancouver değil. Yazılanları Türkçe'ye çevirdiğimizde neredeyse bizdeki hakim sağcı-muhafazakar dille birebir aynı. Nasıl olur diyorsunuz?

Oysa ki bu ülkelerin gelişmiş olması ve bu tür olayları bizdeki gibi karşılamaması gerekiyordu. Öyle olmadı. Gelişmiş-özenilen ülke olmak kendi vatandaşları için her zaman çok bir şey ifade etmez. (4) Çünkü bu gelişmişlik vatandaşların yaşamlarından bizden çok bir değişiklik ifade etmez. Yine çalışmak zorundadırlar. Hem de bizim gibi ülkelere göre daha büyük bir ciddiyetle. İç dayanışmaları olmadığı için kaybeden tam anlamı ile bir kaybeden olur.

Vancouver'da ciddi bir otorite kontolü var. Bu yüzden İstanbul'da görsem şaşırmayacağım görüntüleri Vancouver'da görünce şaşırdım. Ama şiddetin neden polislere ve polis araçlarına yöneldiğini iyi anlıyorum.

Soğuk Savaş döneminde Batı istenilen özgürlükleri barındırması ile propaganda ediliyordu. Bugün Vancouver'da insanlara sorduğunuzda gerçek bir demokrasinin olduğu ülkede yaşıyorlardır. Soruyu sorduğumuz kişinin son bir yıl içinde hükümetin çıkardığı yasalardan, Kanada'nın nerelere asker gönderdiği hakkında muhtemelen bir bilgisi yoktur. Ülkesi ona Afganistan'daki birinden yada dünyanın başka yoksul ülkelerine göre daha iyi bir yaşam sunuyordur. Bu süreci bozacak her hangi bir eylemde ise bizim demokratın yüzü görülür. (5)

Kara ütopya görmediği nokta ise bu güçlü otoritenin memurları dışında gerektiğinde onun için çalışabilecek gönülülerinin olmasıydı. Komünist yada faşist ülkelerde olduğu söylenen otoriter zihniyet, kapitalist ülkelerde mutlu çoğunluğun cahil kontrolü ile güçlenmişti. Soğuk savaşın özgürlükler cenneti olarak kodladığı Batılı, demokratik ülke yaşamı böyleydi.

Bu kadar yazdıktan sonra kara ütopyayı salt siyasi bir taraf olarak gördüğüm düşünülmesin, ciddiye aldığım için bunları yazma gereği hissediyorum.

İkinci bakışı...

... tek bir kavram ile tarif etmek gerekirse bu: Duyarsızlıktır. memurları ve diğer sistematikleri ile çok aşırı güçlü bir otorite (devlet-hükümet) yapısı yoktur yada görünmez. Oysa olan onlarca acı olaya karşı insanlar duyarsızdır. Sokakta insanlar ölür; insanlar yanlarından geçip eve gider. Dünyanın bir yerinde savaş çıkmıştır; gazetenin sayfası değişir, kanal geçilir. Hükümetin bir üyesi yolsuzluk yapmıştır; sorumluluk savcılara bırakılır. Eğitim sistemi eleştirel her düşünceye karşı sinik bir saldırıya geçmiştir; öğretmen verileni sorgulamadan tekrarlar. Daha da kötüsü kendine muhaliflik yakıştıran kişi bile bu duruma itiraz etmez. İnsanlar otorite için güçlü bir tehlike değildir.

20. yüzyılda kara ütopyanın bu eylemsiz insan/toplum yorumu çok fazla konu edilmedi. A. Huxley dışında, beklenen gittikçe bilinçlenen insanlara karşı sertleşen ve kontolü artıran devlet sistemi idi. Bu öngörünün gerçekleşeceği düşünülen toplumlarda bilinçleri köreltilen bir toplumsal yaşam yerini; duyarsızlaştırılmış insanlar aldı. Olaylar kendi çıkarlarına, yaşam alanlarına girmediği sürece sessiz her yaşananı onaylar bir şekilde yaşayan insanlardı. Daha da korkuncu çıkarları zedelendiğinde yada yaşam alanlarında istenmeyen olaylar yaşandığında, sistemin en vahşi hakimleri olmuş zombiler olarak sokağa çıkıyorlardı. En gerici yasaları ve uygulamaları savunuyorlardı. Kendi 'üstün ve kutsanan varlıkları' ile başkalarının kaderlerin hakkında bir diktatör gibi rahatça konuşup kararlar alabiliyorlar.

Korkunç gibi görünen bu yorumun benzer bir örneğini onca adaletsizliğin yaşandığı ülkemizde iktidarın nasıl onay aldığını görerek bir daha şahit olduk. Güce karşı "ben yok" diyen, istikrarlarının bozulmasına karşı birer hakim ve polise dönen konformist toplumlar karşımızdaki.

Kesişim Yeri
Kara ütopyalar sanat pratiklerinin; diğer ütopyalar ise mücadele/siyaset pratiklerinin konusudur.
İkisi arasında geçişi ise gündelik yaşam ve olaylarda görebiliriz. Kara ütopya, yazar ve sanatçıların gelecek projeksiyonuna yansıyanlarken bunları bertaraf edecek olan eleştirel akıldır. Eleştirel deyince uzlaşmaz yada her durumu kendine göre yorumlamayı kastetmiyorum. Eleştirel akıl, farkındalık sorumluluğu yükler ve bunun oluşturulması örgütlerin, birliklerin yükümlülüğü görülse bile daha fazlası ile kişisel sorumluluğun eseridir. Gündelik yaşam ve olaylar her zaman eleştirel ve öznesi ile barışık bir farkındalığı zorunlu kılar. Eleştirel ve öznesi ile barışık bir farkındalık kara ütopya ile diğer ütopyalar arasında kurulucak bir sarkaçtır.

***
Son sözü Külüstür Turgut (Koraltan) Abimiz'den alıyoruz: “Tekamül etmiştir cemiyette hayvanlığın da tekamülü takdire şayandır”.

Notlar:
(1) Ayrımı yaparken kara ütopya - bilim kurgu ortak yapımı olan gelecekte bilimsel araştırmalar sonucu ve/veya uzaydan gelecek felaketlere göre kurgulanmış yapıtları (roman, film) ayrıma katmadığımı söylemeliyim.
(2) Tam bu sıralmaları nereden bulabilirim derken karşıma çıktı. Oray Eğin'in köşesinden alıyorum:

"Monocle (Dergisi), listesini çok temel kriterlere göre belirliyor: İş olanakları, dünyayla bağlantı, toplu taşıma ağı, suç oranı... (...)

Monocle'ın yaşam kalitesi en yüksek 25 şehir listesi: 1-Helsinki 2-Zürih 3-Kopenhag, 4-Münih 5-Melbourne 6-Viyana 7-Sydney 8-Berlin 9-Tokyo 10-Madrid 11-Stockholm 12-Paris 13-Auckland 14-Barcelona 15-Singapur 16-Fukuoka 17-Hong Kong 18-Portland, Oregon 19-Honolulu 20-Vancouver 21-Kyoto 22-Hamburg 23-Lizbon 24-Montreal 25-Seattle"

Yazının tamamını okumak için: Yine ilk 25'te yokuz - Oray Eğin

Eğin'in bu şehirleri tanımlarken kullandığı "sıkıcı" olma durumunun çokta yerinde göründüğünü söylemeliyim.
(3) Olimpiyat yatırımlarından birisi de bütün yol ve kritik noktaların izlendiği İstanbul'daki MOBESE sistemi benzeri bir kamera sistemi yerleştirilmesi oldu. Milyon dolarla ifade edilen sistemin kurulumu ise kameralar sonucu kesilen trafik cezaları ve vergilerle ödendi.
(4) Gelişmiş ülke vatandaşına bir örnek vereyim: 1 Dolarlık Soygun. Bizimkiler Green Card'ın peşinde koşarken, o ülkenin vatandaşı ise bizim gibi 'geri' bir ülkede bile olan Yeşil Kart'ı olmadığı için kendi başına sağlık sigortasını hazırlıyor.
(5) Gruplara katılmış çoğu kişinin idiot, salak, hapis kaçkını diyerek hakaret ettikleri isyancıları Afganistan'a göndermeyi öneriyorlar. Giderlerse savaş hemen bitermiş. Kanadalı askerlerin Afganistan'da ne işi olduğunu sorduğunuzda ise dünyayı kurtarmak için orada olduğunu söylüyorlar. Her aşağılayıcı sıfatın yakıştırıldığı isyancı lumpenlerin siyasal bilinci bile bunları söylemeyecek kadar ileridedir. En azından bildiğim örneklerden rahatça söyleyebilirim.

Secrectly Famous - 2009 - The Spy From Cairo

2011-06-23T10:51:00.004+03:00

1. Nayphony
2. Kurdish Delight
3. Ana Arabi Feat Ghalia Benali
4. Kembe
5. Jennaty Feat Ghalia Benali
6. Leila
7. Oud Funk
8. Blood & Honey Feat Ghalia Benali
9. Sufi Disco
10. Saidi The Man (Alttaki linkten dinleyebilirsiniz)

11. Reggada
12. Ala Shan
13. Indian Dope Feat Ghalia Benali

Kısa Kısa Karalamalar

2011-06-15T12:20:00.006+03:00

Doktor Zivago ( Yön: David Lean, 1965) izlerken bir sahnesine takılmıştım. Birinci Dünya Savaşı başladığında askerler cephelere gönderilirken, şehrin sokaklarından geçirilirler, kahramanımız askerlerin içinden geçer. İnsanların yarı ağlamaklı, yarı gururlu durumları yanında askerlerin arasında gezerek atılan çiçekleri toplayan kahramanımız onları koklar ve başkalarına atar. Onun için bu savaşın anlamı ne askerlerin, ne onları yolcu edenlerin kafasındaki ile aynıdır. Bildikleri, bilmedikleri ve sonuçları itibari ile savaşın getirileri hakkında oradaki kalabalıktan daha gerçekçi olarak gördükleri vardır. Ama kalabalıklar arasında tek başınadır. O sadece ortalarda görünen neyi önemseyip neyi umursadığı belirsiz bir kişidir. (Ve nedense filimlerde Savaşa giden askerler geçerken, büyük bir olay yaşanırken kendi gündemlerine dalmış insanları görmeyi severim)

Başka bir tek başınalık ürünü olan 'umut' sözcüğünü hiç sevmem, umutlanmak ise sebebi olan öznesi biz olmadığımız sürece korkutur. Efsaneler anlatılarak büyütülmüş 'siyasal' kuşaklar, efsane anlatarak 'siyasal' kuşaklar büyütürler oysa dışarıda bir hayatın döndüğünü birilerinin anlatması gerekir. Orada o insanların arasında olmak gerektiğini hissettirmek gerekir. Mücadele insanına politik yolu yöntemi anlatmak yerine sezinletmek ve keşfettirmek öğrenmelerin en güzelidir. Çünkü sonuç hiçbir zaman planlanan ile aynı olmaz. Kişilerin ve kuşakların karakteristik özelliklerini taşır.

Yaşam oturduğumuz nezih mekanlarda da dönmektedir. Ama bir esnaf lokantasında, bir pazar yerinde de dönmektedir. İnsanların olduğu her yerde bir şeyler olmaktadır. Neyin olmadığı ise bellidir. Oralarda gezen belli bir istihzaya sahip kahramanımız yoktur.

Kitapçılarda dergi ve kitaplara bakarken yaşadıkları ülkeyi nasıl algıladıklarını anlamadığım bir toplamın, karşı çıktıkları toplumca neden anlaşılmadıklarını anlamadıklarını okuyorum. Hepsi bir yerinden topluma koyuyor.

Bundan etkilenip neyi bildiği şüpheli olmak ile birlikte 'kaybeden', 'tutunamayan' olarak lanse edilmeyi seven solcu militanlar ile karşılaşmak tuhaf geliyor yada oblomovluk'u sadece romanda anlatılan bir kişinin özel bir durumu olarak gören dostlar başka bir sıkıntı yaratıyor. Sol'dan, sosyalizm'den bahseden insanların uzak durması gerektiği sıfatlar: tutunamayan, loser, kaybeden'lerdir. Eğer kendilerini öyle düşünüyorlarsa sol ve sosyalizmcilik oynamamalılardır.

Ek olarak tutunamayan, kaybeden edebiyatını üreten ve orta sınıftan olup ülke insanına göre nitelikli eğitim ve yaşam koşullarına sahip ilk gençliğinden itibaren kendisini bedbaht bir kaderin kurbanı gören insanlardan drama değil komedi çıkar. Hepsine bol bol Tanju Okan dinlemelerini salık vererek oradan ayrılıyoruz. Ciddi bir kaybeden örneği isterseniz: Oktay Dereliğolu

Seçimlere dair yazmayacağım. Sadece okuduğum kimi yazıları buraya koymak istiyorum:

Yeni Dönem, Zor Dönem - Aydemir Güler - Sol Haber Portalı

Anadolu Sağcılığını Ne yener - Gün Zileli - Birgün Online (*)

(*) Gün Zileli yazısında utangaç bir şekilde kültürel mücadele lazım diyor. Sanırım 'aydınlanma' sözcüğünü kullanmaktan zamanında atıp tuttuklarından dolayı korkuyor. Korkmasın rahat söylesin bize 'sol politka + aydınlanma mücadelesi' gerekiyor. Aydınlanma deyince korkmasın farkını koyarız.

AKP Seçimi Böyle Kazandı - Sabahattin Önkibar -Yeniçağ Gazetesi (**)

(**) Seçim sürecinde bilinmeyen şey 'kutsal sağcı ittifak'ın arka odalarda ne propagandası yaptığı. İleri demokrasi mücahidi meydanlarda bu kadar kin ve nefret ile konuştu ise diğer çılgın yavru mücahitler insanlara neler anlattı acaba?

Türkiye'nin seçimi, insanların seçimi - Oray Eğin - Akşam (***)

(***) Aydemir Güler'in rüzgar güçlendikçe direnmektense kabullenmeyi seçenler olacak dedikleri arasına Oray Eğin'de katılmış görünüyor. Yoksa, eski muhalifliği devam ederse işinden olmaktan korkuyor olabilir.

Tren perona girmek üzere -Yavuz Alogan - Yarınlar

Seçim sonrası gözaltı ve tutuklamlar gösteriyor ki artık 12 Eylüllerin yanına bir de 12 Haziran'ı ekleyeceğiz. Eskiden darbelerde 'kutsal sağcı ittifak' darbeyi sonradan desteklemişken, bunda öncesinden desteklemiştir. Biri üniformalı, diğeri sivildir (tabii üniformalı polisleri vardır).

6. Aşağıda seçimlerde bizim köyün durumu görünmektedir:

bil fil

2011-06-03T02:09:00.005+03:00

metin lokumcu öğretmen'e

Kişilerin kendilerini ilgilendiren kararların alındığı süreç ve tartışmalara birebir katılımının olduğu yönetimlerde 'uzman'lar yoktur. Uzmanlaşmanın sebebi olan sorumluluk kişiler tarafından devredilmediği gibi karar ve süreçlere dair sorumluluk ortaktır.

Karmaşıklaşan ve diğer mecburiyetleri ile yaşamın getirisi kişilerin belli alanlarda uzmanlaşarak, zorunluluklarını devredebilme sonucunu doğurdu. Eski zaman insanları kullandıkları her şeyi üretmek ya da bulmak zorundaydılar. Bu onlara bağımsızlık ve mobilize olma imkanı veriyordu. Oysa bugün paranın/değişim gücünün hızlı hareketi sonucu bu zorunluluktan kurtulmuş durumdayız.

Bu kolaylaşmaya rağmen insanların farkındalık sorumluluğunu hala cebinde taşıdığını nasıl anlatabiliriz?

***

İnsanların politik hayvan olması gerekliliği üzerine yazmak istiyordum. Gerek olmadığını düşünüyorum. Ben okullu yolu denemek istedim görünen o ki bizde bu yol alaylı olacaktır. Politik olmanın gerekliliği bilişsel süreçlerle değil politik süreçlerin sıkıştırması sonucunda oluşuyor. Biraz tepkisel, kırılgan, kısa süreli atılımlar olarak görünse bile sonrakilerine en azından birer miras bırakıyor.

Politika ses ise kendini politika dışı sayan bir filin girdiği zücaciye dükkanında fazlası ile duyulabilir. Hatta fil kendisini politika dışı yada politikalar üstü bile görüyor olabilir. Fil gezdikçe kıracaktır. Kırdıkça da sesler çıkacaktır. Şayet fil bir zelzeleye sebep olup dükkanı yıkmazsa arkasında kırılmış, ses vermiş ama öğrenmiş bir zücaciye dükkanı bırakacaktır.

***

Bu ay okunanlar:

İstihbarat Yalanları ve Dink Cinayeti - Nedim Şener - Derin Yayınları

Durakta bulduğum Natinal Geographic'ten Göbeklitepe üzerine iki makale okudum biliyordum iyice meraklandırdı demeliyim.

Express mayıs sayısında İstanbul üzerine yazılar şehrin geleceğini gerçekçi ama gri çizmiş. Derginin seçim özel sayısında ise kimlere destek verdiğini anlayabilirsiniz. En azından bu sayı şu, şu adaylara destek amacı ile çıktı deselerdi daha bir güzel olacaktı.

NTV Tarih, bu dergi tarihle ilgilenmeye yeni başlayanlar, yada zorlanmadan okumak isteyenler için birebir. Yoksa tarih okuru için çok az yeni şey verecektir. Yine de dergi ile birlikte verilen İstanbul eki kısa tarih açısından İstanbul tarihine başlangıç olarak güzel bir çalışma. Sonundaki okuma önerileri ise güzel bir andaç olmuş.

Bu arada yeniden basılmış olan Papirüs dergisinin (Cemal Süreya 1966 ile 69 arasında çıkardığı dergi, sanırım 49 sayı yayınlanmıştı) 2. sayısını okudum. Diğer sayılarını almak için gittiğimde bulamadım.

Gazetelerin kitap eklerinden gördüğüm kadarıyla içerik olarak en tatmin edicisi Birgün Kitap gibi görünüyor.

***

bil fil ile bu hayatı götürüyoruz. Bakalım onu çıkartana kadar ne sesler duyacağız.

T: İyi Kitap - aylık okul öncesi, çocuk ve gençlik kitapları dergisi

2011-05-24T13:15:00.004+03:00

İyi Kitap ile ancak Türkiye'ye dönünce tanıştım.

http://iyikitap.net/

Bir 10 yıl önce yayıncılığımızdaki ciddiyet ve süreklilik ne kadar kötü ise çocuk-genç edebiyatı başlığı daha da kötüydü. O günlerde ders gereği çocuk edebiyatı, kitaplarını incelerken bunu daha iyi bir görmüştük. Diğer derslerde çocuklara yönelik hazırlanan materyalleri incelediğimizde bu durum iyice vahim bir hal almıştı.

12 Mart ve 12 Eylül'ü gören kuşaklar çocuklarını kitaplardan korkutarak büyüttü. Değişen kuşak ile birlikte yeni anne-babalar çocuklarının kitaplarla haşır neşir olmasını istiyor. Dolayısı ile artan bir ilgi var. Bu arada anne-babaların ne kadar kitap-dergi-gazete okuduğu ise başka bir yazının konusu.

Son yıllarda bunun bütün yayınevileri değerlendirmeye çalıştı. Bugün çocuklarla ilgili kitap yayınlamayan yayınevi kalmadı gibi. Oysa ortada doğru düzgün alana dair bir dergi yok. İyi kitap, ilk önce isminden dolayı bir önyargıya sebep olduysa da yazılanları okuyunca hiçte öyle olmadığı hemen gösterdi.

Büyük laflar etmeden önce küçük şeyler başarmak gerekiyor. Bu da maddi bir külfeti olmayan ve insanların emek verdiği bu güzel yayını takip ederek yapılabilir.

Bir çok yerde ve internette ulaşabileceğiniz bu dergi ücretsiz olmasına rağmen dolu dolu bir içerikle çıkıyor. Muhtemelen çevrenizdeki bir çok kitapçıda da bulabilirsiniz. En azından ankara-dost ve kadıköy-mephisto'da bulunabilir.

Ayrıca yayınevine ulaşamıyorsanız, işte size internet sayfası: http://iyikitap.net/

Hazırlayanların ellerine sağlık. Tanıştığımdan beri de çevremde küçük bir dağıtımcı-tanıtıcısı oldum.

Küf

2011-05-21T15:22:00.004+03:00

Şehir bir mücadele alanıdır, insanların bir arada bulunduğu her alan gibi.
Şehrin karakteristiğini oluşturan ve onu cazip kılan büyük 'çılgın projeler' değil: O şehrin insanlarının mücadelesidir.
San Francisco'da kardeşimin şehrin kültürüne dair en büyük vurgusu da buydu.
Şehrin karakteristik bütün özellikleri aslında büyük binalara, yapılaşmalara karşı mücadele eden insanı ile oluşmuştu ve oluşuyordu.
San Franciscoluların tramvaylarına, arsaları değerli eski mahallelerine, yapılarına kadar kendilerinde birçok anısı-yaşanmışlığı olan ve sahip çıktıkları her şey: O şehrin bizatihi kendisiydi.
Vücudu yaşanılır kılan onu canlı tutan damarlarımızda akan kan ise şehirlerde ise O insanlardır.

Notos'un Nisan-Mayıs Sayısı Öykülerine dair okuyucu notu

2011-05-14T10:52:00.012+03:00

Notos'ta daha çok öykü yayınlanmasına rağmen ben aşağıdakileri ele aldım. Öykü eleştirmeni değilim. Yine de okurluktan doğan söz söyleme hakkımı kullanıyorum.

Feyza Hepçiligirler: Tel Kopar, Cambaz Düşer -

Hepçilingirler öyküsüne taşra-şehir gerilimi altında sevgililikleri taşımış. Taşra/lı (isterseniz buna direk köy/lü diyelim) - şehir/li gerilimi, ne sadece bize özgü bir durum ne de bizde bitecek bir konu.

Hepçilingirler'in öyküde karşılaştırdığı durumlar ile aslında ilişkilerin kendi içlerinde bir anlam ifade eden renklerini de siliyor. Köydeki aşk/sevişme oyunları ile şehirde yaşananların karşılaştırması tuhaf bir matemetik hesabına dönüyor. Dili açısından dergideki diğer öykülere göre daha ustaca yazılmış olan öykü, sevgililiklerin karşılaştırmaya dönüşen kurgusu ile sosyolojinin konusu olmaya daha yakın görünüyor. Oysa edebiyatın ilgisi sonuçlardan daha çok sürece dair olması gerekiyor. Renklerini burada veriyor.

Sema Kaygusuz: Lodosta Tanışma

Yazının her hangi bir türünde, hakkı yenilene sahip çıkmak gizli bohçalarımızda neler var 'ohoo' diyerek yapıldığında sonuç umulana varmıyor. Nedeni ise kuralları, karşı çıkılanlar tarafından konulmuş bir oyunda karşı çıkanların kazanması çok imkan dahilinde değildir. Farklı bir tarihe/dile/dine sahip olanların tanınması, hakkı verilmesi isteniyorsa... O, ya kendi dil ve yazısını ortaya koymalı yada bu işe soyunmamalı gibi görünüyor. Yoksa her karşı çıkışında karşı çıktığı kuralların ve sahiplerinin haklılığını kabul etmekten kurtulamıyor.

Bu, şehire karşı taşranın hakkını savunurken; bu, kendini tek belirleyen olarak gören dinsel inanış, millet, cinsiyet, dil vs. anlayışına karşı yapılan iyi niyetli her yazının düştüğü tuzak oluyor. İşlenecek, başkalarına gösterilecek hayatlar kendi ifadelerini ve dillerini de başka türlü üretebilmeliler. Yoksa, akademik bir savunuya benzeyen edebi yazılar baştan istediğini başaramamıştır. Böylece muhtemelen yazarı tarafından görünen renklerin/şeylerin okuyucusu tarafından görünmesini zorlaşacaktır. Çünkü yazar ile okuyucu arasına yılların körleştirici basitleştirici 'teklik' algısı girmiştir. Orada büyük dinden, milletten, toplumdan olmayanların ifadesi hep cahil, yetersiz olarak tariflenmiştir.

'Yabancıların da bizi sevmesi'ni istemek ne kadar iyi niyetli görünse de; ya bizi, biz olmazsak sevecekler ya da yabancıların her şekilde bizi sevmesini iyi bir niyete yormak zor olacaktır. Bu sevilmemeye üzülmemek gerekir. Yaşamın doğası böyledir. Kör göze bir anda oluşan sevmek ile zamanla oluşmuş bir sevmek arasında farklar vardır. İkinci kişisel tercihimdir.

Sema hanım, çok edebi bir dil kullanıyor, 19. yüzyıl romanlarından kalan. Sanki birisi bir akademisyene düşüncelerini edebi bir yazı içerisinde açıklamasını istemiş o da buna uğraşmıştır. Helin'in Bora'ya karşı söyledikleri 'bizde varız'dan, kendisine güvensizlikten, kendine ait olanın ne kadar gelişkin olduğunu kanıtlamaya çalışmaktan öteye gidemiyor. Kadınlığı ile Bora'yı da aslına rücu ettirmiş gibi görünüyor. Belki ardından Helin ve Bora üniversitenin kantininde bir bardak çay içerler. Ama sanırım Helin'in muzdarip olduğu dertleri; şehirlere, kasabalara gelince iyice anlayan onca insan ise yaşadıklarından sonra ağlayarak evlerine dönmüş veya sineye çekmiş olmaları ile kalacaklardır.

Birol Özdemir: Optik

Sema Kaygusuz'un terziler hakkındaki gözleminin ayakları çok havada kalmış görünüyor. Oysa terzi değilim. Ama öyküde terzilik ilgili kullanılan kavramlar biraz absürd duruyor. Eğer, yazar terzi ise durum daha felaket demektir. Hepçilingirler ise belki bu handikapları bildiğinden belki gözlemlerinden daha gerçekçi, olabilir insanları konuşturmuş. Okuduğum en sağlıklı gözlem öyküsü ise Optik.

Gözlük kullanmayan birisi bile bu öyküde kullananların neler düşündüğünü olanlar/düşünülenler açısından görebilir. Edebi yazının derdi olan gerçekçiliği yaşamın içerisinde renk veren espriler yakalanıp işlendikçe oluşuyor.

Cengiz Akın: Halka

Halka, belki de bizim en çok anlatılması gereken onlarca bilinmeyenli ruh hallerinden birisini işliyor. Hem de iyi işliyor. Bu konuda yazılan roman ve öyküler benzer çizgilerin içine düşerek aynılaşıyor: Evlilik, işsizlik, yalnızlık isteği. Şu anda bundan muzdarip onlarca insan sokakta ama bunlara dair elimizde çok bir çalışma yok. İster edebi yazıda, isterse akademik olsun. Bunca ölüme rağmen sıfır noktasında geziyor her şey.

Belki, bu konuda anlatıdan önce daha fazla bilimsel araştırma yapılması gerekiyor.

***

Anlattıkça ve anlatıldıkça düz bir yerin ne kadar engebeli, ne kadar farklı olabildiğini görmemizi sağlayan metinler ilgilisini bulacaktır.

• edebi yazı

2011-05-10T17:13:00.003+03:00

1.
Modern yaşam, edebi yazı çalışmasını, yaşamın debdebesi içerisinde hepimizce görünmeyen ama kaygısını taşıyanlar için geçiştirilemeyecek başlıklara yönlendiriyor. Bu kaygıların ifadesi her zaman yazı olarak çıkmıyor. Aslında bu kaygıların çoğunluğu başka yollarla ifade ediliyor. Cinayetlerden, kaçışlara, yalnızlıklardan, dışlanmalara kadar genişleyebilen yollar oluyor.

Zamanın kişilerde biriktirdikleri, bu sürecin dışsal bir zorlama değil dışsal durumların içerden bir motivasyonla ifade etme cesaretini buluyor. Bu cesaretle yazarlar edebiyat suyunda, kaygılar/ilgiler şekerini eritmeye çalışıyor.

2.
Edebi yazının gündemi dolaylı veya doğrudan katılan bir süreç ise göç. Göç hareketleri/sonuçları üzerine onca bilimsel çalışma olabilir. Genelde ayrıntıları ve insani süreçleri çok barındır/a/mayan bu çalışmaların eksiğini bu süreçlerin etkisinde kalan sonraki kuşaklar tarafından dile getirilmesi ile karşılaşıyoruz. Misal, göç sırasında çocuk olanlar...

Göç/göçertilme öncesi ve sonrasıyla edebi yazının bir kısmını oluşturacak. Toplumun kapalı yapısı kişilerde silinemeyen hikayeleri yazarların kurmacaları ile edebi alanın ilgisine mazhar oluyor.

3.
Her dönemde öykü, roman yazılıyor. Hikayelerin dilden-yazıya, yazının anlatıdan-kurmacaya doğru ilerleyen teknikleri ve bu teknik olanaklarla işlenen konular/ilgiler (biraz daha genişletmek istersek yazarın çiziktirdiği ilişkiler) çeşitlenebiliyor.

Eğer cumhuriyet dönemini 10 yıllık kesitler olarak düşünürsek edebiyatın konusu ve okuyucu çeperinin nasıl genişlediğini birçok işaretini bulabiliriz.

1960 sonrası konu, tartışma başlığını genişletmişti. Bundan birinci etken batı kaynaklı çeviriler ile tartışmaların taşınmasıydı. Bir benzeri değişimi 1980 sonrası 90 ve özellikle 2000'lerde gördük cinsiyetler, cinsel yönelimler, etnik kimlikler, dini farklılıklar roman ve edebiyatın bilindik konuları arasına girmeye başladı. Batı da uzun bir geçmişi olmayan ulus, miliyetçilik, kimlik tartışmaları öğrenildikçe bazı eleştirmen ve yazarlar tarafından (çok çalışılmadan) işlendiğini gördük. Muhtemelen bahsettikleri/üzerine atladıkları bu konuları ciddiyetinin farkında değillerdi.

Tartışma başlıkları ne olursa olsun bahsedilen dertler Türkiye'de öyle yada böyle yazının konusu olmuş ve oluyorlardı. Yaşananlara ithal adlar koyarak sanırım daha ikna edici ve bilimsel olduğu düşünülüyor.

4.
Yazı, toplumların ve kişilerin örtbas etmek, unutturmak ve geçiştirmek istediklerine karşı ilgilileri tarafından kullanılacaktır.

5.
İnsanlar yazacak. Edebi yazılarda 'neden' yazıldıkları ile değil, yapıt içerisinde yazarın kaygıları ile ilişkilerini nasıl kurduğu/tarif ettiği eleştirinin konusu olacak gibi görünmekte. Kimilerimiz için bu yapıtlar, underground edebiyatının bizden örnekleri olacak; kimilerimiz için kişilerin, toplumların yaşamlarındaki delhizlerin edebi yazıya dökümü olacaktır.

Zamâneh • 1997 • Aziz Shahrokh (İran, Kürtçe)

2011-05-10T10:54:00.007+03:00

Aziz Shahrokh
Ud: Mohammad Firouzi
Narmehnay (Balaban): Hossein Hamidi
Ney: Abdollah Abdollahi
Kemençe: Saeed Farajpouri

1. Gol Nishan
2. Zamaneh
3. Narmeh Nay Solo
4. Sabri
5. Avaz E Zalom
6. Kabouki
7. Tasnif E Jan Bi Jamal
8. Tasnif E Dat Parastom
9. Larah Larah
10. Rasteh Khiaban
11. Avaz Sobh Ney Nak E Ney
12. Tasnif Kurdish
13. Shahmame Khal Khal

bebekler • bakırköy • nisan 2011

2011-05-02T17:07:00.000+03:00

Editörler sahada nerede oynar?

2011-04-22T13:52:00.004+03:00

Notos Dergisi’nin Nisan/Mayıs 2011 sayısı elimde. Derginin ana konusu Editörlük, konu hakkında yazanların çoğu genelde kitap/çılık çevresi tarafından bilinen isimler.

Dergi’de

Cem Akaş’ın ‘Editörlük: Tanı, Seyir, Tedavi’ yazısında editörlüğün gerekliliği ve yeni/genç editör adayları için yapılabilecek çalışmalar ve üniversitelerde açılacak programları üzerine kurulu.

2003 yılında kitapçıda çalışırken tanıştığım (görsem anımsayamayacağım) Selahattin Özpalabıyıklar ise editörün nasıl olması ve olmaması gerektiği üzerine notlarını göndermiş.

Tanıl Bora ‘Editör: Tadilatçı Terzi’ yazısında internet yayıncılığı hakkında birkaç kelime geçmiş ama eski Virgül dergilerinde yayınladığı editörlük hakkındaki yazısına nereden bulabileceğimizi de yazmayı unutmamış. Bu sayede editörlük hakkındaki başka yazılara da ulaşmış olduk: Kitap Yayıncılığında "Editörlük"

Dergide dosyanın hakkını veren en hacimli yazı Rebecca Carter’ın ‘Editörlük Dünyası…’. Yazı teknik konulara takılmadığı gibi yazar-editör ilişkilerinin sonuçları ile ilerlemiş. Yazısındaki bir iddiasını tersyüz etmek isterdim: “Güçlü editörlerin yetişmesi için bir roman geleneğinin olması şartsa, o zaman a) lükse gücü yeten b) lükse değer veren bir ekonominin de olması şarttır.” (s. 39)

Editör kurumuna karşı en iyi soru ise Ali Ünal’ın ‘Okurun Savunması’nda editör’e karşı okurdan geliyor: “Editör, seni anlamaz; o, eğitiminden ya da deneyiminden edindiği doğrunun peşindedir. Editörün, seni senden daha iyi anlayabileceğini iddia ettiğin böyle bir açı yok. Yazar yürümesini biliyorsa, tökezlemesini de bilmeli. Okuru, yürüdüğünü görüyorsa, tökezlediğini de görmeli. Yürüme olimpiyatı değil bu!" (S. 42)

Kısaca dosyanın derdini anlatan nedir, sorusuna gelen yanıtlardan birisi de Carter’a ait: “Önemli olan, bu kişinin (editörün), başka bir kişinin yaratıcılığına kendini vakfedebilmesi ve bu yaratıcılığın biçim almasına yardım edebilmesi için önyargısını bir tarafa bırakabilme arzusunun olmasıdır.” (s. 40).

Edi’ler hakkında Büdü’nün notu

Bu konu hakkında yazma sebebimi açıklayayım: Düzenli okuyucu kitap, yazar, yayınevi, çevirmen, konu seçtiği kadar editör’de seçer.

Editörleri, vasıfsızları dışarıda bırakarak iki gruba toplamak istiyorum: yapıtları olması istenilen kalıplara göre gözden geçirip, sunanlar ve yapıtların kendisini (editörü) ikna etmesini bekleyenler. Bu iki grup arasında tercihim ikinci grup editörlerden yana ise de karşılaştığım örneklerden ikinci gruptan tembel ve gizli önyargıları olan bir editördense, işini temiz ve iyi yapmaya çalışan birinci gruptan bir editör tercihimdir.

Editörlerin işi okuyucuları hamallıktan kurtarmak, yaptıkları işe eleştiriden muaf olmayan bir ciddiyeti kazandırabilmek, yayıncılık (artık hangi mecrada akıyor ise) akışını düzenlemek belli bir çerçeve hazırlayarak bu akışın istenilen verimlilikte olmasını sağlamak.

Editörler planlayıcılardır. Yaptıkları işe yön veren, işlerinin okur çevresinde duyulmasını, takip edilmesini sağlayanlardır. Bütün bu plan ve hedefleri hayata geçirmek ise editör ile diğer sorumluların işidir. Yayıncılığa sebep olan platformun ne kadar editör ve diğer sorumlu bulundurabildiği ise çoğunlukla “para”ya bakar. Bu da Türkiye’de editör için istenilen ile olanaklar arasında süreğenliği olan bir yol çizmeye çalışmaktır.

Bazı dönemler editörlük kurumuna karşı cephe alınsa bile sonuç bu kurumun görevlerinin paylaştırılması olarak kendi yoluna devam etmektedir. Zaten doğru düzgün süreğen yayıncılık geleneği olamayan ülkemizde editörlük kurumunu baskı ve kontrol mekanizmaları ile özdeşleştirmek; ya işi bilmediğimizi ya da zaten adları önemsenmeyen yayınevlerinin çalışmalarını dikkate aldığımıza işarettir. Bunu demek, editörlerin üzerindeki yükü hafifletmek için bir bahane değil. Tam tersine yazan kadar yayınlanmasına neden olan da bu sorumluluğu almış demektir. Neden olduğu yapıtı savunamayan veya açıklayamayan editörlük çalışmaları kendisini (iyi niyetle) beceriksiz olarak ihbar etmiş sayılır.

Editörlük farkındalıktır. Bu da editör adaylarından yaptıkları işin tarihinden, yöntem, olanak ve olanaksızlıklarından haberdar olmayı; dışarıda olup-bitenin kokusunu önceden alabilmeyi zorunlu kılar. Yoksa aldatılmanız içten bile olmaz.

Editörler;

İhtiyaçlarını,

Tercihlerini,

Hedeflediklerini ve

Olanaklarını birlikte düşünmek ve değerlendirmek zorundadır. Bu süreçlere verilen ağırlık ise editörün parmak izleridir. Sorumuzun cevabına gelirsek: Editör saha dışında olupta sahadaki oyuna müdahale edebilen resmi tek kişidir.

* Çok öznel bir yorumla bitireyim: Yine dergide yayınlanan Ufuk Karakurt’un ‘K.nın Kısa Yaşamı ve Olmayan Eserleri’ yazısı editörün olmuşları bilmesi gerektiği kadar olabilecekler ile de kendisi ve başkalarıyla hoş bir muhabbete girmesi gerektiğini anımsatıyor.

* Öyküler hakkında ise bir-iki güne yazarım.

Etiyopya • 1984 • Sebastião Salgado

2011-04-21T23:30:00.000+03:00

Gündemdekiler

2011-04-10T17:51:00.010+03:00

Express dergisi her zaman okunacak birkaç yazı ve/ya söyleşi ile basılır. Nedense dergi bir editörlük görmemiş yada kararını verememiş gibi çıkıyor. Buna rağmen katılımcıları belli bir çizgiyi tutturabiliyorlar. Sanırım yazı ve yayın kurulu bir şeyler kararlaştırdıktan sonra eldeki malzemeler ile dergiyi toplayıp çıkarıyor. Derginin Nisan 2011 tarihli 118. sayısının barındırdığı başlıklar:

- Ergenokon davası sürecinde tutuklanan gazeteciler

- Vicdani Red

- HES'lere karşı mücadele dair söyleşiler

- Bilgi Üniversitesi'ndeki porno tartışması

- Kaddafi - Türkiye ilişkisi

Türkiye'nin en yakıcı sorunu Ergenekon davasına bağlı olarak yapılan tutuklamalar ve bu süreçler sonrasında oluşan hava ve tartışmalar. Bir arkadaşımın tarifi ile dönem kitap okuma değil süreci takip dönemidir. Hafta da bir kitap okunur, ama günde en az birkaç gazete, dergi, haber portalının takibi yapılır.

Gündem bu kadar yakıcı iken Express, Ergenokon sürecini takip edenlerin ilgisini çekecek Ahmet Şık yazısı ve İsmail Saymaz ropörtajıyla büyük bir iş çıkarmış olsa da kapaklarındaki kaos ile hem kendisine, hem de derginin muhtemel okuyucularına bir kötülük yapmış.

Ahmet Şık yazısı yayınlandıktan birgün sonra Radikal'de, daha sonra da Odatv ve diğer sitelerde yayınlandı. Dergi ise nedense bu mektup-söyleşiyi kapağının ana başlığı yapması gerekirken hızlıca geçmişti. Mektup-söyleşiyi dergi içinde hapsedip eski 'efsane Express'lerine atıfta bulunmayı istemişler. Biz böyleyiz, biz biliyordukçuluk, insanların özgürlüğünün gasbedildiği süreçte rahatsız edici oluyor. Günün moda deyimi ile dergi 'kamuyu aydınlatmaktan'sa bu işi fazlası ile yerine getirdiğini düşündüğü geçmişine dönüyor. Bu yazıların daha fazla insana ulaştırılması lazımken 'biz biliyorduk' ve 'söylemiştik' atıfı dergiyi sıkıcılaştırıyor. Bugün karşımızda olan keyfi hareket eden, ideolojileri kendinden menkul faşistler değil. İnsanların yerlerinden etmek, amaçlarına ulaşmak için her yol mübahtır diyen bir anlayışın manipülasyonları ile kamu hareketsiz kılınmak isteyenlerdir.

İçinde bulunduğumuz toplumda sağcı-muhafazakar dil ve davranışın; genel hareket noktalarını fark etmemiş bir çok muhalifle deyim yerindeyse kedinin fare ile oynanması gibi oynanıyor. Kendi tarihi ile hesaplaşmaktan imtina eden bir toplumda yaşıyoruz. Bu toplumda muhafazakar bir iktidarın demogojisine inanıp tarihin karanlığında kalmış onlarca cinayetin, adaletsizliğin ortaya çıkarılacağına samimi olarak inanmak; kimi zaman taraf olmak Türkiye'deki -samimiyetleri tartışılmaksızın- kimi muhaliflerin tarihsel bakışlarının ne kadar tecrübesiz ve izafi olduğunu gösteriyor. Yoksa muhalifler için devletli kemalizm, muhalefet geliştirilecek başlıklar arasında en kolay hedeftir. Oysa ciddi bir muhalefet ve aydınlanma isteyen tabu Türkiye toprağına ekilmiş olan nefret siyasetleridir. Bu siyasetler, 'bürokratik-devletli kemalizm' kadar kolay bir hedef değildir. Birçoğu hoşgörü gibi muğlak, iki yüzlü kavramların altına sıkıştırılmış olarak karşımıza çıkmaktadır.

İnsanların arasındaki farklılıkları sorun olarak gördükçe çözüm de binlerce yılların çürümüş nefret kokan ezberleri olur. sonra da çözümün adı konur: "hoşgörü". Sen "tu-kaka"sın ama bak biz seni affediyoruz derler.

Yaşanan tartışmalarda farklı konumlar alan siyasi özne, kişi ve grupları demokrasi ve özgürlükler gibi güncel siyasette muğlaklaşan kavramlarla tariflenirken kıstası kemalizm, ordu ve laiklik uygulamalarına karşıtlıkta sıkıştıran ve yaftalayan muhafazakar, liberal çevrelerin siyasi etkisinin giderek azaldığı bir dönemdeyiz. Kemalizmin eleştirisine evet, dinin tabularına dokunmaya hayır diyen bu cihet kendisini hedefe yerleştirmektedir.

Türkiye'nin tarihinde bir dönemeçteyiz. Geleceğin nasıl şekilleneceği ise bugün toplumsal varlığından daha büyük bir siyasal gücü ellerinde bulunduranlara karşı vereceğimiz mücadele ile olacaktır. Yoksa ticaretle, yol yaparak ülkeyi kalkındırdıklarını sananlar bütün bedeli bize ve günlük yaşamın debdebesine dalmış olanlarımıza ödetecekler. Aynen 80'lerin icraatlarının bedelini 90'larda yüksek enflasyon, çeteler ve yolsuzluk olarak ödediğimiz gibi.

Yayıncılık, bu fikirleri paylaşılmasa bile bugün siyaset ve hukuk arenasında yaşananlar ile daha fazla emek ve ciddiyet istiyor. Bu emek ve çaba karşılığını çok fazlası ile de verecektir.

----
Ahmet Şık mektup-söyleşisine buradan ulaşabilirsiniz. Ayrıca sayfada dava ile ilgili diğer yazılara da ulaşabilirsiniz.

Antalya Kar'oğlan Parkı'ndan Beydağları'na Doğru • Mart 2011

2011-04-08T23:19:00.003+03:00

Tutturamamışlar: the losers of istanbul

2011-04-03T23:21:00.006+03:00

Kaybedenler Kulübü (2011) Yönetmen: Tolga Örnek

Açık uçlu/sorular sorduran/gösteren/olmuşla dertli olan ve diğer niteliksel ayırıcıları ile başarılı kabul ettiğimiz sinema filmleri: değişkenlerden bağımsız olmak üzere farklıdır. Bazen anladığımız farkın filimlenmekle bitmemekte ve farkını kurgulanma sürecinde oluşturmaktadır.

Bazen anlaşılamayan ise yapımcıların neyi-neden filimleyip ardından nasıl-neye göre sinematikleştirdikleri. Emeğe saygıdan gidip izliyoruz. Bağımsız işlerin ekonomik olarak ayakta tutabilmenin yolu da bu. İzlediğimiz çalışma varlığına/derdine dair sorulara kendince yanıt verememiş olunca sinema filmi olamadan filimlenip kalmış bir çalışmayı izleyip çıkıyor izleyici.

Sinema diline aktarılacak yaşamlarda aradığımız sıradışılık (içimi baysa da) kendini özgün bir deneyim olarak tasarlasa/iddia etse bile ortaya çıkan çalışma bayağılı geçemeyebiliyor. Sanatçının-yapıtçının sıradışı adam/kadın olma uğraşları her zaman istenilen sonuçları veremeyebiliyor. Zikir fikir de istiyor desek bile ne kadar yardımcı olabiliriz bilemiyorum. Yine de kutsal ve vazgeçilmez varlıkları ile bu fukara yaşamımıza yaptıkları derinlikli sondajlardan dolayı hepsine tapıyoruz.

Herkesin hayatı ve yaşadıkları filimlenebilir. Bu filimlerden sinematik bir kurgu çıkarmak ise kurgu sürecindeki insanların becerisine bağlı. Sıradan yada olağan üstü yaşamlara sahip olsak bile sonuçta bunun filimlenip ardından sinematik bir kurgu içerisine sokulması yönetmen, kurgucu ve diğer katılımcıların yaratıcığı zekasına bakıyor. Bu yaratıcı zekanın yeri ise filimleyen ve kurgulaştıran ekibin söz sahibi erlerinin entelektüel ve pratik becerisine kalır. Yoksa '90'larda kitap basan adamların ellerindeki kitapların arkalarında 2000'lerde uygulamaya geçilmiş bandrollerin bulunması gibi önemsiz hatalar ilgilisinin ilgisine mazhar olabiliyor. Hepsi birer fahri Seattle'lı olan tutturamamışlar olarak hayatın sıkıntısına takılan kahramanlarımız İstanbullu bile olamıyorlar. Yine de tutturamayanların yaşama dair samimiyetsizliği doğuştan keşfettiklerini düşünüp buna sahip olmadığımıza üzülenlerimiz vardır.

Bira, sevişme, olimpos denkleminde bunalımlara gark olmuş orta sınıfın entelektüel bireyleri ile anlıyoruz ki: Bizim gibi sıradan hayatların içindeki umutsuzlar, sıradışılığı zorlamamış olanlar; bilenlerin, bu hayatı önceden çözmüş umutsuz vakaların ulaştıkları yere bir ömür harcayarak gidiyor.

Dışarıya karşı oluşan tavrın kendine has ciddiyetsizliği ve mizahi ifadesinin kişilerde her zaman ciddi bir entelektüel altyapıya kanıt olmadığını nasıl anlatabiliriz acaba?

Bir de kendine ayrıksı bir konum belirleyip bastığı kitaplar satılmayınca morali bozulan sonra bundan zevk alan tuhaf insan tiplerine sahip olduğumuzu bir kez daha şahit oluyoruz.

Tutturamıyoruz, tutturamayınca gerekli yerlerden gereksiz ifadeleri afirip sanatsal boyut katıyoruz.

***

Bazı filmlerin neden film olduğunu anlamamız için açıklayıcı metinlere, söyleşilere yada filmdeki simgelere dair bir okuma-dinleme-araştırma gerekli olabiliyor. Eğer karşınızdaki yapıtta bir ciddiyet görüyorsanız. Bunu yapmakta kimsenin canını sıkmaz sanırım. Bu yazı bile uzun geldi.

***

Oray Eğin'in köşesine sıkıştırdığı kısa Kaybedenler Kulübü övgüsü ve bir hafta kadar sonra okuduğum Çoğunluk eleştirisi ile çok fazla holivut filimlerine sardığına kanat getirdim.

Ek olarak bir de bunu okuyalım dedim: Nejat İşler 'Kaybeden'liği - Fatih Özgüven

Filim boyunca koltukta oturan arkadaşa buradan selam gönderiyorum. En azından farklıydı.

Yönetmenler ve filmleri

2011-03-22T10:10:00.006+02:00

• Çığlık / Michelangelo Antonioni (Zeki Demirkubuz’un seçimi)
• Güz Sonatı / Ingmar Bergman (Yeşim Ustaoğlu’nun seçimi)
• Yaban Çilekleri / Ingmar Bergman (Pelin Esmer’in seçimi)
• Kötü Kan / Léos Carax (Durul ve Yağmur Taylan’ın seçimi)
• Keyif Evi / Terence Davies (Çağan Irmak’ın seçimi)
• 8½ / Federico Fellini (Uğur Yücel’in seçimi)
• Edmond / Stuart Gordon (Ümit Ünal’ın seçimi)
• Dantelci Kız / Claude Goretta (Handan İpekçi’nin seçimi)
• Narayama Türküsü / Shohei Imamura (Kazım Öz’ün seçimi)
• Mavi / Derek Jarman (Aslı Özge’nin seçimi)
• Cennetten de Garip / Jim Jarmusch (Mahmut Fazıl Coşkun’un seçimi)
• Çöl İşaretçileri / Nacer Khemir (Tayfun Pirselimoğlu’nun seçimi)
• Rüzgâr Bizi Sürükleyecek / Abbas Kiarostami (Seyfi Teoman’ın seçimi)
• Öldürme Üzerine Küçük Bir Film / Krzysztof Kieslowski (Reis Çelik’in seçimi)
• Shoah / Claude Lanzmann (Derviş Zaim’in seçimi)
• Bataklık / Lucrecia Martel (Reha Erdem’in seçimi)
• Kanlı Düğün / Carlos Saura (Serdar Akar’ın seçimi)
• Mefisto / Istvan Szabo (Hüseyin Karabey’in seçimi)
• Andrey Rublev / Andrei Tarkovski (Semih Kaplanoğlu’nun seçimi)
Kaynak: http://www.ntvmsnbc.com/id/25194692/

• İnternet Yayıncılığı

2011-03-21T12:34:00.013+02:00

Geçmişin anlatılarının yorumlanamaz birer efsaneye dönüşmesi içimizi sıkıyor ve bugün ve/ya geçmişte uç veren şeylerin gelecekte kendi kölelerini yaratmasına izin vermek istemiyorsak bildiğimizi kendimize saklamak gibi bir ayrıcalığımız yok. Eleştirel akıl esas itibari ile onu oluşturduğunu düşünenleri konu edinir. Bu konu edinmede tehlikelerden birisi aklın kendisini eleştirellik adına eylemsiz bırakması olabilir. (*) Bu aynı zamanda cimrilik göstermeden paylaşmak ve tartışmak gerekliliğini de hissettiriyor.

Varlığımızı sadece bir şeylerin eleştirisi ile kurmanın sıkıntıları yaşamamak için bildiğimizi yapmak zorundayız. Bildiklerimiz bizim için ne kadar açık ise başkalarına da bunu anlatmaya çalışmalıyız. Bu da insanlığın birikiminin tozunu attırmakla başlar.

Ne Olacak Bu Hallerimiz, “Yaşa Babam Yaşa”

İnsanların her türlü eylem ve düşüncesini kaydedebilmelerinin sonucu düşüncelerini-eylemlerini geniş kitlelere yayabildiler. Kimi zaman ve yerde bir araya geldiler; kimi zaman ve yerde ise ayrıldılar. Kaydettikleri sayesinde büyük bir emek isteyen yüzyüze iletişeme gerek duymadan sayısız insana ulaştılar. (Hala da ulaşıyoruz) Gerekli koşullardan kasıt ise muhatap olan kişilerin kayıtların genel kodlamasını biliyor ve 'ulaşabiliyor' olmasıydı. Resim, yazı, semboller insanın kaydetmek istedikleri için birer araç oldular. Bugün kullandığımız kayıt sistemleri sadece görsel kodlamaları değil. Günlük yaşamdan ses ve görüntüleri de kaydedebiliyor. İnternet ulaşım açısından kısıtlılıklar taşısa bile çoklu kayıtların çoklu sunumlarına imkan veriyor.

İnternet öncesinde yayınlanan yapıtların alıcı/‘tüketici’ler/takipçilerdeki algısı hakkındaki dönütler kısıtlı ve genel olarak kalıyordu. İnternetin bir radyo, televizyon, kitap, gazete-dergi’lerin toplamından temelden ayıran özelliği alıcının da bu sürece katılabiliyor olmasıdır. Çift yönlü girdiye izin vermesidir. Yayıncı ve alıcı olarak tanımladığımız roller çok kısa süre de değişime uğrayabilmesi açısından klasik yayıncılıktan ayrılıyor. Bu da kullanıcılara her ne rol de olursa olsun fazlası ile sorumluluk (**) yüklüyor.

Giderek artan bağımsız programlar sayesinde “bilgi”den para kazanmaya çalışmak, aptalların işi haline geldiği gibi bu bilginin niteliği ise internet kullanıcı ve yayıncılarını sorumluluğunu oluşturuyor.

İnternete Gel (***)

RSS beslenme olanağı veren 100 civarında bir sayfayı takip ediyorum. uzun bir süre sonra eklenen ve çıkarılan sitelerin çokluğunu fark edince bir internet sayfası nasıl olmalı diye düşünüyorsunuz. Düşündüklerim bu blog için geçerli değil, daha resmi bir site hazırlasaydım bunları gözönüne alırdım.

internet kişinin bilgiye ulaşmasını o kadar hızlandırıyor ki saniyeler içerisinde aklımızdan geçen sözcüğü dair bir çok farklı sonuca ulaşabiliyoruz. Arama sonucu çıkan çeşitli sayfalarda muhtemel doğruyu yada istediğimiz bilgiyi arıyoruz. İstediğimiz veriye ulaştığımız siteleri neye göre seçtiğimiz, ona dair değişken sonuçları nasıl doğruladığımız da önem kazanıyor. Genelde kullanıcılar önceden haklarında belli bir bilgiye sahip oldukları sayfaları tercih ediyorlar. İster istemez kullanıcıların bu siteler için kafalarında verdiği bir doğru/kabul edilebilirlik değeri bulunuyor.

Eğer bir internet siteniz varsa, içerik yoğunlaştıkça yapılan aramalara göre okuyucular ile karşılaşma oranınız artıyor. Sitenin içeriği, tatmin ediciliği ve içeriğin güvenirliği kullanıcıları sitenin sürekli takipçisi yapabiliyor.

Sitelerin künyelerine göre değişen oranlarda sayfalar ekleniyor. Bir haber sitesine günde 10’lu bazen 100’lü hanelerde haber girilmesi normalken, tek bir başlıkta yayın yapan sitelerin günde bir veya birkaçın üzerinde yeni yayın girmesi takipçide sıkıntı yaratıyor. Özellikle bu yayınlar kopya, alıntı ise daha da sıkıcı bir durum ortaya çıkıyor. Takip ettiğiniz sitenin içeriğini büyük oranda “kes-yapıştır” şekilde oluşturulmuş ve bundan amaçlanan kolaj çalışması değilse emek harcaması olarak görüyorsunuz. Belli bir alana yönelmektense her başlıkta okuyucuyu karşılamaya çalışan siteler; beslenme kaynakları güçlü ve özgün olmadığı sürece kaybediyor. Oysa daha az emek, ama uzun süreli sabırla iyi bir site oluşturmanız kolaydır. Özellikle de ilgilendiğiniz alanla ilgili ulaştığınız sayfalarda fazlası ile yanlışla karşılaşıyorsanız, bunu yapmak şart olacaktır.

İçeriğin öneminden dolayı internet kullanıcılarının hareketleri büyük paraların harcandığı sitelere değil, içerik olarak ardından büyük emek harcanmışlara doğru yöneliyor. Bu yoğun içeri ya kullanıcılar, yada kullanıcılar ile sitenin resmi üyeleri birlikte oluşturuyor. İçerik altyapısı güçlendiğinde ise kısa sürede takip edilen bir siteye sahip oluyorsunuz.

Kolay içerikli siteler

Porno, erotik, güncel haber, video, spor (biz de futbol), kullanıcıların tercihlerine göre oluşturabildikleri sayfaları barındıran (blogspot, wordpress, tumblr…) vs. siteleri kolay içerikli siteler. Bu sitelerin altyapısı ve işletmesi maliyetli olsa bile sahiplerine ortalamanın üzerinde bir kullanıcı/takipçi oranını hızlı bir şekilde kazandırıyorlar.

Bize Bir Site Lazım

Sitenin amacı, içeriğin nasıl oluşacağı ve kullanıcıların katılımı sorunsalları herkesin önünde duruyor. Bunun için yazının en kısa geçilen ama en büyük yekun tutacak yeri de burası oluyor.

Ne, olacağını tartışmaktansa, başta “ neye ihtiyaç” olduğunu tartışmakla başlıyor her şey. Bu her şey ise yine dışarıda güzel olanı da bu.

____________________

(*) Eğer ‘akıl’ ve/veya ‘eleştiri’ sizin için demode ise yazı da şimdiden demode olmuş demektir.

(**) “sorumluluk” internet kullanıcıları arasında fazlası ile umursanmaz bir hal alabilmekte. İster yayıncı isterse sadece bir takipçi olun: Yayınlardan, yorumlara kadar rastlanan sorumsuzluk, devamında hakaret/ırkçı/aşağılayıcı/bağnaz vs. birçok düşüncenin kendisine internet üzerinde rahatça birer platform açmasına izin veriyor.

(***) Bu bölüm bir kaç başlık önce yazılmış olan ortaya karışık başlığından taşınmıştır.